z cyklu „Oprogramowanie, narzędzia dla architekta — trendy 2026”
Cyfrowa transformacja projektowania wchodzi w fazę dojrzałości. BIM przestaje być nowością lub przewagą konkurencyjną — staje się rynkowym standardem. Inwestorzy oczekują dziś nie tylko kompletnej dokumentacji, ale spójnych wysokiej jakości danych projektowych gotowych do dalszego wykorzystania na etapie realizacji i eksploatacji.
Architekt nie jest wyłącznie autorem koncepcji — jest kuratorem informacji, osobą odpowiedzialną za spójność danych i płynność całego procesu projektowego.
Jednocześnie rośnie presja czasu i kosztów. Architekt projektuje, przygotowuje dokumentację, kontaktuje się z klientami, koordynuje branżystów, robi wizualizacje, pilnuje terminów. To powoduje, że rola oprogramowania mocno się zmienia. Programy wspomagające projektowanie nie mogą być już tylko narzędziami do rysowania. Oczekujemy, że będą zintegrowanym środowiskiem wspierającym projektanta we wszystkich obszarach.
Model analityczny konstrukcji w programie Archicad (materiały własne WSC)
Narzędzia, takie jak Archicad — jeszcze kilka lat temu kojarzone wyłącznie z projektowaniem architektonicznym, stały się pełnoprawnymi platformami projektowania wielobranżowego umożliwiając nie tylko tworzenie modelu analitycznego konstrukcji lub modelowanie instalacji, ale również definiowanie systemów, wykonywanie obliczeń przepływów i optymalizację wielkości kanałów.
Optymalizacja wymiarów kanałów na podstawie przepływu powietrza (materiały własne WSC)
Od modelowania do platformy informacyjnej
Nowoczesne narzędzia wspomagające projektowanie kojarzą się głównie z modelowaniem 3D. Model BIM pełni rolę Single Source of Truth — centralnego źródła wiedzy o projekcie. Może zawierać informacje materiałowe, dane kosztowe, harmonogramy, parametry eksploatacyjne lub inne informacje niezbędne do późniejszego zarządzania budynkiem. Nowoczesne środowiska projektowe stają się platformami zarządzania informacją w całym cyklu życia budynku.
Coraz większe znaczenie mają standardy informacji oraz kontrola jakości modeli. Nie chodzi już o to, czy model istnieje — ale czy jest kompletny, spójny i gotowy do dalszego użycia.
Takie rozwiązania jak standard IDS (Information Delivery Specification) buildingSmart pozwalają na łatwą integrację wymagań BIM na wczesnych etapach projektowania. Możliwość automatycznego tworzenia w Archicadzie parametrów modelu na podstawie pliku IDS ułatwia i przyspiesza konfigurację początkowych ustawień co znacząco podnosi jakość informacji projektowej.
Przyzwyczailiśmy się już do korzyści z tego, że cały projekt opiera się na modelach — rzuty, przekroje i elewacje powstają i aktualizują się automatycznie, zestawienia powierzchni „liczą się same” a opisy są zawsze spójne. Zamiast ciągle poprawiać rysunki, możemy skupić się na projektowaniu.
Zarządzanie informacją w projekcie to z jednej strony łatwość dodawania nowych parametrów a z drugiej pozyskiwanie rzetelnych zestawień i przedmiarów. Zastosowanie złożonych wyrażeń i funkcji we właściwościach Archicada pozwala praktycznie dowolnie przekształcać i ponownie wykorzystywać informacje raz wprowadzone do modelu.
Jednym z największych problemów w pracowni projektowej jest brak czasu i porządku: pliki w różnych folderach, kilka wersji tego samego rysunku, notatki w mailach a ustalenia na telefonie. Nowoczesne narzędzia pomagają zebrać wszystko w jednym miejscu: model jako centrum projektu, jasna struktura danych, historia zmian, szybki podgląd kompletności dokumentacji.
