Jak zaprojektować szkołę, która nie ogranicza się do funkcji dydaktycznej, ale staje się przestrzenią nauki, tworzenia, odpoczynku i spotkania? Projekt liceum plastycznego autorstwa Roksany Szumskiej zakłada stworzenie samodzielnie funkcjonującego kompleksu edukacyjnego, w którym obok budynku szkoły znalazły się hala sportowa, internat oraz rozbudowane tereny zielone i rekreacyjne. Praca powstała na Politechnice Łódzkiej na Wydziale Budownictwa, Architektury i Inżynierii Środowiska pod opieką dr Marka Grymina.
© Roksana Szumska 
szkoła jako wielofunkcyjny kompleks
Założenie obejmuje trzy główne obiekty – szkołę, halę sportową i internat. Ich wzajemne powiązanie pozwala stworzyć kompleks, który może funkcjonować jako niezależna instytucja edukacyjna, odpowiadająca na różne potrzeby uczniów. Program nie ogranicza się do sal lekcyjnych. W projekcie znalazły się również przestrzenie artystyczne, sportowe, miejsca wspólne, tereny rekreacyjne oraz przestrzeń mieszkalna. Istotną rolę odgrywają także zewnętrzne miejsca przeznaczone do nauki, odpoczynku i integracji.
Takie rozwiązanie pozwala potraktować szkołę jako środowisko codziennego funkcjonowania młodych ludzi – miejsce, w którym nauka łączy się z aktywnością, twórczością i życiem społecznym.
Forma kompleksu wynika z kontekstu miejsca. Projekt powstał w sąsiedztwie historycznej zabudowy pofabrycznej w rejonie ulic Milionowej, Tymienieckiego i Jana Kilińskiego. Charakterystycznymi elementami tej części Łodzi są ceglane elewacje, bogaty detal architektoniczny oraz limonkowa stolarka okienna. Projekt nie stanowi dosłownego powtórzenia istniejącej zabudowy. Zamiast kopiowania historycznych form Roksana Szumska interpretuje ich wybrane elementy i wykorzystuje je we współczesnej architekturze.
© Roksana Szumska 
Ceglana opaska okalająca budynek nawiązuje do charakteru lokalnej zabudowy i jej architektonicznego detalu, między innymi gzymsów. Kolorowa stolarka staje się natomiast współczesnym akcentem. Zastosowanie innego odcienia cegły pozwala zachować czytelne rozróżnienie pomiędzy historyczną i nową architekturą, a jednocześnie buduje pomiędzy nimi relację.
zieleń jako część założenia
Ważnym elementem projektu jest relacja kompleksu z terenami zielonymi. Od północy działka sąsiaduje z Parkiem Źródliska II, a projekt zakłada przedłużenie jego obecności w głąb założenia poprzez system zieleni i przestrzeni wspólnych.
Drzewa, roślinność ozdobna, zielone dachy, drewniane altany oraz miejsca przeznaczone do nauki na zewnątrz tworzą różnorodne przestrzenie użytkowe. Zieleń pełni przy tym nie tylko funkcję estetyczną. Ma również wpływać na mikroklimat, zapewniać naturalne zacienienie oraz stanowić wizualny i akustyczny bufor pomiędzy szkołą a sąsiadującymi halami magazynowymi i handlowymi. W projekcie znalazło się także miejsce na plenerową przestrzeń wystawową z geokratą. Na końcu działki zlokalizowano boiska sportowe. Dzięki temu teren wokół budynków staje się integralną częścią programu szkoły.
© Roksana Szumska 
Główny budynek szkoły ma trzy kondygnacje, których układ odpowiada przyjętemu podziałowi funkcjonalnemu. Na parterze umieszczono administrację, pierwsze piętro zajmują sale dydaktyczne, natomiast najwyższa kondygnacja została przeznaczona na pracownie artystyczne.
