Na terenach kolejowych w Gdyni i na warszawskich Odolanach PKP planuje z inwestorami budowę łącznie ponad 7 tys. mieszkań. O lokale dostępne cenowo na gruntach państwowej spółki upomina się wiceminister Jan Szyszko. – Wraz z rozwojem mieszkań sprzedawanych komercyjnie powinna rosnąć też liczba dostępnych mieszkań. Jednak to musi być decyzja na poziomie politycznym – komentuje dla A&B Hanna Milewska-Wilk, ekspertka ds. mieszkalnictwa.
O tym, że kolejarze planują na swoich gruntach wybudować mieszkania wiadomo od ponad dekady. W 2015 r. powołano państwową spółkę Xcity Investment, która wspólnie z prywatnymi inwestorami miała zabudowywać atrakcyjne działki w polskich miastach. W Gdyni na terenach pokolejowych planowanych jest 4730 mieszkań wraz z zabudową o charakterze biurowym, handlowym, usługowym i hotelowym. Nowe budynki i funkcje powstać mają w śródmieściu, na terenach tzw. Międzytorza, pomiędzy ul. Jana z Kolna a stacją Gdynia Port.
projekty deweloperskie PKP. Międzytorze z opóźnieniem, w planach Odolany
Projekt rodzi się w bólach. Umowę z deweloperem – gdyńską firmą Semeko - Xcity Investment, spółka powołana do projektów deweloperskich PKP, podpisała już w 2015 r. Ale budowa – ze względu na problemy finansowe z jakimi boryka się deweloper - nie rozpoczęła się do dziś. Mimo że pierwotnie cały gigantyczny projekt planowano zakończyć w 2026 roku. Kolejarze przekonują jednak, że prace w końcu nabiorą tempa, bo w grudniu ubiegłego roku Xcity Investment zawarła kontrakt z kolejnym inwestorem: trójmiejska firmą NDI Development.
Międzytorze znajduje się obecnie na etapie prac przygotowawczych i procedur administracyjnych związanych z pierwszym etapem inwestycji. Pierwszy etap obejmuje funkcję mieszkaniową z częścią usługową – informuje Izabela Balcerzak z NDI.
Choć budowa miała ruszyć jeszcze w tym roku, o szczegółach nadal wiadomo niewiele.
Kolejarze opóźnieniami się nie zrażają i planują kolejny projekt. Nowe osiedle ma wyrosnąć także na gruntach PKP na Odolanach Kolejowych. Chodzi o zagospodarowanie 22 hektarów przy ul. Ordona w dzielnicy Wola. W planach jest 2300 tys. mieszkań, 42 tys. mkw. powierzchni usługowej, nowe przestrzenie publicznej i zieleń. Projekt zostanie podzielony na trzy tereny dla których PKP i Xcity szukają nie jednego, ale aż trzech partnerów.
Tak wyglądał projekt zagospodarowania Międzytorza z 2015 roku.
mat. PKP
wiceminister pyta o dostępne cenowo mieszkania
Obie inwestycje łączy nie tylko kolejowa przeszłość terenów, ale też pytanie: na jakich zasadach państwowa spółka powinna wprowadzać mieszkania do miasta. Czy przy tej skali inwestycji – w Gdyni i Warszawie - część mieszkań będzie dostępna także dla osób, których nie stać na zakup lokalu po cenach rynkowych? Zwrócił na to uwagę Jan Szyszko, wiceminister funduszy i polityki regionalnej.
Ile z nich [mieszkań na warszawskich Odolanach – red.] - będzie mieszkaniami na tani wynajem? Wygląda na to, że zero – napisał wiceminister Szyszko.
Dodał, że w takich przypadkach „państwo nie powinno milczeć”.
Świetnie skomunikowany teren, własność państwowej spółki, blisko centrum i biznesowej Woli. Jeśli istnieje ta mityczna "społeczna odpowiedzialność biznesu”, to powinna się objawiać tym, że PKP na takich terenach zbuduje również mieszkania dostępne cenowo, lub po prostu - mieszkania społeczne. Mamy wybór – albo zwiększyć zyski korporacji albo zbudować prawdziwą nową tkankę miejską – z mieszkaniami na tani wynajem – zaznaczył Jan Szyszko.
PKP rozumie, ale nie planuje takich mieszkań
Spółka PKP w odpowiedzi na pytania A&B potwierdza, że takie mieszkania nie powstaną.
