Jak przebudować dom z lat 70. zachowując jego relację z sąsiednią zabudową, a jednocześnie całkowicie dostosować go do współczesnego sposobu życia? W tym warszawskim bliźniaku architekci z MFRMGR Architekci zdecydowali się na wyraźne rozdzielenie dwóch oblicz budynku — od strony ulicy zachowali jego spokojny, neutralny charakter, natomiast od ogrodu wprowadzili nową, nadwieszoną kubaturę, która otworzyła wnętrze na zieleń i pozwoliła uporządkować funkcję domu.
dom, który potrzebował nowego układu
Istniejący budynek nie odpowiadał już potrzebom mieszkańców — zarówno jego metraż, jak i zastany układ funkcjonalny ograniczały możliwości wygodnego użytkowania. Problemem nie była jednak wyłącznie wielkość domu. Oryginalny schemat przestrzenny, zaprojektowany kilkadziesiąt lat wcześniej, nie odpowiadał współczesnemu modelowi życia, a centralnie zlokalizowana klatka schodowa ograniczała dostęp światła dziennego i utrudniała komunikację pomiędzy poszczególnymi strefami. Przebudowa wymagała również uwzględnienia uwarunkowań formalnych — choć sam budynek nie jest objęty bezpośrednią ochroną konserwatorską, znajduje się na obszarze, który jest. Architekci przyjęli więc strategię, w której ingerencja w istniejącą bryłę od strony ulicy została ograniczona, a większe zmiany przeprowadzono od strony ogrodu.
Bryła budynku od strony frontowej jest bardzo powściągliwa i utrzymana w stylistyce sąsiedniego segmentu.
zdj: ONI Studio
neutralny od ulicy, otwarty na ogród
Od strony ulicy dom został zaprojektowany tak, aby zachować wizualną ciągłość z sąsiednim segmentem. Elewacja otrzymała jasno szare wykończenie z naturalnego tynku, a istniejące proporcje i charakter frontu zostały potraktowane jako punkt odniesienia dla nowych rozwiązań. Odtworzono również okna z ich oryginalnymi podziałami, dzięki czemu przebudowany budynek nie odcina się od otaczającej zabudowy. Zupełnie inaczej potraktowano elewację ogrodową. To tutaj pojawia się najbardziej zdecydowany gest architektoniczny — nadwieszona kubatura, która wychodzi poza dotychczasowy obrys domu. Nowa część została wykończona szarą cegłą betonową i uzupełniona dużymi przeszkleniami. Dzięki temu rozbudowa nie jest jedynie zwiększeniem powierzchni użytkowej, ale staje się narzędziem kształtowania relacji pomiędzy wnętrzem a ogrodem. Nadwieszona bryła otrzymała także specjalnie zaprojektowane prefabrykowane elementy betonowe, które subtelnie porządkują kompozycję elewacji i stanowią detal uzupełniający rytm ceglanego muru.
Nadwieszona część budynku dodaje budynkowi dodatkowej lekkości.
zdj: ONI Studio
nowa komunikacja, nowy układ
Jednym z kluczowych etapów przebudowy była reorganizacja komunikacji — zarówno poziomej, jak i pionowej. Zachowując dotychczasowe wysokości stropów, architekci niemal na nowo zdefiniowali sposób funkcjonowania wnętrza. Centralna klatka schodowa, która wcześniej ograniczała dostęp światła i komplikowała relacje pomiędzy pomieszczeniami, została zastąpiona przez dwie otwarte klatki schodowe. Pierwsza prowadzi z poziomu -1 na parter, druga łączy parter z piętrem. Takie rozwiązanie nie tylko poprawiło czytelność komunikacji, ale pozwoliło również otworzyć poszczególne kondygnacje i uzyskać bardziej płynne powiązania pomiędzy strefami domu.
rys: MFRMGR Architekci
dom podzielony na trzy poziomy
Istotnym elementem ingerencji było także pogłębienie piwnicy. Na poziomie -1 znalazły się garaż, pomieszczenia techniczne i magazynowe, łazienka oraz dodatkowy pokój. Aby pomimo położenia poniżej poziomu terenu zapewnić dostęp światła dziennego do wybranych pomieszczeń, zastosowano wnęki doświetlające, które wprowadzają światło w głąb podziemnej części budynku. Na wyższych kondygnacjach układ został podporządkowany codziennemu funkcjonowaniu rodziny. Parter skupia najważniejsze przestrzenie wspólne — od strefy wejściowej z garderobą i toaletą, przez dużą kuchnię z długim blatem i jadalnię, aż po salon z bezpośrednim wyjściem do ogrodu. Na piętrze znalazły się trzy sypialnie, łazienka z wanną i prysznicem oraz garderoba. Sypialnia właścicieli otrzymała dodatkowo wyjście na taras częściowo zlokalizowany nad salonem.
