Projekt dyplomowy Piotra Litwińskiego z Wydziału Architektury Politechniki Krakowskiej zakłada stworzenie nowoczesnego obiektu użyteczności publicznej, który redefiniuje funkcję lokalnego centrum handlowego. Budynek łączy w sobie przestrzeń handlową, usługową, biurową oraz rozbudowaną strefę rekreacyjno-sportową Active Hub, tworząc wielofunkcyjne miejsce odpowiadające na współczesne potrzeby użytkowników. Centrum Handlowe Łososiny Dolnej to praca przygotowana na Wydziale Architektury Politechniki Krakowskiej, w Katedrze Kształtowania Środowiska Mieszkaniowego A-3. Jej promotorem był prof. Michał Krupa. Koncepcja powstała jako odpowiedź na potrzebę stworzenia obiektu, który wykracza poza tradycyjny model galerii handlowej i staje się lokalnym centrum aktywności, spotkań oraz rekreacji.
© Piotr Litwiński
Projektowany budynek został zlokalizowany w Łososinie Dolnej – miejscowości położonej w bezpośrednim sąsiedztwie Beskidu Wyspowego oraz lotniska Aeroklubu Podhalańskiego. Charakter miejsca stał się jednym z najważniejszych elementów kształtujących architekturę obiektu. Projektant wykorzystał zarówno krajobrazowy potencjał lokalizacji, jak i jej techniczny, lotniczy kontekst, tworząc budynek inspirowany współczesną architekturą inżynieryjną.
centrum handlowe jako przestrzeń społeczna
Współczesne obiekty handlowe coraz częściej przestają pełnić wyłącznie funkcję miejsc zakupowych. Projekt Centrum Handlowego Łososiny Dolnej odpowiada na tę zmianę, proponując przestrzeń wielofunkcyjną, w której handel jest tylko jednym z elementów większego programu użytkowego. Na parterze zaprojektowano klasyczną strefę handlową typu „Fast Lane”, której głównym elementem jest supermarket pełniący funkcję kotwicy handlowej. Uzupełniają ją lokale usługowe, między innymi apteka i drogeria, a także przestrzeń gastronomiczna z kawiarnią oraz bistro. Transparentna fasada od strony drogi krajowej DK75 otwiera wnętrze na otoczenie i podkreśla reprezentacyjny charakter wejścia.
Kolejne kondygnacje rozwijają program obiektu o funkcje wykraczające poza handel. Na pierwszym piętrze znalazła się strefa hybrydowa łącząca biura serwisowane, przestrzenie coworkingowe, sale spotkań oraz zaplecze wellness. Dzięki temu budynek może funkcjonować nie tylko jako miejsce codziennych zakupów, ale również jako przestrzeń pracy, odpoczynku i aktywności. Najważniejszym elementem projektu jest jednak strefa Active Hub, zlokalizowana na najwyższej kondygnacji. Zaprojektowano tutaj nowoczesną siłownię, salę pilatesu oraz zaplecze dla instruktorów. Przestrzeń rekreacyjna została otwarta na krajobraz poprzez tarasy i widokowe strefy wypoczynku, z których rozciąga się panorama Beskidu Wyspowego oraz pobliskiego lotniska.
rzut kondygnacji -1
© Piotr Litwiński
kaskadowa forma inspirowana krajobrazem i technologią
Bryła budynku została ukształtowana jako układ kaskadowy. Każda kolejna kondygnacja została przesunięta względem niższej, co pozwoliło na stworzenie rozległych tarasów rekreacyjnych oraz zielonego dachu nad najwyższym poziomem. Takie rozwiązanie sprawia, że obiekt nie jest jedynie zamkniętą bryłą komercyjną, lecz stopniowo otwiera się na otaczający krajobraz. Tarasy stają się przedłużeniem wnętrza, umożliwiając użytkownikom kontakt z naturą i wykorzystanie walorów widokowych lokalizacji. Forma architektoniczna odwołuje się do archetypów architektury przemysłowej oraz lotniczej. Surowa geometria, techniczne detale i materiały elewacyjne podkreślają charakter miejsca związanego z infrastrukturą lotniczą. Jednocześnie zastosowanie naturalnych akcentów materiałowych pozwala harmonijnie wpisać budynek w krajobraz Beskidu Wyspowego.
