Projektowanie nowoczesnych instalacji wentylacyjnych i systemów bezpieczeństwa pożarowego wymaga nie tylko wiedzy technicznej, ale również dostępu do najwyższej jakości narzędzi. Precyzyjne oprogramowanie projektowe oraz sprawdzone rozwiązania systemowe pozwalają ograniczyć ryzyko błędów już na etapie przygotowywania projektu, znacząco ułatwiając późniejszy montaż oraz eksploatację instalacji, a co za tym idzie — bezpieczeństwo budynku i jego użytkowników. Jednym z rozwiązań wspierających projektantów instalacji HVAC jest CADvent, będący produktem Lindab.
© LINDAB
CADvent – nieodzowne narzędzie w projektowaniu instalacji wentylacyjnych
CADvent jest programem, który gwarantuje precyzyjne wykonanie projektu systemu wentylacyjnego. To jeden z najbardziej efektywnych sposobów na tworzenie dokładnych, kompletnych i bezpiecznych systemów HVAC. Oprogramowanie umożliwia szybkie modelowanie przewodów, kształtek oraz wszystkich elementów instalacji, zapewniając przy tym dostęp do dokładnych wymiarów, narzędzi obliczeniowych i zaawansowanej analizy systemu. Dzięki temu projektant ma pewność, że każdy fragment instalacji został odwzorowany zgodnie z założeniami technicznymi i obowiązującymi standardami.
Co CADvent oferuje projektantom?
- projektowanie kompletnych systemów przewodów wentylacyjnych - szybkie rysowanie kanałów wentylacyjnych z automatycznym dopasowaniem wymiarów, modelowanie układów w 2D i 3D, wizualizacja i natychmiastowe wykrywanie kolizji w projekcie;
- analizę przepływów powietrza, strat ciśnienia, poziomu hałasu i średnic kanałów - automatyczny dobór średnic i optymalizacja kształtek;
- dobór produktów Lindab (nawiewników, tłumików, elementów instalacyjnych, klap przeciwpożarowych);
- tworzenie dokumentacji technicznej i raportów (m.in. Excel, PDF, zestawienia materiałów, BOM), zarządzanie warstwami i opisami w projekcie AutoCAD;
- współpracę z narzędziami doborowymi, jak platforma online LindQST - pozwalająca na eksport/import parametrów pomieszczeń i urządzeń, czy narzędziami symulacyjnymi typu TEKNOsim, usprawniającymi np. analizy klimatyczne, dostęp do wbudowanych bibliotek produktów (BIM);
- wtyczki dodatkowe (AutoCAD i Revit).
© LINDAB
Okiem Eksperta
Oprogramowanie CADvent od ponad 20 lat wykorzystywane jest w Zakładzie Projektowania i Nadzoru WOJTECH z Bełchatowa. Firma projektuje głównie obiekty przemysłowe, hale produkcyjne, magazynowe, pomieszczenia biurowe w przemyśle. Właściciel firmy, mgr inż. Wojciech Świniarski, opisuje pracę z programem:
„uważam, że jest to jedno z najlepszych narzędzi do projektowania wentylacji. Przez ponad 20 lat ani razu nie zawiódł mnie system liczenia hydrauliki i - co bardzo ważne — zawsze sprawdzały się obliczenia akustyki.”
Jak przyznaje projektant, kilka lat temu próbował pracować z innym popularnym systemem do projektowania instalacji wentylacyjnych, jednak szybko wrócił do oprogramowania oferowanego przez Lindab.
„CADvent nigdy mnie nie zawiódł, liczy się też łatwość wprowadzania zmian, od początku był w pełni 3D. Wyjątkowo pomocne są narzędzia do przystosowania programu do własnych potrzeb.” – mówi Pan Wojciech.
Wśród największych zalet oprogramowania, które udostępnia Lindab, Pan Wojciech wymienia bardzo rozbudowaną, łatwą w obsłudze możliwość deklarowania wyglądu opisów, przypisywanie poszczególnych części projektu do konkretnych kondygnacji i wiele innych.
„Dużą zaletą jest fakt, że nie da się narysować kształtki, która nie istnieje w katalogu, czyli nie popełnia się błędów typu „rysunek wszystko przyjmie”. Zaletą jest też możliwość generowania przekrojów w dowolnym miejscu i w dowolnym czasie. Często z tego korzystam w trakcie realizacji instalacji, na prośbę wykonawcy „od ręki” wysyłam na budowę szczegółowe rysunki bardziej skomplikowanych fragmentów instalacji.” – wyjaśnia mgr inż. Wojciech Świniarski.
