Huangyan Quarry Cultural & Art Center,
projekt: DnA_Design and Architecture
Przez ponad czternaście stuleci wydobywano tu kamień, a kolejne cięcia odsłaniały żółte minerały i drążyły monumentalne komory. Z czasem woda gromadząca się wewnątrz wyrobiska utworzyła wodospady oraz turkusowe zbiorniki. Dziś dawny kamieniołom Huangyan w chińskim Taizhou działa jako centrum kultury i sztuki, w którym drewniane konstrukcje prowadzą między skalnymi ścianami, galeriami i salami widowiskowymi. DnA_Design and Architecture nie próbowało wygładzić surowego krajobrazu, lecz dopisało do niego nowy sposób użytkowania.
Drewniany most poprowadzony ponad turkusowym zbiornikiem w dawnym kamieniołomie — ©Ziling Wang
czternaście wieków zapisanych w skale
Historia kamieniołomu Huangyan sięga 675 roku. Wydobywany tutaj surowiec służył między innymi do budowy dawnego miasta Yongning. Wielowiekowa działalność człowieka pozostawiła po sobie rozległy układ sztucznych jaskiń, połączonych tuneli i głębokich komór, nad którymi wznoszą się skalne ściany osiągające miejscami sto metrów wysokości. Z czasem przemysłowy krajobraz zaczęły przekształcać również naturalne procesy. Woda przedostająca się przez skały utworzyła wewnątrz góry wodospady i zbiorniki o intensywnie turkusowej barwie. Minerały osadzające się na powierzchni odsłoniętych przekrojów stworzyły natomiast rozległe żółte kompozycje, przypominające abstrakcyjne obrazy. Kamieniołom po raz pierwszy udostępniono turystom pod koniec lat osiemdziesiątych, jednak niewystarczające zaplecze, trudności w poruszaniu się po jaskiniach i brak spójnego pomysłu na wykorzystanie miejsca sprawiły, że przedsięwzięcie nie przyciągnęło większej liczby odwiedzających. W 2015 roku obiekt zamknięto.
System pomostów i schodów prowadzi przez kolejne poziomy skalnego wnętrza — ©Ziling Wang
miasto wchodzi do kamieniołomu
Huangyan nie leży w odległym, niemal nietkniętym krajobrazie. Znajduje się na obrzeżach szybko rozwijającej się części Taizhou i pozostaje dobrze skomunikowany z miastem. To właśnie położenie przesądziło o kierunku kolejnej przemiany. Dawne wyrobisko nie miało stać się wyłącznie atrakcją turystyczną, ale ogólnodostępnym miejscem spotkań, wydarzeń i codziennego wypoczynku. Projekt objął trzy zespoły jaskiń zajmujące łącznie ponad dwa hektary. Architekci zachowali istniejącą geometrię tuneli i komór, ograniczając nowe elementy do tych, które były konieczne, aby można było bezpiecznie poruszać się po skalnym labiryncie i korzystać z jego wnętrza. Trasy uzupełniono więc o pomosty, platformy i miejsca zatrzymania. Niektóre z nich wykorzystują naturalne zagłębienia, inne pojawiają się w otwartych częściach wyrobiska, gdzie niewielka sylwetka człowieka wyraźnie kontrastuje z przemysłową skalą kamieniołomu. Nowa architektura nie zasłania zastanego krajobrazu, lecz pomaga go odczytać.
