Praca zgłoszona na konkurs
„Najlepszy Dyplom Wnętrza”
Projekt stanowi próbę praktycznej odpowiedzi na problem współczesnej architektury, w której globalna unifikacja form i gotowe wzorce estetyczne coraz częściej zastępują uważną analizę miejsca. W efekcie wiele przestrzeni traci swoją lokalną tożsamość i relację z historią, krajobrazem oraz społecznością. Punktem wyjścia projektu stało się pytanie, w jaki sposób architektura może przywracać pamięć miejsca nie poprzez rekonstrukcję przeszłości, lecz poprzez ponowne budowanie więzi człowieka z otoczeniem.
aksonometria
© Zofia Saługa
Miejscem poszukiwań stała się krakowska Krowodrza – dzielnica szczególnie mi bliska, związana z moim codziennym doświadczeniem miejsca. Mieszkając w pobliżu parku Młynówka Królewska, zauważyłam rozdźwięk pomiędzy współczesnym obrazem tej przestrzeni a jej ukrytą historią. Dawny krajobraz ogrodów, sadów i wody pozostaje dziś niemal niewidoczny, mimo że nadal funkcjonuje w pamięci mieszkańców.
Szczególną rolę w kształtowaniu tożsamości dzielnicy odgrywała Młynówka Królewska – XIII-wieczny przekop Rudawy, który przez stulecia wyznaczał rytm życia mieszkańców, zasilając młyny i ogrody. Po zasypaniu rzeki jej obecność pozostała jedynie w pamięci oraz układzie przestrzennym dzielnicy.
enklawy ciszy
© Zofia Saługa
Obszar opracowania obejmuje fragment wzdłuż Alei Grottgera, którego centralnym punktem jest Willa Modrzejówka – miejsce związane z ideą otwartości i działalności społecznej Heleny Modrzejewskiej. Obecnie budynek funkcjonuje pomiędzy historyczną wartością a potrzebą ponownego wykorzystania.
Głównym narzędziem projektowym stał się Szlak Pamięci – przestrzenna interpretacja dawnego przebiegu Młynówki Królewskiej. Nie jest on rekonstrukcją rzeki, lecz próbą przywrócenia jej obecności poprzez doświadczenie zmysłowe. Woda, roślinność, dźwięk i ruch prowadzą użytkownika przez kolejne ślady dawnego krajobrazu.
kwiatki
© Zofia Saługa
Elementami szlaku są miejsca zatrzymania i obserwacji wpisane w istniejącą zieleń, struktury inspirowane baubotaniką oraz przestrzenie wykorzystujące krajobraz dźwiękowy. Przywrócona zostaje również tradycja ogrodnicza Krowodrzy poprzez rabaty kwietne i wspólnotowe warzywniki, dzięki którym historia miejsca staje się częścią codziennego użytkowania.
Kulminacją Szlaku Pamięci jest Willa Modrzejówka, która odzyskuje funkcję Domu Otwartego – przestrzeni dostępnej, elastycznej i odpowiadającej na potrzeby lokalnej społeczności. Projekt rewitalizacji opiera się na zachowaniu autentyczności budynku oraz wydobyciu jego historycznych warstw.
mlynówka
© Zofia Saługa
We wnętrzach wyeksponowana zostaje tradycyjna więźba dachowa, stanowiąca jeden z głównych elementów przestrzeni. Dominującym materiałem jest drewno modrzewiowe, zastosowane w wykończeniu, wyposażeniu oraz detalach inspirowanych historyczną snycerką. Geometryczne motywy pojawiają się w przesłonach, zabudowach i elementach stolarki, tworząc współczesną interpretację charakteru obiektu.
Parter staje się najbardziej publiczną częścią willi – znajduje się tu kawiarnia z oranżerią, przestrzenie ekspozycyjne oraz miejsca spotkań mieszkańców. Czytelnia została zaprojektowana jako przestrzeń wyciszenia z pełnowysokościowymi regałami i lekkimi przesłonami z papieru washi. Przestrzeń warsztatowa skupiona wokół historycznego kominka umożliwia prowadzenie działań edukacyjnych i społecznych.
przetrzeń zanużenia
© Zofia Saługa
Wielofunkcyjność budynku podkreśla możliwość transformacji części kawiarni w przestrzeń wydarzeń dzięki ukrytemu zapleczu technicznemu i podnośnikowi scenicznemu. Na poddaszu znajduje się siedziba fundacji – współczesna przestrzeń pracy wpisana w historyczną strukturę.
Projekt pokazuje, że architektura wnętrz może stać się narzędziem przywracania pamięci miejsca poprzez tworzenie przestrzeni, które nie tylko zachowują dziedzictwo, ale pozwalają doświadczać go w codziennym życiu.
{tag:Student}
Ilustracje: © Autorka