© LINDAB
Praca z programem CADvent znacznie skraca czas. Zwiększa dokładność projektów, pozwalając optymalizować instalacje już na etapie projektu, redukuje błędy projektowe, dzięki funkcjom wykrywania kolizji, automatycznemu wykrywaniu błędów i niezgodności czy przeliczaniu, ułatwia tworzenie oraz dostęp do pełnej dokumentacji.
Szczególne znaczenie ma to w kontekście projektowania i rozmieszczania klap przeciwpożarowych, których roli w zapewnieniu bezpieczeństwa pożarowego budynku nie da się przecenić. Klapy te muszą zostać zaprojektowane i zainstalowane absolutnie bezbłędnie – ich nieprawidłowe umiejscowienie, źle dobrane parametry czy błędy montażowe mogą prowadzić do zaburzeń pracy instalacji, a w sytuacji zagrożenia pożarowego uniemożliwić skuteczną ochronę przed rozprzestrzenianiem się dymu i ognia. CADvent, dzięki funkcjom analitycznym oraz integracji z platformą LindQST, wspiera projektanta w prawidłowym doborze urządzeń oraz weryfikacji ich wpływu na działanie całej instalacji.
Przeciwpożarowe klapy odcinające – istotny element zabezpieczenia budynku przed wybuchem i rozprzestrzenianiem się pożaru
Warunki Techniczne wymagają zabezpieczenia instalacji wentylacyjnej przechodzącej przez ściany i stropy oddzielenia przeciwpożarowego poprzez zastosowanie w tych miejscach przeciwpożarowych klap odcinających. Klapy muszą być dobrane i zaprojektowane zgodnie z tym rozporządzeniem oraz normami i instrukcjami producentów.
Przeciwpożarowe klapy odcinające przeznaczone do montażu w instalacjach wentylacyjnych muszą spełniać restrykcyjne wymagania europejskiej normy zharmonizowanej EN 15650. Pomiędzy wyprodukowaniem klapy a jej zainstalowaniem w obiekcie może upłynąć od kilku dni do kilkunastu miesięcy. Przed wprowadzeniem do obrotu muszą bowiem zostać poddane badaniom w notyfikowanej jednostce badawczej, zgodnie z normą EN 1366-2. Badania te obejmują m.in. klapę samą w sobie, kontrolę produkcji (na miejscu – w zakładzie produkcyjnym), ale przede wszystkim, badania ogniowe w skali 1:1.
Instytut badawczy, po przeprowadzeniu procedury certyfikacyjnej, wydaje producentowi certyfikat stałości właściwości użytkowych dla danego typu klapy, potwierdzający, że rozwiązanie zaprojektowane przez producenta spełnia wymagania normy.
Na podstawie certyfikatu producent wydaje deklarację właściwości użytkowych, będącą podstawą stosowania klapy przez użytkowników oraz instrukcję zawierającą możliwe zastosowania.
Klasa odporności ogniowej klapy nie odnosi się zatem tylko do klapy, ale do rozwiązania składającego się ze ściany/stropu, klapy i sposobu montażu klapy w przegrodzie.
© LINDAB
Jak prawidłowo przeprowadzić montaż klapy przeciwpożarowej?
Klapy przeciwpożarowe odtwarzają ciągłość przegród przeciwpożarowych naruszoną poprzez montaż instalacji wentylacyjnej. W związku z tym wszędzie tam, gdzie instaluje się przewody wentylacyjne i klimatyzacyjne w miejscu przejścia przez elementy oddzielenia przeciwpożarowego, należy zastosować przeciwpożarowe klapy odcinające o klasie odporności ogniowej równej klasie odporności ogniowej elementu oddzielenia przeciwpożarowego z uwagi na szczelność ogniową, izolacyjność ogniową i dymoszczelność (E I S).
Instrukcja techniczna opisuje zasadę montażu klapy przeciwpożarowej w taki sposób, w jaki została przetestowana i certyfikowana. Dla każdej klapy przeciwpożarowej, każdy rodzaj ściany/stropu i każda metoda montażu określa konkretne „zastosowanie”, które należy przetestować w celu określenia klasy odporności ogniowej.
Ta sama klapa przeciwpożarowa zainstalowana w różnych aplikacjach może mieć różną klasę odporności ogniowej.
Rzeczywista instalacja klapy musi być zgodna z jedną z badanych instalacji, w przeciwnym razie nie jest możliwe zadeklarowanie klasy odporności ogniowej aplikacji realizowanej w rzeczywistej instalacji.
Dokładne stosowanie się do instrukcji montażu zawartych w Instrukcji Technicznej jest po prostu koniecznością.
Przykład prawidłowego rozmieszczenia klap.
© LINDAB
Warunki montażu
Deklaracja Właściwości Użytkowych oraz Instrukcja Techniczna określają warunki montażu:
- możliwość montażu klapy w określonej przegrodzie,
- rodzaje przegród budowlanych (ścian i stropów), z którymi przebadano klapę przeciwpożarową,
- grubość, gęstość i wszelkie inne cechy przegrody budowlanej, z którą została przetestowana klapa przeciwpożarowa.
