Warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, to jeden z podstawowych dokumentów prawnych określających zasady projektowania — to zbiór przepisów i norm dotyczących między innymi minimalnych odległości między budynkami czy bezpieczeństwa i komfortu życia w architekturze. Obecnie jednak dotychczasowe rozporządzenie w sprawie warunków technicznych straciło ważność, a nowe — nie zostało podpisane przez ministra. Co to właściwie oznacza dla branży architektonicznej? Teoretycznie jeszcze przez 18 miesięcy można korzystać ze „starych” warunków technicznych — jakie jednak będzie to miało przełożenie na wydawanie pozwoleń na budowę czy obiekty realizowane w przyszłości, a tworzone w momencie „zmiany reguł gry”? O komentarz poprosiliśmy Ryszarda Grudę, wiceprezesa ds. Legislacji Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej.
Rząd minionej kadencji w 2019 roku zobowiązany został do opracowania nowego rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Powołując zespół ekspercki, obecny rząd podjął się tego zadania w 2024 roku. Opracował nowy dokument, a następnie w zmodernizowanej ustawie Prawo Budowlane ogłosił, że od dnia 20 września 2026 roku przez 18-miesięczny okres dostosowawczy projektanci, inwestorzy czy wykonawcy mogą stosować nieobowiązujące już przepisy wykonawcze. Minister Andrzej Domański przed 20 września br. nie podpisał jednak rozporządzenia, a w zamian Ministerstwo Rozwoju i Technologii wydało Komunikat, z którego wynika, że w celu wypracowania optymalnego brzmienia nowych przepisów prace nad ministerialnym projektem rozporządzenia są nadal prowadzone. Jest to niespodziewana informacja, gdyż projekt przepisów był notyfikowany Komisji Europejskiej jako procedura pilna.
Stare warunki techniczne nie obowiązują, a nowych nie ma. Uczestnicy procesu inwestycyjnego zaniepokojeni są powstałą luką prawną, chyba że zapełni ją art. 5 obowiązującej ustawy Prawo Budowlane, który daje wytyczne do projektowania i realizacji obiektów budowlanych. Tym samym należy nadal projektować obiekty „przy zastosowaniu zasad wiedzy technicznej”. Zaistniała sytuacja będzie premiowała osoby posiadające wiedzę i doświadczenie, a eliminować patologie na przykład opracowywanie projektów przez osoby nieposiadające odpowiednich uprawnień. Większość architektów-członków Izby Architektów RP sprosta temu wyzwaniu.
Czy brak regulacji prawnej jest również regulacją prawną? Zastanawiają się nad tym członkowie Izby, ale na te i podobne pytania domagamy się przede wszystkim niezwłocznej odpowiedzi Ministerstwa Rozwoju i Technologii. Zapowiadane obszerne rozporządzenie w sprawie warunków technicznych liczy ponad trzysta stron, a po jego wstrzymaniu zapewne należy się spodziewać wprowadzenia korekt i uzupełnień. Nie wiemy, kiedy. Nowe przepisy będą miały fundamentalne znaczenie dla gospodarki, prawidłowego i stabilnego funkcjonowania rynku inwestycyjnego, bezpieczeństwa użytkowników budynków, jakości otaczającej nas przestrzeni. Jest więc kwestią szeroko pojętego interesu publicznego.
Ryszard GRUDA
Wiceprezes KRIA ds. Legislacji
