W „mieście stu mostów” może zabraknąć... kładki. We Wrocławiu ważą się losy budowy mostu pieszo-rowerowego prowadzącego przez miejską fosę między ulicą Podwale a Wzgórzem Partyzantów. Miasto w 2023 roku ogłosiło przetarg, projekt powstał — dzisiaj jednak swój sprzeciw zgłasza Dolnośląski Wojewódzki Konserwator Zabytków. Dlaczego?
widok z lotu ptaka na kładkę między ulicą Podwale a Wzgórzem Partyzantów
© Wrocławskie Inwestycje
Przez wrocławską Fosę Miejską, pozostałość po dawnych miejskich umocnieniach, przebiegają most św. Antoniego, kładka Radiowej Trójki (zbudowaną w 2010 roku kładkę zaprojektował Tomasz Boniecki) i most Sądowy — odcinek od ul. ks. Piotra Skargi do ulicy Oławskiej jest najdłuższym fragmentem przy fosie pozbawionym przeprawy, co utrudnia pieszą komunikację z Promenadą Staromiejską, Wzgórzem Partyzantów i nowo wyremontowanym Bastionem Sakwowym.
© Google Maps
Przeprowadzanie kładki w tym miejscu — na przedłużeniu ulicy Komuny Paryskiej, łącząc Przedmieście Oławskie i Wzgórze Partyzantów — zdaje się zasadnym rozwiązaniem. Jej budowę sugerowała już w 2018 roku Akcja Miasto (proponując stworzenie kładki Niepodległości), a w listopadzie 2023 roku spółka Wrocławskie Inwestycje, działająca w imieniu Gminy Wrocław, ogłosiła przetarg na opracowanie w tym miejscu przeprawy pieszo-rowerowej. Rok 2023 był czasem znacznych zmian w strukturze opieki nad wrocławskimi zabytkami — w styczniu wojewódzki konserwator (Daniel Gibski) przejął część zadań, które dotychczas leżały w kompetencjach konserwatora miejskiego.
Najkorzystniejszą ofertę w przetargu złożyła firma ASECon, która do współpracy zaprosiła zespół z pracowni STOPROCENT Architekci. Projektanci postawili na konstrukcję o oszczędnej formie i samonośnym układzie — podest z nawierzchnią z jasnego betonu oparty na dwóch łukach, który wspiera centralnie umieszczona ażurowa podpora. Po łagodnym łuku poprowadzony jest też sam most, a także rozchodzące się na boki stalowe balustrady, które płynnie łączą się z miejskim ogrodzeniem.
stalowe balustrady płynnie łączą się z miejskim ogrodzeniem
© Wrocławskie Inwestycje
Słupki balustrady ustawiono w układzie przypominającym przestrzenną literę „W” — nawiązując w ten sposób do nazwy miasta. Ich niewielki rozstaw zapewnia bezpieczeństwo także najmłodszym użytkownikom. Zastosowane rozwiązanie powinno dodatkowo ograniczać możliwość masowego zawieszania tzw. kłódek miłości, które stały się niepożądanym zjawiskiem na wielu przeprawach pieszych we Wrocławiu
— tłumaczą projektanci z pracowni STOPROCENT Architekci.
Oczywiście z punktu, w którym zaczynać ma się kładka, można dotrzeć do Bastionu Sakwowego — odcinek o długości około 350 metrów biegnie jednak przez ruchliwy, sześciopasmowy (cztery pasy samochodowe i dwa tramwajowe) fragment ulicy Piotra Skargi. Nie jest to więc projekt „pierwszej potrzeby”, ale krok ku tworzeniu miasta przyjaznego pieszym. Gdzie więc leży problem?
Bastion Sakwowy po remoncie
fot.: By Strumyczek | Wikimedia Commons © CC BY-SA 4.0
Jak podaje Gazeta Wrocławska, według Daniela Gibskiego, Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, kładka w proponowanym miejscu i kształcie zaburzałaby układ urbanistyczny wokół zabytkowego bastionu.
widok na Wzgórze Partyzantów nocą
fot.: Siliesiac | Wikimedia Commons © CC BY-SA 3.0
Konserwator argumentował, że nowe elementy w tej przestrzeni muszą wpisywać się w relacje przestrzenne i nie mogą zniekształcać otoczenia. Priorytetem jest tutaj ochrona dziedzictwa, nawet kosztem nowych rozwiązań komunikacyjnych. Narracja jest taka, że popiera pomysł budowy kładki, ale wpisującej się wyglądem w ten obszar
— tłumaczy Konrad Bałajewicz na łamach Gazety Wrocławskiej.
Rzeczywiście kładka — mimo swojej oszczędnej formy — wpłynęłaby na organizację przestrzeni tej części miasta i oś widokową na imponujący narożnik bastionu. Celem architektów było jednak nadanie przeprawie możliwie neutralnej formy, która harmonijnie wpisałaby się w ten szczególny kontekst.
Aby zminimalizować ingerencję w historyczną tkankę obiektu, klasyczny przyczółek zastąpiono dodatkową podporą usytuowaną poza jego obrysem. Dzięki temu końcowy fragment pomostu został jedynie przewieszony nad faszyną i w sposób nienaruszający substancji zabytkowej połączony z parkowymi alejkami
— opisują architekci.
podest kładki oparty jest na dwóch łukach, które wspiera centralnie umieszczona podpora
© Wrocławskie Inwestycje
Wyzwaniem i przedmiotem troski są też zamieszkujące fosę łabędzie, do których architekci nawiązali między innymi poprzez proponowaną nazwę — Kładka Łabędzia (pierwsze gatunki mające zamieszkiwać biegnącą przy forsie Promenadę Staromiejską podarować miał miastu w 1824 roku król pruski Fryderyk Wilhelm III). Mała wysepka na fosie przy Wzgórzu Partyzantów jest ostoją ptactwa wodnego, z tego powodu propozycja budowy prowadzącej do niej kładki w ramach budżetu obywatelskiego w 2017 roku została odrzucona.
Łuki w projekcie ASECon i STOPROCENT Architekci zaprojektowane są tak, aby umożliwić swobodne przemieszczenie się łabędzi, wątpliwości budzi jednak lokalizacja przeprawy tuż przy wysepce, na której ruch mógłby potencjalnie przepłoszyć ptaki.
widok ze Wzgórza na wysepkę zamieszkiwaną przez łabędzie
fot.: TeraGood | Wikimedia Commons © CC BY 3.0
Jak wybrnąć z tego impasu? Konserwator zaproponować miał alternatywną lokalizację (nie była ona jednak satysfakcjonująca dla Miasta, którego zdaniem kładka w innym miejscu nie spełniałaby swojej głównej, komunikacyjnej funkcji — oddalona byłaby od najbliższego przejścia o zaledwie 100 metrów) lub budowę kładki mojżeszowej — „niewidzialnej” przeprawy zanurzonej w wodzie (co zdaniem Miasta byłoby wykluczającym rozwiązaniem — ze względu na różnice w terenie zejście do przejścia musiałoby prowadzić po schodkach). Czy Miasto i konserwator dojdą do porozumienia? Sprawy nie ułatwia fakt, że podzielone są też głosy mieszkańców.