Montaż drewnianej konstrukcji wewnątrz dawnego wyrobiska — ©Ziling Wang
drewniane łuki pomiędzy skałami
Najbardziej rozpoznawalnym elementem realizacji są układy przeplatających się drewnianych łuków. Tworzą one mosty prowadzące przez wąskie szczeliny, podkreślają kolejne etapy trasy, a w wybranych miejscach przechodzą w większe konstrukcje zadaszające niżej położone pomieszczenia. Rozwiązanie wynikało nie tylko z koncepcji architektonicznej, lecz także z warunków budowy. Ciasne wejścia do jaskiń utrudniały transport dużych elementów, dlatego konstrukcje podzielono na mniejsze części, które można było przygotować wcześniej, a następnie zmontować na miejscu. Zmieniając gęstość, wysokość i rozpiętość łuków, architekci dopasowali je do skali poszczególnych komór. Powtarzający się motyw porządkuje skomplikowany układ przejść, nie próbując jednak konkurować z nieregularnymi ścianami. Drewno wprowadza do skalnego wnętrza cieplejszą tonację, a zarazem pozostaje wyraźnie odróżnialne od historycznych warstw wyrobiska.
Drewniana konstrukcja mostu kontrastuje z monumentalnymi skalnymi ścianami — ©Ziling Wang
żółta skała i turkusowa woda
Nazwa Huangyan oznacza „żółtą skałę” i odnosi się do barwy mineralnych osadów widocznych wewnątrz góry. Projekt oświetlenia wykorzystuje ten charakterystyczny element jako jeden z głównych motywów wnętrza. Ciepłe światło wydobywa z mroku nieregularne plamy minerałów, zamieniając skalne ściany w monumentalne, naturalne obrazy. Ich żółta tonacja kontrastuje z turkusowymi zbiornikami utworzonymi przez wodę gruntową. W pierwszej części kamieniołomu połączono je w trasę, przy której powstały trzy przystanie umieszczone na różnych wysokościach. Możliwość przepłynięcia łodzią pozwala oglądać jaskinie z perspektywy niedostępnej z pomostów i lepiej odczuć rozmiary podziemnych komór. Światło nie służy tu jedynie budowaniu atmosfery. Podkreśla najważniejsze elementy krajobrazu, wskazuje kierunek poruszania się i pomaga zachować orientację w rozbudowanym systemie tuneli.
Dawne tunele stały się częścią trasy prowadzącej przez kompleks — ©Weiqi Jin
od miejsca spotkań do skalnego teatru
Najbliżej głównego wejścia znajduje się część pomyślana jako miejsce codziennych spotkań. Wśród drzew, pomostów, zbiorników wodnych i skalnych ścian rozmieszczono kawiarnię, pracownie, czytelnię oraz salę wykładową. Pojawiają się tu również odniesienia do tradycyjnego chińskiego krajobrazu i historii dawnego miasta. Drugi z kamieniołomów wykorzystuje naturalne właściwości akustyczne kolistych, wykutych w skale ścian. Powstały w nim trzy sceny i przestrzenie przeznaczone na wydarzenia kulturalne. W przyszłości program może zostać rozszerzony o miejsca wypoczynku oraz strefy wspinaczki i nurkowania.
W tunelach łączących kamieniołomy urządzono przestrzenie wystawiennicze — ©Weiqi Jin
ukryty ogród i galerie w tunelach
Trzecia część ma bardziej kameralny charakter. Wąskie przejścia prowadzą do odizolowanych wnętrz tworzących rodzaj ukrytego ogrodu. Otwór nad jednym z nich zamknięto lekką drewnianą konstrukcją, która chroni znajdujące się poniżej pomieszczenia i doprowadza do nich światło z góry, nie zmieniając przy tym zasadniczego kształtu jaskini. Zaplanowano tu restaurację, kawiarnię oraz strefę recepcyjną. Tunele łączące wszystkie trzy zespoły służą jako galerie. Zamiast wznosić osobny budynek wystawowy, architekci wykorzystali przestrzenie, które przez stulecia umożliwiały poruszanie się po kamieniołomie. Oglądanie ekspozycji stało się dzięki temu częścią wędrówki przez skalny labirynt. Huangyan Quarry Cultural & Art Center nie ukrywa przemysłowego pochodzenia miejsca ani śladów pozostawionych przez kolejne pokolenia pracowników. Nowe konstrukcje pozwalają korzystać z dawnego wyrobiska, ale to skała, woda i zmieniające się światło nadal decydują o jego charakterze.
