I Nagroda
100 000 zł brutto
oraz zaproszenie do negocjacji w trybie zamówienia z wolnej ręki w celu wykonania usługi na podstawie pracy konkursowej

projekt
PANOVA Studio (biuro projektowe w ramach P.A. NOVA SA)

zespół autorski
Anna Lessaer-Kentzer, Jan Lessaer, Stanisław Lessaer

współpraca
Leszek Sobieraj, Małgorzata Skiba

opis autorski

Teren dawnej kopalni „Wujek” to ponad 100 hektarów przestrzeni o wyjątkowym znaczeniu — miejsce pracy pokoleń Ślązaków, ale także przestrzeń naznaczona wydarzeniami, które na trwałe zapisały się w historii Polski. Dziś w obliczu transformacji i wygaszania działalności górniczej, obszar ten stoi przed szansą na nowe życie — takie, które nie wymaże jego tożsamości, lecz stanie się jej naturalną kontynuacją.

Zwycięska koncepcja PANOVA Studio opiera się właśnie na tej idei: zachowaniu tożsamości miejsca i przekształceniu jej w fundament nowoczesnej, wielofunkcyjnej dzielnicy. Projekt zakłada, że teren dawnej kopalni nie stanie się wyizolowaną przestrzenią poindustrialną, lecz integralną częścią miasta — otwartą, dostępną i silnie powiązaną z otoczeniem. Dziś obszar KWK „Wujek” funkcjonuje jak „wyspa” ograniczona infrastrukturą drogową i kolejową, trudna do skomunikowania i odseparowana od tkanki miejskiej. Koncepcja PANOVA Studio przełamuje te bariery poprzez stworzenie systemu wielokierunkowych powiązań: drogowych, pieszych, rowerowych i transportu publicznego, które mają na nowo „zszyć” ten fragment miasta z jego otoczeniem i przywrócić mu pełną funkcjonalność.

W skali całego miasta projekt wpisuje się w proces transformacji terenów poprzemysłowych, tworząc nowe miejsca aktywności zróżnicowane funkcjonalnie i przestrzennie, a jednocześnie komplementarne wobec istniejących struktur miejskich. W skali lokalnej oznacza to budowę nowych relacji sąsiedzkich i stworzenie przestrzeni przyjaznych zarówno mieszkańcom jak i odwiedzającym.

Sercem koncepcji jest centralny obszar dawnej kopalni, który ma stać się nową ikoną Katowic — symbolem przemysłowej tradycji regionu i jednocześnie jego przyszłości. To przestrzeń, w której rozwijać się będą funkcje związane z nowymi technologiami, nauką, kulturą, turystyką postindustrialną przemysłową oraz nowymi formami aktywności społecznej.

Kluczowym elementem projektu jest zachowanie i adaptacja istniejących obiektów poprzemysłowych: szybów, wież wyciągowych, hal i budynków o wartości historycznej. Zostaną one włączone w nowe funkcje: edukacyjne, kulturalne, biznesowe i turystyczne, tworząc unikalne środowisko łączące autentyczność miejsca z nowoczesnością.

Jednym z najważniejszych założeń przestrzennych jest tzw. zielona oś — główny układ kompozycyjny, który organizuje przestrzeń całego obszaru. Łączy on najważniejsze miejsce obszaru Pomnik Pamięci — symboliczne miejsce o ogromnym znaczeniu historycznym, z wieżami wyciągowymi w części północnej i nową dominantą w południowej części obszaru. To właśnie tutaj przeszłość i przyszłość spotykają się w sposób najbardziej czytelny, zarówno w wymiarze przestrzennym jak i społecznym.

Projekt zakłada rozwój nowych funkcji o znaczeniu ponadlokalnym — w tym parku technologii przyszłości, przestrzeni biznesowych, obiektów edukacyjnych i kulturalnych, a także nowej zabudowy mieszkaniowej. Całość została zaprojektowana jako przyjazne środowisko do życia, a nie tylko zamieszkiwania — z rozbudowanym systemem przestrzeni publicznych, zieleni i usług.

Istotnym elementem koncepcji jest także wykorzystanie potencjału infrastruktury podziemnej kopalni między innymi dla funkcji energetycznych, edukacyjnych i turystycznych. Takie podejście pozwala nie tylko zachować dziedzictwo poprzemysłowe, ale również nadać mu nową, współczesną wartość.

Docelowo obszar ma funkcjonować jako tzw. miasto piętnastominutowe. Miejsce, w którym codzienne potrzeby mieszkańców są dostępne w zasięgu krótkiego spaceru lub przejazdu rowerem. To model odpowiadający współczesnym kierunkom rozwoju miast i zmianom stylu życia.