Ceglana bryła, asymetryczny dach i niemal czarna wiata ukryta między drzewami. Ten podwarszawski dom, zaprojektowany przez pracownię Exterio Architektura, czerpie z północnoeuropejskich wzorców, ale nie jest kolejną dosłowną interpretacją modnej stodoły. Za jego wyrazistą sylwetką kryje się przemyślana przestrzeń dla rodziny z dziećmi – otwarta na las, a jednocześnie chroniąca prywatność mieszkańców.
Asymetryczny dach i nieregularna cegła nawiązują do północnoeuropejskich interpretacji domu-stodoły — ©Yassen Hristov
stodoła, cegła i czerń
Nazwa BX3 jest skrótem od trzech angielskich słów: Barn, Brick, Black. Każde z nich opisuje jeden z najważniejszych elementów projektu: archetyp stodoły, ceglaną elewację oraz czarne detale. Architekci z pracowni Exterio sięgnęli po rozwiązania kojarzone z budownictwem Belgii, Holandii i krajów skandynawskich, lecz zamiast kopiować gotowe wzorce, dostosowali je do potrzeb współczesnej rodziny. Dom ma dwie kondygnacje i wyrazisty, asymetryczny dach. Przesunięcie kalenicy nie jest jednak wyłącznie formalnym zabiegiem. Kształt połaci wynika z różnej wysokości zaplanowanych pod nimi pomieszczeń. Dzięki temu dobrze znana sylwetka domu ze spadzistym dachem nabrała indywidualnego charakteru, bez uciekania się do efektownych, ale pozbawionych uzasadnienia gestów. Bryła sprawia wrażenie zwartej i uporządkowanej. Jej charakter budują przede wszystkim proporcje oraz zestawienie materiałów: niejednorodnej cegły, ciemnego drewna, grafitowej stolarki i czarnych elementów konstrukcyjnych. Wśród wysokich sosen ich stonowane kolory wyglądają naturalnie, a ciepłe odcienie elewacji łagodzą surowość prostej geometrii.
Od strony ulicy dom ma bardziej zamkniętą elewację, która chroni prywatność mieszkańców — ©Yassen Hristov
dwie twarze domu
Od strony wejścia budynek pozostaje bardziej zamknięty. Mniejsze okna i obniżona linia okapu osłaniają wnętrza przed spojrzeniami z zewnątrz. Elewację porządkuje czytelny układ pionów i poziomów wyznaczony przez otwory okienne, ceglane płaszczyzny oraz drewniane fragmenty okładziny. Zupełnie inaczej dom prezentuje się od ogrodu. Tutaj ściany ustępują dużym przeszkleniom, przez które wnętrza otwierają się na prywatny fragment lasu. Przesuwne drzwi prowadzą na drewniany taras biegnący wzdłuż strefy dziennej. W ciepłych miesiącach staje się on kolejnym miejscem wspólnego odpoczynku, a zieleń zagląda niemal bezpośrednio do salonu. Podział na bardziej powściągliwy front i otwartą elewację ogrodową pozwolił pogodzić dwie pozornie sprzeczne potrzeby. Mieszkańcy mogą cieszyć się światłem oraz widokiem drzew, nie rezygnując przy tym z poczucia prywatności.
Od strony ogrodu dom otwiera się na otoczenie za pomocą dużych przeszkleń i drewnianego tarasu — ©Yassen Hristov
parter dla wspólnych chwil
Układ wnętrz powstał wokół rytmu codziennego życia rodziny. Na parterze znalazła się przestronna strefa dzienna łącząca salon, jadalnię i kuchnię. Towarzyszą jej gabinet, garderoba oraz pomieszczenie gospodarcze. Poszczególne funkcje pozostają ze sobą w bliskiej relacji, ale czytelny układ nie pozwala, by otwarta przestrzeń sprawiała wrażenie przypadkowej. Centralna część domu ma służyć zarówno zwykłym porankom i wieczorom, jak i spotkaniom w większym gronie. Można tu przygotowywać posiłki, odpoczywać przy kominku, pracować lub spędzać czas przy wspólnym stole. Zamiast podporządkowywać rodzinne życie reprezentacyjnemu wnętrzu, architekci stworzyli neutralne tło dla zmieniających się potrzeb domowników. Szczególnie interesującym rozwiązaniem jest narożne okno nad kuchennym blatem. Wprowadza boczne światło, kadruje widok zieleni i sprawia, że nawet wykonywanie codziennych czynności oznacza pozostawanie w kontakcie z otoczeniem. Większe przeszklenia w salonie kierują wzrok ku drzewom, a taras płynnie przedłuża wnętrze w stronę ogrodu.
Narożne okno nad kuchennym blatem wprowadza do wnętrza boczne światło i kadruje widok zieleni — ©Yassen Hristov
prywatna przestrzeń na piętrze
Górna kondygnacja została przeznaczona na bardziej intymną część domu. Mieści sypialnię rodziców z własną garderobą i łazienką, trzy dodatkowe pokoje, drugą garderobę oraz wspólną łazienkę rodzinną. Każdy z domowników otrzymał więc własną przestrzeń, podczas gdy parter pozostał miejscem spotkań i wspólnego spędzania czasu. Ten prosty podział porządkuje codzienność kilkuosobowej rodziny. Pozwala prowadzić różne aktywności bez wzajemnego przeszkadzania sobie, a jednocześnie nie izoluje mieszkańców w oddzielnych częściach budynku. Funkcjonalność nie została tu potraktowana jako mniej ważne zaplecze atrakcyjnej bryły – to właśnie ona zdecydowała o kształcie domu.
Ceglaną bryłę uzupełnia lekka, czarna wiata garażowa z pionowymi lamelami — ©Yassen Hristov
czarna konstrukcja między drzewami
Ceglanej części budynku towarzyszy lekka, czarna wiata garażowa. Jej płaski dach oraz ażurowe przepierzenie z pionowych lameli wyraźnie kontrastują ze stromymi połaciami głównej bryły. Jednocześnie ciemny kolor łączy ją z ramami okien, drewnianymi fragmentami elewacji i pozostałymi detalami. Lamele częściowo zasłaniają strefę wjazdu, nie tworząc przy tym pełnej ściany. Prześwity pomiędzy nimi pozwalają dostrzec drzewa i światło, dzięki czemu konstrukcja nie konkuruje z leśnym otoczeniem. Wiata nie wygląda jak późniejszy, czysto użytkowy dodatek. Stanowi integralny element kompozycji i wzmacnia jej graficzny charakter.
Przeszklenia na parterze łączą strefę dzienną z tarasem i sosnowym ogrodem — ©Yassen Hristov
dom, który nie musi niczego udowadniać
BX3 przyciąga uwagę, choć nie opiera swojej formy na demonstracyjnych rozwiązaniach. Jego siła wynika z konsekwencji: asymetryczny dach odpowiada układowi wnętrz, przeszklenia otwierają się tam, gdzie można podziwiać las, a materiały pomagają wpisać dużą rodzinną willę w otoczenie. Projekt Exterio Architektura pokazuje również, że inspiracja tradycyjnym budownictwem nie musi prowadzić do stylizacji. Cegła i spadzisty dach nie odtwarzają obrazu dawnej stodoły, lecz stają się częścią domu zaprojektowanego dla współczesnego stylu życia. Jest w nim miejsce na pracę, spotkania, prywatność i rodzinne rytuały – bez nadmiaru form, które szybko mogłyby stracić aktualność.