Możliwości tworzenia i formatowania zestawień w programie Archicad (materiały własne WSC)
Dlatego coraz więcej architektów zaczyna patrzeć na oprogramowanie nie jak na „program do rysowania”, ale jak na cichego współpracownika, który przyspiesza rutynowe czynności, pomaga uniknąć błędów, porządkuje projekty i w efekcie daje więcej przestrzeni na projektowanie.
Automatyzacja czasochłonnych zadań
Automatyzacja procesów projektowych staje się dziś jednym z kluczowych czynników efektywności pracy. Jest to szczególnie ważne w małych pracowniach, gdzie większość zadań realizowana jest indywidualnie. W takiej sytuacji każde usprawnienie bezpośrednio przekłada się na jakość projektu oraz wykorzystanie czasu. Automatyzacja nawet podstawowych działań obejmująca modelowanie i dokumentację pozwala przenieść ciężar pracy z czynności powtarzalnych na działania o charakterze koncepcyjnym i decyzyjnym.
Możliwość tworzenia parametrycznych obiektów w PARAM-O w Archicadzie lub integracja z tak popularnym środowiskiem jak Rhino Grasshopper pozwala na tworzenie praktycznie nieograniczonych form i dynamicznych wariantów koncepcyjnych. Program dostarczany jest z bogatą biblioteką obiektów obejmującą wszystkie obszary projektowania. Niezależnie od tego, dostawcy oprogramowania (WSC) tworzą własne zestawy narzędzi, takie jak Biblioteka Archiclubu, wspierające i poszerzające możliwości programu ukierunkowane na codzienne problemy modelowania i przygotowania dokumentacji.
Prosty, parametryczny panel przegrody strukturalnej wykonany w PARAM-O z zastosowaniem losowych wartości wymiarów (materiały własne WSC)
W obszarze modelowania automatyzacja opiera się na elastycznych i wydajnych narzędziach, bibliotekach elementów, komponentach parametrycznych oraz spójnych standardach. Integracja ze środowiskami generatywnymi i językami programowania, takimi jak Python, pozwala algorytmizować procesy i swobodnie skalować planowane działania.
Wbudowane biblioteki Archicada obejmują wszystkie obszary projektowania (materiały własne WSC)
Na etapie dokumentacji projektowej kluczową rolę odgrywają automatycznie generowane zestawienia graficzne drzwi i okien, obliczenia powierzchni pomieszczeń lub mechanizmy aktualizacji widoków i adnotacji. Dzięki temu zmiany wprowadzone w modelu są natychmiast widoczne w dokumentacji i opisach, eliminując konieczność ręcznych zmian i redukując liczbę błędów.
Jednym z ciekawych rozwiązań jest, wbudowane w Archicada, zarządzanie wersjami dokumentacji. Program pomaga w organizacji i oznaczaniu rysunków kolejnymi rewizjami lub tworzeniu spisów zawierających listy wydań, arkuszy i korekt.
Zarządzanie rewizjami dokumentacji projektowej w programie Archicad (materiały własne WSC)
Graphisoft systematycznie rozwija wbudowane narzędzia sztucznej inteligencji (AI). Wprowadzony w wersji 29 Asystent AI odpowiada na pytania o obsługę Archicada, zasady modelowania i przepisy (obecnie w zakresie lokalnych przepisów brytyjskich), a także umożliwia zaznaczanie elementów w modelu na podstawie wybranych kryteriów. Planowane jest sukcesywne rozwijanie tego narzędzia w kierunku pogłębionej interakcji użytkownika z programem oraz wykonywania złożonych działań edycji i kontroli modelu. Celem jest bardziej intuicyjna obsługa i automatyzacja kluczowych zadań związanych z jakością i spójnością informacji.
