Projekt galerii sztuki autorstwa Nikity Bondara z Politechniki Łódzkiej, powstał w ramach przedmiotu „Projekt sumatywny. Usługi ponadpodstawowe” pod kierunkiem Rafała Lamorskiego. Koncepcja zakłada stworzenie przy ulicy Stefana Jaracza otwartej i dostępnej przestrzeni poświęconej prezentacji sztuki współczesnej, a jednocześnie miejsca spotkań, edukacji i wymiany myśli. Punktem wyjścia dla projektu jest charakterystyczna forma budynku oparta na idei bryły „pociętej na fragmenty”. Poszczególne elementy tworzą dynamiczną kompozycję, która ma symbolizować różnorodność współczesnej sztuki oraz indywidualne sposoby jej odbierania i interpretowania. Rozbicie zwartej bryły staje się więc nie tylko rozwiązaniem formalnym, ale również odniesieniem do samej idei galerii jako przestrzeni wielu perspektyw.
plan zagospodarowania terenu © Nikita Bodnar 
bryła złożona z fragmentów
Forma projektowanego obiektu została oparta na zestawieniu przesuniętych i rozbitych fragmentów jednej bryły. Ich układ nadaje budynkowi dynamiczny charakter i pozwala odejść od klasycznej, zwartej formy galerii. Koncepcja nawiązuje do różnorodności współczesnych praktyk artystycznych. Tak jak sztuka może być odbierana na wiele sposobów, tak również budynek nie jest oparty na jednej, jednoznacznej formie. Poszczególne fragmenty tworzą całość, ale zachowują swoją odrębność.
Obiekt ma trzy kondygnacje o wysokości około 6,5 m każda, a jego całkowita wysokość wynosi 19,85 m. Duża wysokość przestrzeni odpowiada charakterowi funkcji wystawienniczej i pozwala na swobodne kształtowanie wnętrz przeznaczonych do prezentacji dzieł sztuki.
Istotnym elementem projektu jest dobór materiałów. Konstrukcję budynku zaprojektowano w technologii żelbetowej, natomiast elewacje uzupełniają panele perforowane oraz panele ze stali cortenowskiej. Materiałowa koncepcja odwołuje się do charakteru Łodzi, jej architektury ceglanej oraz przemysłowego dziedzictwa. Corten wprowadza do projektu surowość, ale jednocześnie dzięki charakterystycznej barwie nadaje elewacjom cieplejszy wyraz. Zestawienie materiałów pozwala połączyć współczesną formę galerii z kontekstem miasta kojarzonego z dawną architekturą przemysłową.
koncepcja architektoniczna © Nikita Bodnar 
Perforowane panele stanowią dodatkowy element budujący charakter elewacji. Ich zastosowanie współgra z fragmentaryczną formą budynku i pozwala na uzyskanie zróżnicowanej powierzchni zewnętrznej.
przestrzeń wystawowa i komunikacja
Wewnątrz galerii zaprojektowano przestrzenie przeznaczone do prezentacji sztuki oraz funkcje uzupełniające. Ważnym elementem organizacji budynku jest system komunikacji, który pozwala użytkownikom poruszać się pomiędzy poszczególnymi kondygnacjami.
W obiekcie przewidziano dwie windy oraz trzy rodzaje klatek schodowych. Pierwsza z nich prowadzi bezpośrednio do przestrzeni wystawowych. Druga została umieszczona w głównym holu i pozwala na kontakt wzrokowy z wewnętrzną przestrzenią galerii. Trzecia pełni funkcję techniczną i została powiązana z dodatkowymi windami. różnicowanie komunikacji odpowiada różnym sposobom funkcjonowania budynku. Obok codziennego ruchu użytkowników uwzględniono również potrzeby związane z obsługą techniczną galerii.
galeria jako miejsce spotkań
Projekt nie ogranicza funkcji budynku do ekspozycji dzieł sztuki. Jednym z jego założeń jest stworzenie miejsca dostępnego dla mieszkańców, które może pełnić również funkcję edukacyjną i społeczną. W galerii zaplanowano dużą salę wykładową przeznaczoną na wydarzenia, spotkania i prezentacje artystyczne. Uzupełnieniem programu jest biblioteka wyposażona w księgozbiór oraz zasoby multimedialne. Dzięki temu budynek może służyć zarówno odbiorcom zainteresowanym wystawami, jak i osobom poszukującym wiedzy związanej ze sztuką.
Połączenie funkcji wystawienniczej, edukacyjnej i społecznej sprawia, że galeria została pomyślana jako przestrzeń aktywna przez cały czas, a nie wyłącznie miejsce oglądania ekspozycji.
Projekt obejmuje również zagospodarowanie terenu wokół galerii. Otoczenie budynku zostało potraktowane jako przestrzeń wspólna, w której użytkownicy mogą zatrzymać się przed wejściem lub połączyć wizytę w galerii ze spotkaniem i odpoczynkiem. Przewidziano elementy małej architektury, między innymi artystyczne ławki oraz niewielką fontannę. Południowa część terenu została przeznaczona na miejsca parkingowe obsługujące obiekt. Tym samym przestrzeń galerii nie kończy się na jej elewacjach. Teren wokół budynku tworzy dodatkowe miejsce kontaktu użytkowników z architekturą i może pełnić funkcję przestrzeni spotkań.
przekrój © Nikita Bodnar 
żelbetowa konstrukcja nieregularnej bryły
Nietypowa forma budynku wymaga odpowiedniego rozwiązania konstrukcyjnego. Zastosowano konstrukcję żelbetową, której główny układ nośny tworzą słupy, ściany konstrukcyjne oraz stropy.
Żelbet pozwala na realizację nieregularnego układu bryły oraz bezpieczne przenoszenie obciążeń w miejscach, gdzie poszczególne fragmenty budynku wysuwają się poza jego główny obrys. W tych strefach przewidziano dodatkowe usztywnienia w postaci belek żelbetowych oraz pogrubionych płyt stropowych.
Rozwiązania konstrukcyjne pozostają więc ściśle związane z koncepcją architektoniczną. To właśnie możliwość kształtowania wysuniętych fragmentów budynku pozwala zachować charakterystyczną, rozbitą formę obiektu.
makieta © Nikita Bodnar 
Galeria sztuki Nikity Bondara łączy funkcję wystawienniczą z edukacją i życiem społecznym. Jej charakterystyczna bryła, inspirowana ideą fragmentaryczności, odnosi się do różnorodności współczesnej sztuki i sposobów jej odbierania. Zastosowanie materiałów kojarzących się z przemysłową historią Łodzi zestawiono z nowoczesną, nieregularną formą. Z kolei program budynku został poszerzony o salę wykładową, bibliotekę i przestrzenie wspólne.
Aleksandra Skorupa
