Pierwsze wnętrza szkoły Bauhausu. Historia i założenia modernistycznego nurtu

Dzisiejsze aranżacje, w dużej mierze nawiązują do przeszłości. Wielu projektantów powraca do dawnych stylów i w sposób nowoczesny wplata je we współczesne wzornictwo. Tak też jest z nawiązaniem do Bauhausu, który w coraz śmielszych wersjach pojawia się we wnętrzach. Czym właściwie był pierwotny Bauhaus oraz jak wyglądały projekty stworzone w tym nurcie?

Gmach Bauhausu w Dessau

Gmach szkoły Bauhausu w Dessau

© Pinterest

O początkach Bauhausu

Początki Bauhausu związane są z architektem Walterem Gropiusem. Po pierwszej wojnie światowej objął on stanowisko dyrektora w Szkole Rzemiosł Artystycznych w Weimarze i zdecydował połączyć ją z Akademią Sztuk Pięknych. Uczelnia miała wykształcić grupę projektantów mających wziąć czynny udział w odbudowie powojennego świata.

Był to początek zmian w szkolnictwie artystycznym. Stolarstwo i ciesielstwo połączyło się z malarstwem i rzeźbą. Absolwent szkoły był artystą, rzemieślnikiem i projektantem przemysłowym w jednym. Gropius był zdania, że twórcy nie powinni konkurować z nowoczesnymi maszynami, ale przyjąć ich obecność i sprawić by stały się narzędziami wspierającymi ich działania.

Wśród konserwatywnej społeczności Weimaru awangardowe idee kojarzyły się jednak z szerzeniem myśli socjalistycznej, a tym samym ze zgorszeniem. W związku z tym w 1925 roku szkoła została przeniesiona do przemysłowego miasta Dessau, gdzie wybudowano gmach Bauhausu oraz mieszkania wykładowców, tzw. domy mistrzów.

Kolejnymi zarządcami szkoły byli Hannes Meyer oraz Ludwig Mies van der Rohe. Placówka jednak, z powodu represji nazistowskiego rządu, w 1933 roku oficjalnie zakończyła działalność.

Wnętrze w budynku Bauhausu w Dessau       Klatka schodowa w budynku Bauhausu w Dessau

Klatka schodowa w budynku Bauhausu w Dessau

© Pinterest

Twórcy Bauhausu i ich sztandarowe projekty

Wśród kadry nauczycielskiej znajdowały się takie nazwiska jak Paul Klee, Wassily Kandinsky, Lyonel Feininger, Marcel Breuer, Ernst Neufert, a więc malarze, projektanci form przemysłowych i architekci. Ścierały się tam zatem i współpracowały ze sobą barwne osobowości o silnych poglądach.

Najbardziej wyrazistym przykładem założeń szkoły był gmach Bauhausu w Dessau wraz z domami mistrzów. Był to architektoniczny wzór, który odzwierciedlał najważniejsze idee i założenia Bauhausu, zarówno w sferze planowania jak i estetyki. Jeszcze będąc w Weimarze Groupis zaprojektował godne uwagi wnętrze gabinetu dyrektora, opierając jego wystrój na czworobocznych formach geometrycznych. We wszystkich pomieszczeniach znajdowały się meble i lampy wykonane według projektów studentów i wykładowców. Paletę barwną ograniczono do bieli, szarości i nielicznych akcentów barw podstawowych. Zespół budynków Bauhausu i wzorowane na nim nowoczesne obiekty zyskały nazwę stylu międzynarodowego. Nowy nurt bowiem, nie był naznaczony wyraźnymi różnicami narodowymi, co było typowe dla wcześniejszych okresów w historii wzornictwa.

Krzesło Barcelona projektu Miesa van der Rohe'a i Lilly Reich       Fotel Wassily zaprojektowany przez Marcela Breuera

Krzesło Barcelona projektu Miesa van der Rohea i Lilly Reich oraz fotel Wassily zaprojektowany przez Marcela Breuera

© Pinterest

Najsłynniejszym meblem Bauhausu był fotel Wassily zaprojektowany przez Marcela Breuera. Bazował on na tradycyjnej formie wyściełanego fotela klubowego. Projektant maksymalnie go uprościł, aż mebel stał się niemalże konturem. Jego konstrukcja wykonana była z giętych stalowych rur oraz pasów tkaniny. Nazwę otrzymał prawdopodobnie na cześć Wassiliego Kandyńskiego, który ogromnie zachwycał się projektami Breuera.