Przykład działania wbudowanego w Archicada asystenta AI (materiały własne WSC)
Automatyzacja nie jest dodatkiem do warsztatu architekta, lecz jego fundamentalnym elementem, umożliwiającym prowadzenie projektów w sposób bardziej zrównoważony, powtarzalny i odporny na błędy — szczególnie tam, gdzie jedna osoba odpowiada za cały łańcuch projektowy.
Współpraca zespołowa w chmurze
Współczesne projektowanie coraz częściej opiera się na pracy w chmurze. Zespoły odchodzą od lokalnych serwerów i rozbudowanej infrastruktury IT na rzecz rozwiązań SaaS. Architekci i projektanci innych branż rozwijają swoje modele w czasie rzeczywistym. Korzystają z dostępu do danych z dowolnego miejsca, pełnej historii zmian z wersjonowaniem, komentarzy nanoszonych bezpośrednio na projekt oraz centralnego, bezpiecznego repozytorium informacji.
Współczesne projektowanie coraz częściej opiera się na pracy w chmurze. Zespoły odchodzą od lokalnych serwerów i rozbudowanej infrastruktury IT na rzecz rozwiązań SaaS. Architekci i projektanci innych branż rozwijają swoje modele w czasie rzeczywistym. Korzystają z dostępu do danych z dowolnego miejsca, pełnej historii zmian z wersjonowaniem, komentarzy nanoszonych bezpośrednio na projekt oraz centralnego, bezpiecznego repozytorium informacji.
Przykładowo stosowany w środowisku Archicada BIMcloud to zaawansowana chmurowa platforma współpracy, która umożliwia zespołom projektowym pracę nad modelami BIM w czasie rzeczywistym niezależnie od lokalizacji czy szybkości łącza internetowego. Dzięki inteligentnej synchronizacji zmian przesyłane są tylko zmiany w projekcie. Minimalizuje to obciążenie sieci i przyspiesza pracę. BIMcloud umożliwia przechowywanie i współdzielenie wszystkich plików projektu oraz zapewnia środowisko komunikacji zintegrowane z mobilną aplikacją BIMx umożliwiającą zbieranie i przesyłanie wiadomości bezpośrednio z budowy.
W 2026 roku nikt nie chce pracować w zamkniętym, izolowanym narzędziu. Otwarte formaty, interoperacyjność i API stanowią dziś podstawę nowoczesnych schematów pracy. Najlepsze platformy umożliwiają swobodną wymianę danych między branżami i skutecznie integrują się z innymi narzędziami (np. możliwość zastosowania standardu IFC4x3 w Archicadzie).
Analizy przedprojektowe
Współczesne narzędzia projektowe coraz silniej wspierają analizy koncepcyjne. Umożliwiają szybkie prototypowanie oraz generowanie wariantów na podstawie wstępnych założeń. Projektanci mogą testować wiele rozwiązań bez konieczności ręcznego ich modelowania. Korzystając z kontekstowych danych dotyczących działki, budynku i otoczenia oraz łącząc informacje z różnych źródeł. Pozwala to na wczesną ocenę decyzji projektowych w rzeczywistych warunkach.
Istotnym elementem są także analizy umożliwiające prognozowanie przyszłej wydajności obiektu, w tym efektywności energetycznej i wpływu na środowisko. Dzięki temu możliwa staje się optymalizacja koncepcji już na etapie prac wstępnych. Takie podejście przesuwa intuicyjny proces projektowy w stronę decyzji opartych na mierzalnych kryteriach oceny.
Nowoczesna prezentacja projektu
Współczesny proces projektowy wymaga szybkiej, czytelnej i interaktywnej prezentacji. Klienci oczekują zrozumiałych wizualizacji, a zespoły projektowe potrzebują narzędzi, które pozwalają wspólnie eksplorować koncepcję i podejmować decyzje w czasie rzeczywistym. Sama dokumentacja techniczna przestaje wystarczać.
