Powietrze tam, gdzie trzeba, bez strat po drodze

29 września '26

Powietrze tam, gdzie trzeba, bez strat po drodze

...

z cyklu „Ogrzewanie, klimatyzacja, wentylacja — trendy 2026”

Jeszcze niedawno wentylację w projekcie traktowano głównie jako wymóg formalny. Dziś coraz wyraźniej widać, jak duży ma wpływ na bilans energetyczny budynku. Wymagania WT2021, prace nad nowymi warunkami technicznymi, ceny energii i inwestorzy, którzy dokładnie liczą koszty eksploatacji, sprawiają, że instalację wentylacyjną projektuje się z taką samą uwagą jak bryłę i przegrody. Pokazujemy to na przykładzie dwóch rozwiązań Alnor: strefowania 2ZONE/4ZONE oraz systemu EPP ze spienionego polipropylenu.

Wentylacja dopasowana do zapotrzebowania

Dom rzadko jest użytkowany jednakowo przez całą dobę. W dzień korzystamy głównie ze strefy dziennej, w nocy z sypialni, a gabinet bywa zajęty tylko w godzinach pracy. Wentylacja o stałej wydajności obsługuje wszystkie te pomieszczenia tak samo, również wtedy, gdy są puste. Dlatego coraz częściej intensywność wymiany powietrza dopasowuje się do rzeczywistego zapotrzebowania, a jego miarą jest stężenie CO₂. Nowoczesne rekuperatory osiągają sprawność odzysku ciepła powyżej 90%. Jeśli jednak przez całą dobę wentylują puste pomieszczenia, część tej przewagi przepada.

Strefy z własnymi czujnikami CO₂

Systemy Alnor 2ZONE i 4ZONE dzielą budynek na strefy wyposażone we własne czujniki CO₂. Czujniki monitorują jakość powietrza i pośrednio obecność domowników. Na tej podstawie moduł sterujący decyduje, gdzie zwiększyć nawiew, a gdzie ograniczyć przepływ do minimum. W podstawowej konfiguracji 4ZONE obsługuje 2 strefy i 4 zawory. Po dodaniu drugiego modułu HRQ-4ZONE-Connection-Box obsługuje 4 strefy i 8 zaworów. Strefy mogą być nawiewne lub nawiewno-wywiewne.

Gdy aktywna jest tylko część stref, moduł wysyła sygnał do centrali rekuperacyjnej, by zmniejszyła całkowity wydatek powietrza. Pozwala to ograniczyć pracę jednostki nawet o 25%. Za stabilność układu odpowiadają rekuperatory z funkcją Constant Flow (PremAIR-CF, SlimAIR-CF, MinistAIR-CF, FlatAIR-CF, BoxAIR-CF), które utrzymują zadany wydatek niezależnie od stopnia otwarcia zaworów.

Izolacja w samym materiale

Część strat powstaje, zanim powietrze dotrze do pomieszczenia. Kanały czerpne i wyrzutowe prowadzone przez ściany zewnętrzne czy nieogrzewane poddasze to potencjalne mostki cieplne i ryzyko kondensacji, które tradycyjnie eliminuje się dodatkową warstwą izolacji. Jedną z linii w ofercie Alnor jest system EPP, w którym kanały, kształtki, skrzynki rozprężne FLX-EPP oraz obudowy wybranych rekuperatorów wykonane są z tego samego materiału. Ścianka kanału EPP jednocześnie prowadzi powietrze i izoluje: kanał o grubości ścianki 15 mm ma opór cieplny 0,39 m²K/W, a kanał o grubości ścianki 43 mm – 1,13 m²K/W. Materiał EPP nie chłonie wody, nie koroduje i nie pleśnieje.

Szybszy montaż, mniej połączeń

Przy wyborze systemu liczy się łatwość wykonania. Kanały i kształtki EPP mają fabrycznie uformowane zakończenia mufowe i nyplowe. Łączy się je przez wsuwanie, bez klejenia i wkrętów, a prawidłowo zmontowane połączenia osiągają klasę szczelności ATC2. Skrzynki FLX-EPP 90 mm z połączeniem „na klik” pozwalają w wielu przypadkach zastąpić dwa przewody Ø75 mm jednym Ø90 mm, co oznacza mniej połączeń i czytelniejszy układ w stropie. Architekt doceni też wysokość rekuperatorów FlatAIR i FlatAIR-X. Ich obudowa ma zaledwie 170 mm, więc mieści się w typowym suficie podwieszanym.

Rozbudowa 4ZONE w przyszłości

4ZONE można uruchomić jako system dwustrefowy i później rozbudować do czterech stref. Wystarczy dodać czujniki CO₂ i drugi moduł HRQ-4ZONE-Connection-Box. Moduł potrzebuje jedynie zasilania, bo komunikuje się bezprzewodowo z rekuperatorem i czujnikami. Kanały i zawory do wszystkich planowanych stref trzeba jednak poprowadzić od razu, bo po wykończeniu sufitu podwieszanego nie da się już tego zmienić. Podział budynku na strefy warto więc uwzględnić w projekcie, nawet jeśli część z nich zostanie uruchomiona później.

Automatyka, która nie wymaga obsługi

Inwestorzy oczekują dziś komfortu bez ręcznego przestawiania instalacji. Strefowanie 4ZONE reaguje na bieżące warunki w pomieszczeniach zamiast działać według sztywnego harmonogramu. Rekuperatorami Alnor z funkcją Constant Flow można też sterować zdalnie przez aplikację mobilną i zintegrować je z czujnikami jakości powietrza. Funkcje free-cooling i free-heating wykorzystują korzystne warunki na zewnątrz. W praktyce sypialnie są dobrze przewietrzone w nocy, a strefa dzienna w ciągu dnia i nikt nie musi przy tym zmieniać ustawień.

Co z tego wynika dla architekta?

Na energooszczędność wentylacji składają się dwie decyzje. System EPP ogranicza straty w samej instalacji, a strefowanie dopasowuje pracę wentylacji do tego, co dzieje się w budynku. Już na etapie koncepcji warto:

wyznaczyć strefy użytkowania i poprowadzić do nich kanały,
dobrać rekuperator z funkcją Constant Flow,
zaplanować odcinki czerpne i wyrzutowe w systemie izolowanym materiałowo,
zarezerwować miejsce na rekuperator i skrzynki rozprężne w suficie podwieszanym.

Oba rozwiązania najlepiej działają razem.