Architektura, a w szczególności jej tworzenie powinno być aktem wyobraźni, odpowiedzialności oraz szacunku dla miejsca, ludzi i historii. Z tej idei powstał program pt. Edukacja architektoniczna, realizowany przez Fundację Archinovo we współpracy z Małopolską Okręgową Izbą Architektów RP. Projekt ten jest skierowany do młodzieży szkół podstawowych i średnich Powiatu Tatrzańskiego. Ma on na celu rozwój świadomości przestrzennej i architektonicznej w jednym z najpiękniejszych, a zarazem najbardziej zagrożonych chaotyczną zabudową regionów Polski.
Program edukacyjny, realizowany w ramach tego projektu od września 2025 do czerwca 2026 w szkołach nadzorowanych przez Powiat Tatrzański, obejmuje cykl czterech dwugodzinnych bloków tematycznych, zarówno w semestrze zimowym, jak i letnim. Całość zwieńczy gala i wystawa prac uczniów biorących udział w projekcie — święto kreatywności młodzieży.
Formuła programu łączy prezentacje, dyskusje, burze mózgów i warsztaty terenowe. Uczestnicy poznają przestrzeń zabudowaną Podhala, lokalne inwestycje, uczą się „czytać przestrzeń”, rozpoznawać jej wartości i krytycznie analizować problemy urbanistyczne. Cele są ambitne: budowanie tożsamości kulturowej, rozwijanie kreatywności, promowanie świadomości społecznej i kształtowanie kompetencji komunikacyjnych oraz technicznych.
— Małgorzata Mrugała-Dziadkowiec, uczniowie Zespół Szkół Hotelarsko Turystycznych im. Władysława Zamoyskiego podczas ćwiczeń warsztatowych
fot.: Archinovo
Projekt Fundacji Archinovo, realizowany przy wsparciu finansowym Województwa Małopolskiego oraz we współpracy z partnerami: Małopolską Okręgową Izbą Architektów RP, Muzeum Tatrzańskim i Witkacy Atelier, ma szansę stać się początkiem długofalowej zmiany. Patronaty honorowe Marszałka Województwa Małopolskiego Łukasza Smółki, Starosty Tatrzańskiego Andrzeja Skupnia oraz Rektora Akademii Nauk Stosowanych w Nowym Targu dr Bianki Godlewskiej-Dzioboń, podkreślają wagę inicjatywy, która może zainspirować kolejne działania edukacyjne w regionie.
Działania edukacyjne Fundacji Archinovo bazują na programie „Kształtowanie przestrzeni”, który został dostosowany do lokalnych potrzeb i rozbudowany o aspekty tożsamości regionalnej oraz architektury Podtatrza, uwzględniając lokalne dziedzictwo kulturowe i krajobrazowe.
— uczniowie Zespołu Szkół Budowlanych im. dr. Władysława Matlakowskiego podczas ćwiczeń warsztatowych „Czym jest kompozycja”
fot.: Archinovo
Program pt. Edukacja architektoniczna stanowi element szerszego ruchu edukacyjnego w Polsce, zyskującego coraz większe znaczenie zarówno na poziomie lokalnym, jak i globalnym. Koordynacją krajowych inicjatyw w tym zakresie zajmuje się platforma ADE (Architektura dla Edukacji), prowadzona przez Narodowy Instytut Architektury i Urbanistyki (NIAiU). ADE gromadzi materiały dydaktyczne, tworzy bazę osób i instytucji zaangażowanych w edukację architektoniczną oraz wspiera rozwój programów kształtujących świadomość przestrzenną i kulturową społeczeństwa.
Co istotne, powszechna edukacja architektoniczna jest obecna również w debacie międzynarodowej, gdzie podkreśla się jej rolę w kształtowaniu świadomych obywateli, zdolnych do krytycznego myślenia o otaczającej ich przestrzeni i wpływu architektury na jakość życia.
Agata Bentkowska, Małgorzata Mrugała-Dziadkowiec
fot.: Archinovo
Architektura towarzyszy nam przez całe życie — od dziecięcego pokoju, który daje poczucie bezpieczeństwa, po codzienne wybory dotyczące miejsca zamieszkania, pracy czy nauki. To nie tylko budynki, ale też podwórka, place i ulice, które tworzą scenografię naszego życia. Świadomość architektoniczna to nie luksus — to konieczność. To szacunek dla historii, tradycji i ludzi, którzy ją tworzyli.
Krystyna Styrna-Bartkowicz
Agata Bentkowska
Małgorzata Mrugała-Dziadkowiec
