Tereny poprzemysłowe coraz częściej stają się jednym z najważniejszych wyzwań współczesnej architektury i urbanistyki. Dawne zakłady produkcyjne, które przez lata stanowiły centra życia gospodarczego lokalnych społeczności, po zakończeniu działalności pozostają często zdegradowanymi obszarami wymagającymi przemyślanej transformacji. Jednocześnie to właśnie w tych miejscach kryje się ogromny potencjał – związany z historią, istniejącą strukturą przestrzenną oraz możliwością stworzenia nowych funkcji odpowiadających na potrzeby mieszkańców. Przykładem takiego obszaru jest teren po byłej cukrowni w Łagiewnikach przy ul. Przemysłowej 2, który stał się tematem konkursu projektowego dla studentów architektury Akademii Śląskiej.
zdjęcie historyczne cukrowni
© Akademia Śląska
Konkurs został zorganizowany w ramach współpracy Akademii Śląskiej oraz międzynarodowej grupy Telecom Infrastructure Partners (TIP), a jego celem było opracowanie koncepcyjnych wizji nowego zagospodarowania zdegradowanego terenu. W miejscu, gdzie dawniej funkcjonował ważny dla regionu zakład przemysłowy, do dziś zachował się jedynie charakterystyczny komin – symbol dawnej historii tego miejsca. Zadaniem młodych architektów było znalezienie odpowiedzi na pytanie, jak przywrócić ten obszar lokalnej społeczności i nadać mu nową, współczesną tożsamość.
zdjęcia terenu opracownia
© Akademia Śląska
architektura jako narzędzie społecznej zmiany
Projekty realizowali studenci VI semestru kierunku Architektura na Wydziale Architektury, Budownictwa i Sztuk Stosowanych Akademii Śląskiej w ramach przedmiotu „Przekształcenia terenów poprzemysłowych i zdegradowanych”. Prace prowadzono pod kierunkiem dr Justyny Gorgoń oraz Klaudii Makuła.
Istotnym elementem procesu projektowego było połączenie wiedzy akademickiej z rzeczywistymi uwarunkowaniami inwestycyjnymi i społecznymi. Studenci nie projektowali abstrakcyjnych wizji oderwanych od kontekstu, ale pracowali na konkretnym terenie, analizując jego historię, strukturę urbanistyczną oraz potrzeby lokalnych mieszkańców.
Współpraca Akademii Śląskiej z otoczeniem społeczno-gospodarczym realizowana jest również poprzez autorski program Practice to project program (PPP), którego koordynatorką jest mgr inż. arch. Paulina Nagel. Inicjatywa zakłada bezpośrednie łączenie edukacji projektowej z praktyką zawodową poprzez współpracę studentów z samorządami, inwestorami oraz organizacjami społecznymi.
zdjęcia terenu opracownia
© Akademia Śląska
Jak podkreśla Paulina Nagel, koordynatorka ds. współpracy z otoczeniem społeczno-gospodarczym Akademii Śląskiej projekty tworzone w ramach programu mają szansę wyjść poza przestrzeń akademicką i stać się realnym głosem w dyskusji o przyszłości miejsc:
Projekty tworzone przez studentów powstają z myślą o wdrożeniu i nie są odkładane do szuflady. Praca na żywym organizmie pozwala przyszłym architektom zdobywać bezcenne doświadczenie już na etapie nauki, gwarantując im bezpośredni kontakt z inwestorami oraz ocenę efektów ich pracy. Zaangażowanie naszych studentów w ten proces jest ogromne, ponieważ widzą oni realny wpływ swoich koncepcji na otaczającą przestrzeń, co stanowi dla nich źródło ogromnej satysfakcji.
od analizy miejsca do projektowania przyszłości
Proces projektowy rozpoczął się wraz z początkiem semestru letniego 2025/2026. Jednym z najważniejszych etapów była wizja lokalna przeprowadzona w kwietniu w Łagiewnikach, podczas której studenci wspólnie z kadrą akademicką oraz przedstawicielami TIP analizowali teren byłej cukrowni i jego najbliższe otoczenie.