Prawidłowy montaż i najczęściej popełniane błędy – okiem eksperta Lindab
Prawidłowe umieszczenie klapy w ścianie/stropie
Prawidłowy montaż
Klapy przeciwpożarowe zamontowane w ścianie, odpowiednie położenie, klapa jest prawidłowo osadzona w grubości ściany.
© LINDAB
Nieprawidłowy montaż
Klapa przeciwpożarowa zamontowana zbyt daleko od ściany: przegroda znajduje się poza ścianą, więc dla tych zastosowań nie można deklarować klasy odporności ogniowej.
© LINDAB
Odległości minimalne
Należy przestrzegać minimalnych odległości między klapami przeciwpożarowymi z zamontowanymi na tym samym wsporniku konstrukcyjnym oraz między klapą przeciwpożarową a stropem i/lub ścianą boczną.
Informacje te znajdują się w instrukcjach technicznych lub broszurach instalacyjnych w sekcji „Odległości minimalne”.
Prawidłowy montaż
Klapy przeciwpożarowe montowane w ścianie i stropie, w minimalnej odległości większej niż 200 mm od siebie oraz w odległości minimalnej 75 mm od sąsiedniej ściany/stropu (zgodnie z EN 15650), chyba że producent w trakcie badań certyfikacyjnych potwierdzi możliwość zmniejszenia tej odległości.
Klapy przeciwpożarowe zainstalowano w odległości mniejszej niż 50 mm od siebie.
© LINDAB
Nieprawidłowy montaż
Minimalna odległość dla tego rodzaju klap zgodnie z instrukcją producenta powinna wynosić 50 mm.
Klapa zamontowana w odległości mniejszej niż 75 mm od stropu oraz całkowicie poza przegrodą – są to dwa błędy montażowe w jednym przypadku.
Klapa przeciwpożarowa zamontowana w odległości od stropu mniejszej niż 75 mm.
© LINDAB
Instalacje z dala od przegrody budowlanej
Standardowo zamontowana klapa przeciwpożarowa mieści się w grubości przegrody konstrukcyjnej. Pozwala to zachować ciągłość odporności ogniowej przegrody, co uniemożliwi przedostanie się dymu i ognia.
Produkowane są również klapy przeciwpożarowe, które za pomocą odcinka izolowanego kanału można montować w oddaleniu od przegrody konstrukcyjnej. Informacje te znajdują się w instrukcjach technicznych lub broszurach instalacyjnych w sekcji „Klasyfikacja odporności ogniowej zgodnie z normą EN 13501-3:2009”.
Prawidłowy montaż
Klapa przeciwpożarowe została zamontowana z dala od ściany z izolacją kanałową i wspornikiem.
© LINDAB
Nieprawidłowy montaż
Klapa przeciwpożarowa zamontowana zbyt daleko od ściany: przegroda znajduje się poza ścianą, więc dla tych zastosowań nie można deklarować klasy odporności ogniowej.
© LINDAB
Z lewej klapa przeciwpożarowa została zamontowana poza przegrodą. Brak montażu w ścianie/stropie uniemożliwia prawidłowe działanie klap ocinających, które w tym przypadku nie stanową elementu oddzielenia przeciwpożarowego. Taka instalacja nie jest testowana i certyfikowana i nie spełnia wymagań stawianych przez normę EN 15650.
Z prawej klapa przeciwpożarowa zamontowana poza przegrodą w izolacji cieplnej – w sposób niecertyfikowany i niezgodny z instrukcją montażu. Izolacja klapy przypomina bardziej izolację przed utratą ciepła niż ochronę przed ogniem, ponieważ jest to wełna mineralna o niskiej gęstości przymocowana zwykłą taśmą klejącą.
Właściwy wymiar otworu w ścianie/stropie oraz charakterystyka zastosowanego uszczelnienia – metoda, materiały i wykonanie.
Informacje o właściwym rozmiarze otworów montażowych oraz rodzajów uszczelnienia dla każdego rodzaju klap przeciwpożarowych znajdują się w instrukcjach technicznych lub broszurach instalacyjnych w sekcji „Klasyfikacja odporności ogniowej zgodnie z normą EN 13501-3:2009”.
Prawidłowy montaż
Klapa przeciwpożarowa zamontowana w lekkiej ścianie. Wielkość otworu montażowego i materiału uszczelniającego zawsze musi być zgodna z instrukcją montażu.