Budynek został zaprojektowany w konstrukcji szkieletowej, słupowo-płytowej z elementami tarczowymi, wykonanej w technologii żelbetu monolitycznego. Taki system konstrukcyjny pozwala na uzyskanie dużych, otwartych przestrzeni, które są niezbędne zarówno dla funkcji handlowych, jak i sportowo-rekreacyjnych. Układ konstrukcyjny oparto na module 810 × 550 cm, który umożliwia efektywne zagospodarowanie zarówno parkingu podziemnego, jak i przestrzeni handlowych. Stropy żelbetowe o zwiększonej grubości zostały dostosowane do wysokich obciążeń charakterystycznych dla obiektów komercyjnych oraz stref aktywności fizycznej. Budynek posiada trzy kondygnacje nadziemne oraz jedną podziemną. W części podziemnej zaprojektowano parking dla klientów i pracowników, pomieszczenia techniczne oraz zbiornik retencyjny na wodę opadową.
rzut kondygnacji +1
© Piotr Litwiński
architektura odpowiedzialna środowiskowo
Istotnym elementem projektu jest zastosowanie rozwiązań ograniczających zużycie energii i wspierających zrównoważone funkcjonowanie obiektu.nŹródłem ogrzewania i chłodzenia zostały zaprojektowane kaskadowe pompy ciepła typu powietrze–woda, które zastępują tradycyjne systemy oparte na paliwach kopalnych. Instalacje wspierane są przez system zarządzania budynkiem BMS, który automatycznie optymalizuje zużycie energii w zależności od aktualnego użytkowania przestrzeni.
Na dachu przewidziano instalację fotowoltaiczną wykorzystującą panele monokrystaliczne o wysokiej sprawności. Energia produkowana przez system zasila między innymi oświetlenie oraz urządzenia techniczne budynku. Projekt zakłada również gospodarkę wodą opadową. Woda z dachów i tarasów jest magazynowana w zbiorniku retencyjnym o pojemności 50 m³, a następnie wykorzystywana do spłukiwania toalet oraz automatycznego podlewania zieleni. Dodatkowym elementem poprawiającym bilans środowiskowy jest zielony dach ekstensywny wykonany z mat rozchodnikowych, który pełni funkcję retencyjną, izolacyjną oraz estetyczną.
przekroje, detal
© Piotr Litwiński
Elewacja Centrum Handlowego Łososiny Dolnej została zaprojektowana jako połączenie trwałości, funkcjonalności i wyrazistej estetyki. Dominującym materiałem wykończeniowym jest blacha antracytowa, która nadaje budynkowi techniczny, industrialny charakter. Wybrane fragmenty elewacji, szczególnie w rejonie wejść oraz wnęk tarasowych, zostały zaakcentowane panelami ze stali kortenowskiej. Ich rdzawy odcień nawiązuje do naturalnych barw krajobrazu i stanowi kontrast dla ciemnej fasady. Duże przeszklenia wykonane w systemach fasadowych zapewniają dostęp światła dziennego oraz wizualne połączenie wnętrza z otoczeniem. W strefach handlowych i rekreacyjnych zastosowano wielkopowierzchniowe fasady aluminiowo-szklane o wysokich parametrach izolacyjności termicznej i akustycznej.
dostępność i bezpieczeństwo użytkowników
Projekt został opracowany zgodnie z zasadami projektowania uniwersalnego. Wszystkie główne wejścia znajdują się na poziomie terenu, eliminując bariery architektoniczne. Komunikację pomiędzy kondygnacjami zapewnia winda dostosowana do potrzeb osób z ograniczoną mobilnością, umożliwiająca również transport noszy w sytuacjach awaryjnych.
© Piotr Litwiński
Na każdej kondygnacji przewidziano toalety dostosowane dla osób z niepełnosprawnościami, a przestrzenie sportowe zaprojektowano jako bezprogowe. System informacji wizualnej został opracowany z uwzględnieniem potrzeb osób niedowidzących poprzez zastosowanie czytelnych oznaczeń i odpowiednich kontrastów. Bezpieczeństwo użytkowania zapewniają również zaawansowane systemy ochrony przeciwpożarowej, obejmujące między innymi oddymianie garażu, zabezpieczenie klatki schodowej oraz automatyczne systemy sygnalizacji pożaru.
Centrum Handlowe Łososiny Dolnej pokazuje, że współczesna architektura komercyjna może odpowiadać na znacznie szersze potrzeby niż tylko funkcja zakupowa. Projekt Piotra Litwińskiego łączy handel, pracę, sport i rekreację, tworząc wielowymiarową przestrzeń publiczną. Dzięki połączeniu technologicznych rozwiązań, świadomego podejścia środowiskowego oraz inspiracji lokalnym krajobrazem powstaje wizja obiektu, który może stać się nowym typem lokalnego centrum – miejscem spotkań, aktywności i codziennego życia mieszkańców.