Projekty deweloperskie w Gdyni Międzytorzu i na warszawskich Odolanach będą realizowane we współpracy z inwestorami prywatnymi na zasadach komercyjnych – przyznaje Justyna Gawron z PKP S.A. - Rozumiemy i podzielamy przekonanie, że zwiększanie dostępności mieszkań jest ważnym wyzwaniem społecznym. Jednocześnie PKP S.A. nie dysponuje instrumentami prawnymi i finansowymi umożliwiającymi prowadzenie działalności w zakresie mieszkalnictwa społecznego.
Zdaniem PKP w „obecnym stanie prawnym tego rodzaju przedsięwzięcia pozostają poza zakresem działalności, do której została powołana spółka”.
Niezależnie od tego, realizowane przez PKP S.A. projekty przyczynią się do zwiększenia podaży mieszkań w dużych miastach oraz do zagospodarowania terenów pokolejowych – wyjaśnia Justyna Gawron.
Zarobione środki PKP planuje przeznaczyć m.in. na modernizację i utrzymanie dworców kolejowych.
W projekcie Warszawa Odolany część zabudowy mieszkaniowej będzie przeznaczona pod najem w formule PRS.
Nadzieje na powstanie dostępnych i społecznych mieszkań rozwiewa też Ministerstwo Rozwoju i Technologii, które odpowiada za budownictwo, planowanie i zagospodarowanie przestrzenne oraz mieszkalnictwo. Resort uważa, że mieszkania społeczne powinny budować i prowadzić organizacje, które nie wypłacają zysków właścicielom - takie jak SIM-y, TBS-y czy spółdzielnie mieszkaniowe.
Daje to bowiem lepszą gwarancję właściwego, zgodnego z celem zarządzania powstałym zasobem - odpowiada ministerstwo.
brakuje współpracy, liczy się zysk
Ekspertka ds. mieszkalnictwa z Instytutu Rozwoju Miast i Regionów Hanna Milewska-Wilk w rozmowie z A&B przyznaje, że z perspektywy rozwoju miast dobrze by było, aby miejskie tereny pod względem zabudowy mieszkaniowej były zróżnicowane.
Wraz z rozwojem mieszkań sprzedawanych komercyjnie powinna rosnąć też liczba dostępnych mieszkań. Natomiast kwestia tego jak to robić - jest ciągle wyzwaniem - zaznacza Hanna Milewska-Wilk.
Ekspertka dodaje, że jedną z przeszkód jest to, że nie mamy w planach zagospodarowania przestrzennego przeznaczenia określonych terenów pod mieszkalnictwo dostępne, tak jak jest to w wielu krajach Europy Zachodniej.
Na Międzytorzy mają powstać mieszkania, usługi i handel. Te wizualizacje nie są jednak już aktualne.
mat. PKP
Z drugiej strony spółki kolejowe są spółkami Skarbu Państwa, ale ich misja społeczna nie jest duża. PKP i spółki celowe działają na podstawie Kodeksu spółek prawa handlowego, tym co się głównie liczy jest więc zysk. W związku z tym nie ma też, niestety, współpracy na przykład PKP i innych spółek posiadających grunty z Krajowym Zasobem Nieruchomości – tłumaczy Hanna Milewska-Wilk.
Jak więc sprawić, żeby dzisiaj mieszkania były bardziej dostępne dla Kowalskiego?
- To musi być decyzja na poziomie politycznym. Obecnie za politykę mieszkaniową odpowiedzialnych jest kilka ministerstw, nie ma jednego ośrodka, który by tym zawiadował. Politykę mieszkaniową realizują dziś głównie samorządy. Owszem, mają wsparcie KZN-u i instytucji centralnych w postaci Banku Gospodarstwa Krajowego, natomiast ciągle brakuje spójnych celów ministerstw – mówi Hanna Milewska-Wilk.
Według raportu Habitat for Humanity Poland z 2025 r. 27 proc. osób w Polsce uważa, że znajduje się w luce czynszowej. Z kolei co piąta osoba mieszka w warunkach, które nie odpowiadają jej podstawowym potrzebom, a 40 proc. badanych deklaruje, że ma w mieszkaniu za mało miejsca.
W przypadku projektów PKP grunt jest państwowy, potrzeba mieszkań dostępnych cenowo – znana, a projekty dopiero powstają. Nie ma natomiast decyzji, która połączyłaby te trzy kwestie.