Przeprowadzona inwentaryzacja urbanistyczna pozwoliła rozpoznać istniejące powiązania komunikacyjne, strukturę zabudowy oraz potencjalne kierunki rozwoju przestrzeni. Dzięki temu powstały projekty uwzględniające zarówno lokalny charakter miejsca, jak i przyszłe potrzeby mieszkańców.
wyjazd do Łagiewnik
© Akademia Śląska
Dla studentów szczególnie ważne było zachowanie pamięci o przemysłowej historii Łagiewnik. Dawna cukrownia była przez lata jednym z najważniejszych miejsc pracy w regionie, dlatego wiele koncepcji próbowało odtworzyć jej społeczne znaczenie poprzez wprowadzenie nowych funkcji mieszkaniowych, edukacyjnych, rekreacyjnych oraz gospodarczych.
Dr Justyna Gorgoń zwraca uwagę na różnorodność zaproponowanych rozwiązań:
Wizje studentów dotyczące zagospodarowania tej przestrzeni były bardzo różnorodne. Część autorów położyła nacisk na kreowanie nowych miejsc pracy, traktując je jako bezpośredni impuls dla rozwoju ekonomicznego. Zdecydowanie więcej pomysłów koncentrowało się jednak wokół stworzenia przyjaznych warunków do życia, mocno powiązanych z komponentem rekreacyjnym. Studenci dążyli do zaprojektowania realnej alternatywy dla klasycznych blokowisk, tworząc przestrzeń będącą bezpieczną odskocznią od intensywnie zabudowanych obszarów miejskich.
wyjazd do Łagiewnik
© Akademia Śląska
konkursowe finały i wybór najlepszych projektów
Po wielotygodniowych warsztatach, analizach oraz końcowych prezentacjach semestralnych 30 czerwca 2026 roku odbył się finał konkursu połączony z wystawą prac.
rozstrzygnięcie konkursu
© Akademia Śląska
Komisja konkursowa, w skład której weszli przedstawiciele Akademii Śląskiej oraz Telecom Infrastructure Partners, oceniała projekty pod kątem innowacyjności, jakości architektonicznej, rozwiązań ekologicznych oraz zgodności z wytycznymi przestrzennymi.
przegląd prac
© Akademia Śląska
Z ramienia TIP prace oceniali:
-
Konrad Mroczek – Global Marketing Director,
-
Marcin Czaplicki – Investment Development Manager,
-
Waldemar Kuli – Investment Development Manager.
Akademię Śląską reprezentowali:
-
dr Jakub Świerzawski,
-
prof.Andrzej Grzybowski
-
Adrian Lasocki.
Jury wyłoniło trzy najlepsze zespoły projektowe.
I miejsce – Julia Gryglewska, Natalia Szeląg, Emilia Zięba, Wiktoria Lelek
Nagroda: 6000 zł
Zwycięska koncepcja została doceniona przede wszystkim za dojrzałe podejście do organizacji przestrzeni oraz trafne połączenie nowych funkcji z istniejącym kontekstem miejsca. Jury zwróciło uwagę na odpowiednie strefowanie terenu oraz proporcjonalne wpisanie nowej zabudowy w skalę istniejącego otoczenia.
laureatki I miejsca - Julia Gryglewska, Wiktoria Lelek, Natalia Szeląg, Emilia Zięba
© Akademia Śląska
Projekt zakłada stworzenie wielofunkcyjnej struktury odpowiadającej na potrzeby lokalnej społeczności, łączącej elementy pracy, życia codziennego oraz przestrzeni wspólnych. Autorzy pokazali, że rewitalizacja terenów poprzemysłowych nie musi oznaczać całkowitego zerwania z przeszłością, ale może być procesem twórczego przekształcenia istniejących wartości.
I miejsce
© Julia Gryglewska, Wiktoria Lelek, Natalia Szeląg, Emilia Zięba
II miejsce – Olga Chomiuk, Aleksandra Kampa, Sandra Laba, Angelika Majer
Nagroda: 4000 zł
Drugie miejsce przyznano projektowi, który wyróżnił się szczególnym podejściem ekologicznym oraz próbą pogodzenia dużej skali funkcjonalnej z przyjaznym środowiskiem życia.
