Czy kultura japońska może znaleźć swoje miejsce w sercu poznańskich Jeżyc? Projekt „Centrum Kultury Japońskiej” Karoliny Mikulskiej i Poli Nawrockiej z Wydziału Architektury Politechniki Poznańskiej, zakłada stworzenie całorocznego, autonomicznego miejsca poświęconego japońskiej kulturze, rzemiosłu i tradycji. Koncepcja powstała w ramach przedmiotu „Projektowanie architektoniczne miejsc pracy 1”, prowadzonego przez dr Agnieszkę Kasińską-Andruszkiewicz.
manufaktura jako serce centrum
Najważniejszym elementem założenia jest manufaktura pędzli do kaligrafii oraz malarstwa sumi-e. Tradycyjny proces rzemieślniczy nie został ukryty przed użytkownikami budynku. Przestrzeń produkcyjna została zaprojektowana jako transparentna część obiektu, dzięki czemu odwiedzający mogą obserwować pracę rzemieślników i poznać kolejne etapy powstawania pędzli.
Manufaktura staje się tym samym nie tylko miejscem pracy, ale również elementem edukacyjnym. Produkcja jest widoczna z ogólnodostępnych przestrzeni, a kontakt z procesem ręcznego wytwarzania pozwala na bezpośrednie doświadczenie tradycyjnego rzemiosła.
aksonometria
© Karolina Mikulska, Pola Nawrocka
warsztaty, herbata i spotkania
Program centrum został uzupełniony o strefę warsztatowo-konferencyjną. Sala warsztatowa została zaprojektowana tak, aby mogły odbywać się w niej równolegle, niezależnie zajęcia z kaligrafii dla dwóch grup. Jej elastyczna aranżacja pozwala również na organizację tradycyjnych spotkań herbacianych.
Obok znajduje się sala konferencyjna przeznaczona na prelekcje, dyskusje oraz spotkania. Dzięki temu centrum nie ogranicza się do prezentowania kultury, ale tworzy również przestrzeń do jej aktywnego poznawania i wymiany doświadczeń.
przekrój A-A
© Karolina Mikulska, Pola Nawrocka
Uzupełnieniem programu jest niezależna sala ekspozycyjna, przeznaczona na czasowe wystawy związane z kulturą Japonii.
Japonia na poznańskich Jeżycach
Lokalizację wybrano przy ul. Kraszewskiego 12, na działce nr 43 na poznańskich Jeżycach. To część miasta, w której funkcjonuje wiele lokali gastronomicznych związanych z kulturami wschodnioazjatyckimi. Zainteresowanie Japonią widoczne jest również w organizowanych cyklicznie na terenie Międzynarodowych Targów Poznańskich festiwalach oraz w sąsiedztwie powstającego Japońskiego Ogrodu Wyobraźni w Starym Zoo.
główna boczna
© Karolina Mikulska, Pola Nawrocka
Analizy lokalnego kontekstu były jednym z pierwszych etapów pracy nad projektem. Studentki przyglądały się między innymi szkołom językowym, restauracjom oraz miejscom związanym z wydarzeniami poświęconymi kulturze Dalekiego Wschodu.
Istotnym punktem odniesienia była także historia samej działki. W procesie projektowym wykorzystano rytm i trójpodział elewacji kamienicy, która znajdowała się w tym miejscu przed tragicznym pożarem. Nałożenie rytmów sąsiedniej zabudowy pozwoliło wyznaczyć proporcje elementów projektowanej elewacji frontowej.
pawilony
© Karolina Mikulska, Pola Nawrocka
nowoczesna bryła z japońskim akcentem
Projektowany budynek zachowuje relację z istniejącą zabudową Jeżyc poprzez wysokość, rytm elewacji oraz formę dachu spadzistego. Jednocześnie otrzymuje własny, charakterystyczny język architektoniczny.
Szczególnie wyróżnia się ostatnia kondygnacja nawiązująca formą do japońskich pawilonów. Została odpowiednio cofnięta względem obrysu budynku, a kąt nachylenia dachu dobrano w taki sposób, aby jego forma pozostawała niewidoczna z poziomu przechodnia.
Dzięki temu budynek może zachować współczesny charakter, jednocześnie wpisując się w panoramę ulicy. Architektura nie jest bezpośrednią kopią tradycyjnych form japońskich, lecz wykorzystuje wybrane skojarzenia i przetwarza je w kontekście poznańskiej zabudowy.
przejazd
© Karolina Mikulska, Pola Nawrocka
otwarty dziedziniec i ogród
Jednym z ważnych założeń projektu było zwiększenie dostępu do zieleni. Ze względu na niewielką ilość ogólnodostępnych terenów zielonych w bezpośrednim sąsiedztwie działki zdecydowano się udostępnić projektowany ogród mieszkańcom.
Otwarte przejście prowadzące na dziedziniec ma zachęcać przechodniów do wejścia i poznania działalności centrum. Ogród nie jest więc wyłącznie zapleczem budynku, ale staje się kolejną przestrzenią publiczną założenia.
W jego obrębie zaprojektowano między innymi pawilony herbaciane, które mogą być wykorzystywane podczas spotkań oraz plenerowych prezentacji prac powstających w trakcie warsztatów kaligraficznych.
restauracja nad Jeżycami
Zwieńczeniem programu jest restauracja zlokalizowana na najwyższej kondygnacji. Jej położenie pozwala wykorzystać wysokość budynku i otworzyć wnętrze na panoramę Jeżyc.
Restauracja została połączona z ogólnodostępnym ogrodem i tarasem widokowym. W ten sposób przestrzeń gastronomiczna staje się kolejnym miejscem spotkania z kulturą japońską, a jednocześnie punktem obserwacyjnym, z którego można spojrzeć na projektowany ogród oraz miejskie otoczenie.
tylna główna
© Karolina Mikulska, Pola Nawrocka
„Centrum Kultury Japońskiej” łączy w jednym założeniu rzemiosło, edukację, wystawiennictwo, gastronomię i przestrzenie spotkań. Szczególne znaczenie ma transparentność manufaktury, która pozwala użytkownikom obserwować pracę rzemieślników, oraz elastyczność stref warsztatowych i konferencyjnych.
Karolina Mikulska i Pola Nawrocka stworzyły koncepcję miejsca, w którym tradycyjne techniki kaligrafii i sumi-e, ręczne rzemiosło, spotkania herbaciane i współczesna architektura funkcjonują w ramach jednego miejskiego założenia. Japońska kultura zostaje tu pokazana nie jako zamknięta ekspozycja, lecz jako codzienna aktywność – związana z pracą, nauką, spotkaniem i wspólnym spędzaniem czasu.
