Wybierz Nagrodę Publiczności w konkursie „Najlepszy Dyplom WNĘTRZA”
Wybierz Nagrodę Publiczności w konkursie „Najlepszy Dyplom WNĘTRZA”

Ślady transformacji na mapie warszawskiego postmodernizmu

Kacper Kępiński
27 sierpnia '21

Warszawski postmodernizm już wkrótce będzie miał własną mapę. Ruszył projekt ARCHIwum Warszawy lat 90., który ma być nostalgiczno-krytyczną podróżą przez lata transformacji w stolicy.  

oswajanie kontrowersyjnego dziedzictwa

Pocztówka

Pocztówka z lat 90.

fot. ARCHIwum Warszawy lat 90.

Zainaugurowany w sierpniu projekt to inicjatywa stowarzyszenia Miasto Moje a w Nim, który aktualnie śledzić można na facebooku oraz Instagramie (@archiwumlat90). Projekt ma za zadanie oswajać architekturę lat dziewięćdziesiątych i zinwentaryzować ten ważny okres w dziejach Warszawy. Upowszechnienie wiedzy o trudnym, często kontrowersyjnym dziedzictwie, ma odbywać się za pośrednictwem platformy internetowej z mapą budynków, ale też stanowić pole do dyskusji i odkrywania pozaestetycznych aspektów architektury. Jak przyznają autorzy projektu, nie chodzi o to, by przekonywać, że za warstwą kolorowych tynków i szkła refleksyjnego kryją się same zapomniane arcydzieła, ale by narracja o architekturze transformacji ustrojowej nie przepadła wraz z "krótką datą ważności", jaka wpisana jest w DNA tych budynków.

potrzeba edukacji

City Center Andrzej Gołota

City Center / Andrzej Gołota na tle Osiedla Żelazna

fot. FB ARCHIwum Warszawy lat 90.

Jego twórczynie m.in. historyczki architektury Aleksandra Stępień-Dąbrowska i Alicja Gzowska, współpracujące z fotografem architektury Maciejem Leszczełowskim, stawiają więc pytania o tożsamość miasta i jego mieszkańców w kontekście powstającej w czasie transformacji architektury. Z jakimi zadaniami mierzyli się ich projektanci, na jakie potrzeby odpowiadali, jaki był odbiór ich budynków, ale też kontekst kulturowy? Choć po lata 90. sięgnęła już uszlachetniająca moc nostalgii, a muzyka, moda czy wzornictwo z tego okresu przeżywają swoją drugą młodość, polska architektura tej dekady wciąż rodzi raczej skrajne odczucia. O potrzebie badań i edukacji tego obszaru historii architektury świadczy chociażby głośna dyskusja wokół planów wyburzenia wrocławskiego Solpolu.

morze budynków

Curtis Plaza

Curtis Plaza

Fot. Maciej Leszczełowski

Warszawski postmodernizm kojarzy się powszechnie z ikonicznymi obiektami pokroju Hotelu Sobieski czy oddanego dopiero w 2008 roku gmachu TVP. A Warszawa w latach 90. była miastem, które w skali całego kraju rozwijało się najprężniej. Według badań prezentowanych w 1997 roku na łamach "Architektury-murator" powstawało tu wówczas 90 procent wszystkich biurowców, 60 procent inwestycji magazynowo-przemysłowych i 40 procent rezydencjonalnych. Daje to co najmniej kilkaset budynków i zespołów, o których dziś prawie nic nie wiemy lub nasza wiedza  jest powierzchowna. Najważniejszym rezultatem projektu będzie strona internetowa z mapą obiektów warszawskiej architektury lat 90., inwentaryzująca co najmniej 300 przykładów realizacji z tego okresu i upowszechniająca wiedzę, która do tej pory nie doczekała się opracowania.

szlaki postmodernizmu

Podobny projekt, Pomoszlak, funkcjonuje także w Krakowie. Prowadzony od 2018 roku przez Fundację Instytut Architektury stanowi bazę wiedzy o architekturze postmodernizmu stolicy Małopolski. Warszawskie ARCHIwum jest częścią projektu „Mapa warszawskiej architektury lat 90.” finansowanego ze środków Narodowego Instytutu Dziedzictwa w programie „Wspólnie dla dziedzictwa 2021”.

Seminarium w Krakowie

Seminarium Zmarwtychwstańców w Krakowie

fot. Paweł Mazur / Pomoszlak

Kacper Kępiński

 

Głos został już oddany

Aluprof Future Builders — „Jak powinno wyglądać budownictwo przyszłości?” — rozmowy z architektami z całego świata
Biblioteka BIM Wiśniowski - bramy, okna, drzwi, ogrodzenia
Konkurs City & Rest - Wspólna Przestrzeń Miasta