Jury doceniło sposób ukształtowania struktury logistycznej oraz pokazanie, że nawet obiekty o dużej powierzchni mogą funkcjonować w harmonii z krajobrazem.
laureatki II miejsca - Olga Chomiuk, Aleksandra Kampa, Sandra Laby, Angelika Majer
© Akademia Śląska
Sandra Laba, studentka VI semestru architektury Akademii Śląskiej, tak opisała główne założenia projektu:
Głównym założeniem tego projektu było stworzenie jak największej liczby miejsc pracy, dostępnych zarówno dla stałych mieszkańców, jak i dla osób przyjeżdżających z zewnątrz. W strukturze przestrzennej postawiliśmy na ludzką skalę oraz wprowadzenie obfitej roślinności. Zaprojektowaliśmy zielone dachy, rozległe strefy rekreacyjne oraz nawierzchnię z ekokratki, która skutecznie eliminuje problem betonozy.
II miejsce
© Olga Chomiuk, Aleksandra Kampa, Sandra Laby, Angelika Majer
III miejsce – Szymon Bernacki, Mikołaj Dudka, Jakub Derejczyk, Izabela Blicharz
Nagroda: 3000 zł
Trzecie miejsce zdobył projekt oparty na pogłębionej analizie urbanistycznej oraz dużym szacunku dla dziedzictwa miejsca.
Autorzy zwrócili uwagę na potencjał Łagiewnik jako obszaru mogącego rozwijać się w relacji z Wrocławiem. W swojej koncepcji zaproponowali stworzenie przestrzeni mieszkaniowych, edukacyjnych oraz społecznych, które mogłyby zatrzymać obecnych mieszkańców i przyciągnąć nowych użytkowników.
laureatka i laureaci III miejsca - Izabela Blicharz, Szymon Bernacki, Mikołaj Dudka, Jakub Derejczyk
© Akademia Śląska
Szymon Bernacki, student VI semestru architektury Akademii Śląskiej, podkreślił:
Prezentowany teren ma potencjał, aby zaktywizować całą gminę Łagiewniki. Planowana trasa S8 oraz dobre połączenie kolejowe dają tej przestrzeni ogromną szansę na rozwój. Chcemy, aby to miejsce tętniło życiem w taki sam sposób, jak w latach funkcjonowania dawnej cukrowni, która była wówczas kluczowym pracodawcą w regionie. Pamięć o historycznej tożsamości tego obszaru stanowi fundament naszej koncepcji.
III miejsce
© Izabela Blicharz, Szymon Bernacki, Mikołaj Dudka, Jakub Derejczyk
biznes, edukacja i odpowiedzialność społeczna
Współpraca Akademii Śląskiej i Telecom Infrastructure Partners pokazuje, że architektura może być przestrzenią dialogu pomiędzy edukacją, biznesem i lokalną społecznością.
TIP jako międzynarodowa grupa specjalizująca się w inwestycjach związanych z infrastrukturą telekomunikacyjną angażuje się również w działania o charakterze społecznym poprzez powołany Social Impact Committee. Celem tych działań jest wspieranie inicjatyw, które przynoszą pozytywny wpływ lokalnym społecznościom.
Jak podkreśla Konrad Mroczek, Global Marketing Director Telecom Infrastructure Partners:
Naszym priorytetem było wzmocnienie lokalnej społeczności i ukształtowanie takich relacji biznesowych, które będą przynosić korzyści mieszkańcom. Ogromną zaletą prac studenckich jest trafne nawiązanie do historii tego miejsca, połączone z racjonalnym spojrzeniem ekonomicznym. Widać to chociażby w koncepcji funkcjonalnego powiązania Łagiewnik z Wrocławiem oraz w precyzyjnym wprowadzeniu niezbędnego pierwiastka ekologicznego.
Waldemar Kuli, Investment Development Manager TIP, zwraca uwagę na wysoki poziom wszystkich zgłoszonych prac:
Wśród jurorów panowała duża zgodność i jeden z projektów od początku był zdecydowanym faworytem, zdobywając ogromne uznanie. Nieco więcej dyskusji wzbudziło przyznanie kolejnych miejsc, ponieważ poziom prac okazał się bardzo wyrównany, a ostateczny wybór nie był tak łatwy, jak mogłoby się wydawać.
Przedstawione koncepcje stanowią wartościowy materiał studyjny, który może stać się punktem wyjścia do dalszych analiz planistycznych oraz rozmów dotyczących przyszłości terenu dawnej cukrowni. Konkurs pokazuje również, jak ważną rolę w kształtowaniu przestrzeni mogą odgrywać młodzi architekci – projektujący nie tylko budynki, ale przede wszystkim nowe możliwości rozwoju dla miejsc i ich mieszkańców.