Nowoczesne narzędzia wykorzystują sztuczną inteligencję do szybkiego generowania wysokiej jakości prezentacji projektów architektonicznych. Bazując na prostych modelach 3D można tworzyć realistyczne obrazy lub rysunki, które pomagają zwizualizować koncepcję i przetestować różne warianty estetyczne.
W najnowszej wersji Archicada rozszerzono funkcje Wizualizatora AI. Narzędzie, oparte na generatywnym modelu Stable Diffusion, umożliwia teraz generowanie obrazów na podstawie tylko tekstu (text-to-image), wczytywanie własnego obrazu bazowego (image-to-image) oraz wprowadzanie zmian w wybranych fragmentach wygenerowanego obrazu. Dzięki temu można szybciej tworzyć koncepcje, szukać inspiracji i sprawniej testować alternatywne rozwiązania.
Przykładowe ilustracje projektu wykonane przy pomocy AI w programie Archicad (materiały WSC)
Coraz większą rolę odgrywają dynamiczne modele, które umożliwiają natychmiastowe porównywanie wariantów oraz ocenę skutków decyzji projektowych. Skuteczna komunikacja idei staje się dziś równie ważna jak samo projektowanie.
BIMx to wieloplatformowa aplikacja do interaktywnego przeglądania i prezentowania projektów BIM stworzonych w Archicadzie, która umożliwia klientom, inwestorom i członkom zespołu interaktywną eksplorację modelu i powiązanej dokumentacji bez potrzeby instalowania pełnego oprogramowania BIM. Umożliwia poruszanie się po modelu w sposób przypominający grę komputerową, co ułatwia zrozumienie koncepcji projektowej nawet osobom bez specjalistycznej wiedzy oraz szybki podgląd informacji o elementach modelu. Możliwość użycia aplikacji na urządzeniach mobilnych, desktopowych i w przeglądarkach usprawnia komunikację z klientami i interesariuszami, przyspiesza konsultacje projektowe i poprawia koordynację prac na każdym etapie realizacji projektu.
Widok modelu w formacie BIMx (materiały własne WSC)
Zainstaluj bezpłatnie program BIMx (ze sklepu Microsoft Store lub Mac App Store) i pobierz przykładowy model (na początku artykułu, materiały własne WSC)
Projekty można udostępniać w jednym, spójnym środowisku, które łączy modele 3D, rysunki i dane opisowe. Umożliwia to eksplorację modeli, dokumentacji i informacji w czasie rzeczywistym, sterowanie widocznością elementów, analizę oświetlenia naturalnego a w połączeniu z rozwiązaniami chmurowymi komunikację zespołową poprzez dodawanie komentarzy bezpośrednio w modelu.
Aby zobaczyć przykładowy model w formacie BIMx na stronie BIMx Model Transfer skorzystaj z odnośnika Model w formacie BIMx. Możesz również pobrać ten model i oglądać go w aplikacji BIMx na komputerze — można ją zainstalować bezpłatnie ze sklepu Microsoft Store lub Mac App Store.
Podsumowanie
Cyfrowe narzędzia projektowe przestają dziś pełnić rolę prostych programów do rysowania. Stają się kompleksowym środowiskiem pracy, które łączy modelowanie, zarządzanie informacją, automatyzację, współpracę zespołową, analizy koncepcyjne i prezentację projektu.
Architekt pracuje na jednym, spójnym modelu, wspieranym przez dane, algorytmy i rozwiązania chmurowe. Dzięki temu może szybciej podejmować decyzje i skupić się na jakości projektu.
Kluczowy jest realny wpływ oprogramowania na codzienną praktykę projektową — na czas pracy, przejrzystość procesu i możliwość świadomego projektowania w oparciu o mierzalne kryteria. BIM staje się naturalnym zapleczem pracy architekta — cichym współpracownikiem, który daje więcej przestrzeni na twórcze myślenie.
Więcej informacji na stronie firmy WSC Witold Szymanik i S-ka Sp. z o.o. w portalu PdA.