© LINDAB
Nieprawidłowy montaż
Klapa przeciwpożarowa jest osadzona w otworze montażowym razem z innymi instalacjami, brak jest właściwego wypełnienia otworu. Zgodnie z EN 15650 odległość pomiędzy klapą ppoż. a innymi instalacjami powinna wynosić co najmniej 200 mm. Niedopuszczalne jest prowadzenie innych instalacji we wspólnym otworze montażowym przeznaczonym dla klapy ppoż.
© LINDAB
Jak poprawnie skontrolować stan przeciwpożarowej klapy odcinającej?
Prawidłowo przeprowadzony przegląd klapy ppoż. wymaga przeprowadzenia wielu czynności. Zachowanie odpowiedniego dostępu serwisowego, o czym należy pamiętać zarówno podczas projektowania, jak i wykonywania instalacji wentylacyjnej, pozwala nie tylko na łatwiejsze przeprowadzenie przeglądu czy naprawy, ale także na pełne wykorzystanie możliwości adaptacyjnych klapy.
Przeciwpożarowe klapy odcinające, zazwyczaj niewidoczne, są jednak jednoznacznie wymienione w rozporządzeniu MSWiA w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków wśród urządzeń przeciwpożarowych podlegających okresowym przeglądom, „zgodnie z zasadami i w sposób określony w Polskich Normach (…) oraz w instrukcjach opracowanych przez ich producentów”. Czynności te należy przeprowadzać z częstotliwością określoną przez producenta, jednak nie rzadziej niż raz w roku. Także zakres czynności, jakie należy wykonać podczas przeglądu, jest jasno zdefiniowany, m.in. w załączniku D do normy EN 15650, czyli europejskiej normy zharmonizowanej, określającej wymagania stawiane przeciwpożarowym klapom odcinającym. Podsumowanie przeglądu stwierdzeniem, że klapa ppoż. jest na swoim miejscu i że znajduje się w położeniu roboczym, jest absolutnie niewystarczające. Kontroli bezwzględnie podlegają także: stan przegrody, mechanizm zamykający, uszczelnienie korpusu w ścianie/stropie, stan okablowania siłownika, elektromagnes, wyłączniki krańcowe, poprawność operacji zamykania i otwierania, poprawność współpracy z systemem sterującym i sygnalizacji położenia.
Warto pamiętać!
- Klapy przeciwpożarowe mogą być stosowane tylko w takim typie ściany/stropu i z taką metodą uszczelnienia, jakie zostały opisane przez producenta w instrukcji montażu.
- Producent umieszcza w instrukcji tylko takie sposoby, jakie zostały przebadane w trakcie badań certyfikacyjnych.
- Dopuszczalne są jedynie takie odstępstwa, które poprawiają właściwości przeciwpożarowe stosowanego rozwiązania – np. przegroda (ściana/strop) większej grubości lub/i gęstości od wymaganych, o większej liczbie warstw (dotyczy ścian lekkich), a także większe odległości od sąsiednich przegród i instalacji.
- Właściwy montaż urządzeń przeciwpożarowych jest niezwykle ważny, ponieważ bezpieczeństwo osób przebywających w budynkach zawsze należy traktować priorytetowo.
Film prezentujący właściwy montaż klap przeciwpożarowych:
Istnieją rozwiązania techniczne, które umożliwiają modyfikację zainstalowanej już klapy ppoż., np. poprzez wyposażenie mechanizmu manualnego w wyłączniki krańcowe, wskazujące położenie przegrody lub na zastąpienie mechanizmu manualnego siłownikiem elektrycznym. Klapa ppoż. może nie tylko prawidłowo funkcjonować w instalacji, ale także rozwijać się wraz z nią. Dokonując wyboru rozwiązania odpowiedniego w projektowanym obiekcie należy wziąć pod uwagę nie tylko spełnienie warunków formalnych, lecz także przewidywane funkcjonowanie urządzenia w instalacji.
Gotowa instalacja wentylacyjna – której częścią jest klapa przeciwpożarowa – funkcjonować będzie przez wiele lat. Świadomość tego powinna towarzyszyć wszystkim: od producenta, poprzez projektantów obiektów i instalacji, wykonawców, aż po użytkowników i serwisantów.
Projektowanie nowoczesnych instalacji wentylacyjnych w świecie, w którym wymagania techniczne, normy i oczekiwania inwestorów stale rosną, pociąga za sobą konieczność korzystania z profesjonalnych narzędzi projektowych, które przestały być udogodnieniem, a są wręcz obowiązkiem. CADvent od Lindab pozwala projektantom łączyć wysoką jakość merytoryczną, efektywność pracy i pełną zgodność z wymogami bezpieczeństwa pożarowego, a to z kolei gwarantuje poprawność działania instalacji w każdej sytuacji, nawet krytycznej.
Więcej informacji na stronie firmy Lindab Sp. z o.o. w portalu A&B.
