Centrum Medycyny Paliatywnej to projekt Leny Fibiger z Politechniki Łódzkiej. Praca powstała w ramach przedmiotu „Projektowanie architektoniczne – usługi ponadpodstawowe” pod kierunkiem dr Marka Grymina. Punktem wyjścia dla projektu jest specyfika opieki paliatywnej i potrzeba stworzenia przestrzeni, która odpowiada nie tylko na wymagania funkcjonalne placówki medycznej, ale również na potrzeby osób znajdujących się w szczególnej sytuacji życiowej.
aksonometria © Lena Fibiger 
Architektura obiektu medycznego musi przede wszystkim zapewniać sprawną organizację pracy, czytelny układ funkcjonalny oraz odpowiednie warunki dla pacjentów i personelu. W przypadku centrum medycyny paliatywnej równie istotne stają się jednak kwestie związane z komfortem psychicznym, prywatnością i atmosferą miejsca. Projekt Leny Fibiger można więc odczytywać jako próbę odejścia od typowego, instytucjonalnego charakteru placówki medycznej i poszukiwania bardziej spokojnego, przyjaznego środowiska.
przestrzeń podporządkowana człowiekowi
W opiece paliatywnej przestrzeń ma znaczenie nie tylko jako tło dla procesów medycznych. Pacjent spędza w niej czas, odpoczywa, spotyka się z bliskimi i korzysta ze wsparcia specjalistów. Z tego względu projektowanie takiego obiektu wymaga uwzględnienia różnych sposobów użytkowania przestrzeni oraz zróżnicowanego poziomu prywatności.
przekrój © Lena Fibiger 
Jednym z podstawowych założeń projektu jest stworzenie środowiska, w którym pacjent może czuć się możliwie swobodnie. Czytelna organizacja funkcji ma ograniczać konieczność szukania poszczególnych pomieszczeń, a odpowiednio zaprojektowane przestrzenie wspólne i miejsca oczekiwania pozwalają uniknąć wrażenia przypadkowości czy chaosu.
Istotną rolę odgrywa również skala architektury. Zamiast eksponować techniczny charakter placówki, projekt zmierza w stronę przestrzeni bardziej kameralnej i przyjaznej. Takie podejście pozwala spojrzeć na centrum nie wyłącznie jak na obiekt ochrony zdrowia, ale jako miejsce, w którym pacjent i jego bliscy mogą otrzymać kompleksową opiekę.
atrium © Lena Fibiger 
czytelny układ i różne poziomy prywatności
W centrum medycyny paliatywnej spotykają się różne grupy użytkowników – pacjenci, ich rodziny, lekarze, terapeuci, pielęgniarki oraz pozostali pracownicy. Każda z nich korzysta z budynku w inny sposób, dlatego ważne jest rozdzielenie poszczególnych funkcji przy jednoczesnym zachowaniu spójności całego założenia.
Projekt uwzględnia potrzebę stopniowania dostępności przestrzeni. Strefy przeznaczone dla większej liczby użytkowników mogą sąsiadować z miejscami wymagającymi większej prywatności. Dzięki temu możliwe jest stworzenie środowiska, w którym pacjent nie jest nieustannie wystawiony na kontakt z innymi osobami, ale jednocześnie nie zostaje odizolowany od otoczenia. Takie rozwiązanie ma znaczenie szczególnie w przypadku opieki paliatywnej, gdzie relacje z bliskimi oraz możliwość przebywania w spokojnym, komfortowym otoczeniu stanowią ważny element codziennego funkcjonowania.
rzut © Lena Fibiger 
architektura i poczucie bezpieczeństwa
Jednym z wyzwań związanych z projektowaniem placówek medycznych jest ograniczenie stresu, który może towarzyszyć użytkownikom już od momentu przekroczenia progu budynku. Nieczytelne korytarze, brak naturalnego światła czy nadmiernie techniczny charakter wnętrz mogą potęgować poczucie zagubienia.
Dlatego w projekcie szczególne znaczenie zyskuje orientacja w przestrzeni. Układ powinien być intuicyjny, a poszczególne funkcje łatwe do odnalezienia. Ważne są również odpowiednie proporcje pomieszczeń, dostęp do światła dziennego oraz możliwość kontaktu z otoczeniem.
Architektura może w ten sposób tworzyć warunki sprzyjające spokojniejszemu korzystaniu z placówki. Nie zastępuje oczywiście opieki medycznej ani terapii, ale może wpływać na sposób, w jaki użytkownicy odbierają miejsce i poruszają się w nim na co dzień.
detal © Lena Fibiger 
Centrum medycyny paliatywnej jest przestrzenią, która musi odpowiadać nie tylko na potrzeby pacjenta. W procesie opieki ważną rolę odgrywają również osoby bliskie, dlatego projektowanie powinno uwzględniać możliwość wspólnego przebywania, rozmowy i odpoczynku. Ważne staje się znalezienie równowagi pomiędzy przestrzeniami wspólnymi a miejscami bardziej kameralnymi. Pacjent może potrzebować zarówno kontaktu z innymi, jak i możliwości odosobnienia. Podobna potrzeba dotyczy jego rodziny oraz personelu. Tak rozumiana architektura nie narzuca jednego sposobu korzystania z budynku. Zamiast tego tworzy różne scenariusze użytkowania, pozwalając dostosować przestrzeń do aktualnej sytuacji i potrzeb człowieka.
projektowanie usług ponadpodstawowych
Praca Leny Fibiger powstała w ramach przedmiotu „Projektowanie architektoniczne – usługi ponadpodstawowe”, prowadzonego przez dr. inż. Marka Grymina. Temat centrum medycyny paliatywnej pozwala spojrzeć na projektowanie architektoniczne z perspektywy szczególnie wymagającej funkcji publicznej. Obiekt medyczny musi łączyć wiele aspektów – funkcjonalność, organizację pracy, bezpieczeństwo oraz komfort użytkowników. W przypadku medycyny paliatywnej dochodzą do tego kwestie prywatności, relacji, wyciszenia i jakości codziennego doświadczenia przestrzeni.
© Lena Fibiger 
Projekt Leny Fibiger pokazuje więc architekturę jako narzędzie organizowania środowiska, w którym człowiek pozostaje najważniejszym punktem odniesienia. Centrum Medycyny Paliatywnej nie jest jedynie odpowiedzią na potrzeby programu funkcjonalnego. To również próba stworzenia miejsca, które poprzez swoją architekturę może towarzyszyć pacjentom i ich bliskim w trudnym okresie życia.