Lokalizacja pracowni na najwyższym poziomie zapewnia zwiększony dostęp do światła dziennego. Ich bezpośrednie połączenie z tarasami pozwala dodatkowo rozszerzyć przestrzeń pracy o zewnętrzne miejsca, które mogą służyć zarówno nauce i twórczości, jak i odpoczynkowi. W przypadku liceum plastycznego takie rozwiązanie pozwala potraktować przestrzeń edukacyjną nie tylko jako zbiór pomieszczeń przeznaczonych do prowadzenia zajęć, ale również jako środowisko sprzyjające pracy twórczej.
© Roksana Szumska 
atrium jako centrum szkoły
Sercem budynku jest wielokondygnacyjna przestrzeń wspólna. Otwarte atrium rozciąga się przez trzy poziomy i integruje poszczególne części szkoły. Jego centralny charakter podkreśla świetlik o drewnianej konstrukcji, który wprowadza światło dzienne do wnętrza. Przestrzeń została pomyślana jako miejsce spotkań i spontanicznej integracji, dzięki czemu komunikacja staje się jednocześnie częścią życia szkoły.
Istotnym elementem atrium są reprezentacyjne schody. Poza funkcją komunikacyjną mogą one pełnić również rolę miejsca spotkań, a nawet niewielkiej teatralnej sceny podczas apeli czy innych wydarzeń organizowanych w szkole. Duża liczba przestrzeni wspólnych ma służyć budowaniu relacji pomiędzy uczniami i tworzeniu bardziej otwartego środowiska edukacyjnego.
© Roksana Szumska 
Budynek szkoły połączono z halą sportową za pomocą szklanego łącznika. Rozwiązanie zapewnia czytelną komunikację pomiędzy najważniejszymi elementami kompleksu, jednocześnie zachowując wizualną relację pomiędzy nimi. Hala została wyposażona w balkony umożliwiające obserwację rozgrywek, tarasy przeznaczone do spędzania przerw oraz trybuny dostosowane do osób z niepełnosprawnościami. Dostępność została uwzględniona w całym założeniu. Najważniejsze przestrzenie kompleksu zostały zaprojektowane w taki sposób, aby mogły być użytkowane przez wszystkich jego użytkowników.
internat jako część kompleksu
Trzecim głównym elementem założenia jest internat zaprojektowany na planie litery U. Taki układ pozwala stworzyć wewnętrzny, zielony dziedziniec przeznaczony przede wszystkim dla mieszkańców.
Podobnie jak w budynku szkoły, funkcje internatu zostały rozdzielone wertykalnie. Parter stanowi bardziej reprezentacyjną i ogólnodostępną część obiektu, w której znajdują się hol, przestrzenie wspólne oraz pokoje wychowawców. Na piętrze umieszczono pokoje uczniów i wspólne strefy związane z ich codziennym funkcjonowaniem.
Wyraźne rozdzielenie poszczególnych funkcji pozwala oddzielić bardziej prywatną część mieszkalną od przestrzeni dostępnych dla pozostałych użytkowników kompleksu.
© Roksana Szumska 
architektura jako część doświadczenia szkoły
Projekt Roksany Szumskiej opiera się na założeniu, że szkoła może być czymś więcej niż miejscem prowadzenia zajęć. Połączenie funkcji dydaktycznych, artystycznych, sportowych i mieszkalnych pozwala stworzyć kompleks odpowiadający na różne aspekty codziennego życia uczniów.
Istotną rolę odgrywają tutaj przestrzenie wspólne, tarasy, tereny zielone i miejsca przeznaczone do aktywności poza budynkiem. Dzięki nim granica pomiędzy nauką a odpoczynkiem staje się mniej wyraźna, a sama szkoła może funkcjonować jako przestrzeń spotkania i integracji.
© Roksana Szumska 
Jednocześnie projekt pozostaje mocno związany z miejscem. Interpretacja charakterystycznych elementów łódzkiej architektury pofabrycznej pozwala połączyć nową zabudowę z historycznym kontekstem bez dosłownego naśladowania istniejących obiektów.