Drugim siedziskiem, mocno rozpowszechnionym i do dziś rozpoznawalnym, jest krzesło Barcelona Miesa van der Rohe'a i Lilly Reich. Ma on dwie szerokie poduszki przytwierdzone do delikatnej w formie ramy wykonanej ze stali nierdzewnej, w pierwotnej wersji zaprojektowanej jako elementy do skręcenia.

Kołyska dziecięca Petera Kelera       Nesting Tables autorstwa Josefa Albersa

Kołyska dziecięca Petera Kelera oraz Nesting Tables autorstwa Josefa Albersa

© Pinterest

Na uwagę zasługują również kultowa już kołyska dziecięca Petera Kelera, składająca się z prostych kształtów (trójkątów, prostokątów i obręczy), pokrytych kolorami podstawowymi, oraz Nesting Tables autorstwa Josefa Albersa. To z kolei stoły, wykonane z litego dębu i szkła akrylowego o wyrazistych barwach.

Wnętrze Zamku Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w Wiśle       Wnętrze Zamku Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w Wiśle

Wnętrza Zamku Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w Wiśle

© Pinterest

Projektanci polscy i ich realizacje w nurcie Bauhausu

Bauhaus szybko znalazł swoich naśladowców na całym świecie, również w Polsce. Pierwszy znany przykład wnętrza w stylu Bauhausu to wyposażenie zamku prezydenckiego w Wiśle. Meble z giętych rur, przywołują słuszne skojarzenie z kultowym fotelem Wassily. Projektantami awangardowych sprzętów byli Adolf Szyszko-Bohusz, Andrzej Pronaszko oraz Włodzimierz Padlewski.

Pośród wielu ciekawych polskich realizacji, uwagę zwracają też osiedla mieszkalne projektu Heleny i Szymona Sykursów albo kawiarnia kompleksu gastronomiczno-rozrywkowego „Adria” w Warszawie projektu Edwarda Seidenbeutela.

Wnętrze domu mieszkalnego (Haus am Horn) w Weimarze

Wnętrze domu mieszkalnego (Haus am Horn) w Weimarze

© Pinterest

Idea kompozycji prostych brył, czyli założenia projektowe Bauhausu

Zdaniem Gropiusa, rozwój był możliwy tylko pod warunkiem pracy zespołowej, łączenia sił różnych profesji. Poza przenikaniem się sztuki, rzemiosła i designu, zwracano uwagę na społeczny wymiar architektury. Zauważono, że aranżacja przestrzeni determinuje zachowania korzystających z niej ludzi. Przestrzeń wpływa na człowieka indywidualnie, a także na jego życie społeczne. Wnętrza miały być jasne, przestronne, funkcjonalne (tak zresztą jak i ich elewacje zewnętrzne) oraz miały uwzględniać potrzeby mieszkańców. Były wyposażone w duże przeszklenia, zapewniające nieograniczony dostęp do światła i zieleni.

Szkole Bauhausu przyświecała zasada „formy wynikającej z funkcji”. Twórcy kontynuowali więc założenia i osiągnięcia modernizmu, ale Bauhaus miał na tyle silny wpływ na umacnianie się modernizmu, że zaczęto postrzegać go jako odrębny styl. Projektanci eksplorowali najprostsze formy, takie jak kwadrat, koło, linie proste, eksperymentowali z podstawowymi kolorami. Projektowane meble odznaczały się prostotą ikubicznością, a ich płaszczyzny miały gładkie powierzchnie. Całkowicie zrezygnowano z ornamentyki na rzecz wyrazistych form. Elementy takie jak blaty czy nogi mebli przybierały geometryczne kształty.

Wnętrze tzw. domów mistrzów w Dessau       Wnętrze tzw. domów mistrzów w Dessau

Wnętrze tzw. domów mistrzów w Dessau

© Pinterest

Materiały – elegancja sklejki oraz plastiku

Nowoczesne techniki przemysłowe sprawiły, że niekonwencjonalne materiały, takie jak stal, szkło, sklejka czy plastik stały się łatwiej dostępne. Sięgano też po drewno i naturalną skórę. Wszystkie te materiały były trwałe i w owym czasie bardzo eleganckie.

Założeniem Gropiusa było tworzenie produktów jakościowych i dostępnych dla masowego odbiorcy. Proste projekty każdego mebla ułatwiały jego wydajną produkcję. Z czasem jednak przedmioty te zyskały sławę jako towar luksusowy.

Opracowanie: Liwia Sus

Koły Buderus
DOMiTRENDY [DYWILAN]