Wnętrza domu są proste i utrzymane w modernistycznym stylu nawiązując do architektury budynku.
zdj: ONI Studio
nadwieszenie, które zmienia wnętrze
Powiększenie obrysu na poziomie parteru pozwoliło wygospodarować więcej miejsca na kuchnię, jadalnię i przedsionek, a jednocześnie zwiększyć powierzchnię salonu. Dzięki temu przestrzeń dzienna zyskała znacznie bardziej swobodny układ, a duże przeszklenia mogły zostać wprowadzone dokładnie tam, gdzie były najbardziej potrzebne. W efekcie wnętrze otwiera się na zielone otoczenie, podczas gdy ogród jest widoczny z głównych przestrzeni dziennych niemal jak przedłużenie strefy mieszkalnej. W projekcie wykorzystano również świetliki dachowe. Wprowadzone nad klatką schodową i korytarzem pozwalają doświetlić centralne partie domu światłem zenitalnym, dzięki czemu komunikacja przestaje być jedynie przestrzenią tranzytową i staje się pełnoprawnym elementem kompozycji wnętrza.
W projekcie ważną rolę odgrywa światło. Zastosowanie świetlików oraz doświetlenia w obrębie piwnic sprawia, iż promienie docierają tam, gdzie są wymagane.
zdj: ONI Studio
wnętrza zdominowane przez drewno, beton i światło
Spokojna architektura zewnętrzna znajduje swoją kontynuację we wnętrzu, gdzie zastosowano ograniczoną paletę materiałów i kolorów. Bazę tworzą jasne powierzchnie, naturalne drewno oraz beton, zestawione z czernią detali i głębokim odcieniem drewnianej zabudowy kuchennej. W strefie dziennej na posadzce pojawia się dębowa klepka układana w jodełkę, która ociepla minimalistyczną przestrzeń i wprowadza bardziej miękki, naturalny akcent. W innych częściach domu zastosowano szlifowany beton, którego surowość równoważy drewniana zabudowa i elementy wyposażenia. To zestawienie materiałowe jest konsekwentnie prowadzone przez kolejne pomieszczenia, dzięki czemu wnętrza zachowują spójność mimo różnego programu funkcjonalnego. Kuchnia została zaprojektowana jako jednolita zabudowa o wyraźnym, niemal meblowym charakterze. Fronty w ciemniejszym odcieniu drewna tworzą dużą, uporządkowaną płaszczyznę, w której ukryto zarówno część przechowywania, jak i sprzęty AGD. Jasny blat oraz neutralne tło pozwalają zachować wizualną równowagę, a czarne elementy — armatura, osprzęt elektryczny czy detale oświetlenia — powtarzają się jako dyskretny motyw obecny również w innych częściach domu. Jadalnię zorganizowano wokół dużego stołu, któremu towarzyszą lekkie krzesła z plecionymi siedziskami i oparciami oraz chromowanymi konstrukcjami. Ich forma wprowadza do oszczędnego wnętrza subtelne nawiązanie do klasycznego modernizmu.
CIemne zabududowy kuchenne wybijają się na tle jasnych ścian.
zdj: ONI Studio
spójność od bryły po detal
W tym projekcie szczególnie istotna okazała się możliwość prowadzenia architektury i wnętrz w ramach jednego procesu projektowego. Powierzenie zespołowi zarówno projektu architektonicznego, jak i wnętrzarskiego pozwoliło zachować ciągłość decyzji materiałowych, funkcjonalnych i formalnych — od sposobu kształtowania bryły, przez układ komunikacji, aż po detale wyposażenia.
W salonie, istotną rolę odgrywają przeszklenia, które otwierają się na ogród.
zdj: ONI Studio
funkcja wiodąca prym
Przebudowa domu z lat 70. nie polegała więc na prostym powiększeniu istniejącej struktury. Najważniejsza zmiana dotyczyła sposobu, w jaki budynek funkcjonuje — jak prowadzi mieszkańców pomiędzy kondygnacjami, jak wykorzystuje światło, jak otwiera się na ogród i jak rozdziela strefę prywatną od wspólnej. Powściągliwy od strony ulicy i zdecydowanie bardziej otwarty od strony ogrodu, budynek zachowuje kontekst miejsca, a jednocześnie otrzymuje nową strukturę odpowiadającą współczesnym potrzebom mieszkańców.
