Chociaż lato powoli dobiega końca, to Mazury są jednym z najpiękniejszych regionów Polski bez względu na porę roku. Wiedzą to architekci z pracowni Boris Kudlička with Partners, którzy stworzyli projekty domków całorocznych w osiedlu Kalbornia Mazury tak, aby w pełni korzystały z dobrodziejstw naturalnego krajobrazu. Co widać przez ich siedmiometrowe okna?
Badania mówią, że okno z widokiem na naturalny krajobraz może poprawiać zdrowie emocjonalne mieszkańców, wpływać na ich zdolności kognitywne oraz komfort termiczny. Czy ten efekt jest wprost proporcjonalny do wielkości przeszkleń? Tego jeszcze nikt nie sprawdzał, ale właśnie z takiego założenia wydają się wyrastać projekty domów wybudowanych w ramach Kalbornia Mazury, które przygotował słowacki architekt i scenograf Boris Kudlička wraz ze swoim zespołem. To osiedle kilkudziesięciu całorocznych domków letniskowych, położonych nad jeziorem Dąbrowa Wielka w powiecie ostródzkim, które zaczęło powstawać jeszcze w 2023 roku jako Nowe Liliopolis. Niedługo po rozpoczęciu budowy gotowy był dom pokazowy, a dzisiaj większość z nich jest już wyprzedana. Czy źródłem sukcesu domów Kalbornia Mazury jest wielkie, siedmiometrowe okno?
Dom nad wodą w Kalborni — w ramach osiedla Kalbornia Mazury powstało 35 domków całorocznych
proj.: Boris Kudlička, fot.: Marcin Samborski
od zakonu po ośrodek wypoczynkowy
Założenie powstało na działce znajdującej się przy południowym krańcu mazurskiego jeziora Dąbrówka Wielka, na terenie osady Kalbornia, wspominanej jeszcze w krzyżackich dokumentach z końcówki XIV wieku. Dzisiaj Kalbornia to niewielka wieś, zamieszkiwana na stałe przez kilkadziesiąt osób.
Wokół rozciągają się lasy i Wzgórza Dylewskie, a tutejszy krajobraz naturalnie sprzyja jeździe konnej, żeglowaniu, jodze, wyprawom rowerowym i długim spacerom. Kilka kilometrów dalej znajduje się Dąbrówno, miasteczko o ponad siedemsetletniej historii, nieco dalej Pola Grunwaldzkie.
— pisze inwestor.
Osiedle Kalbornia Mazury powstało na terenie dawnego ośrodka wypoczynkowego toruńskich zakładów Polchem-Polcomit, na działce o powierzchni ponad 10 hektarów. Teren podzielono na kilkadziesiąt parceli, na których w pierwszym etapie zrealizowano 35 domków całorocznych o powierzchniach od 78 do 109 metrów kwadratowych. Obszar wypełnia siatka dróg dojazdowych, które zapewniają dostęp do poszczególnych posesji, a przy tym tworzą założenie będące namiastką niewielkiej osady.
Dom nad wodą w Kalborni — głównym elementem koncepcji jest wielkie, wysokie na prawie siedem metrów okno
proj.: Boris Kudlička, fot.: Marcin Samborski
dom w dwóch częściach i siedmiometrowe okno
W zależności od położenia w obrębie terenu, domki na osiedlu Kalbornia Mazury posiadają nieco odmienne układy, jednak każdy z nich składa się z dwóch modułów. Pierwszy z nich kryje duże, jednoprzestrzenne wnętrze. Architektura tej części podporządkowana jest ścianie frontowej, którą niemal w całości wypełnia okno wysokie na prawie siedem metrów. Bryła tego segmentu wygląda jak przekrój archetypicznego domu obrócony o 90 stopni i częściowo zanurzony w terenie. Wewnątrz znalazła się strefa dzienna — pełen światła salon połączony z kuchnią.
Dom nad wodą w Kalborni — strefę prywatną zaprojektowano na podobieństwo tradycyjnych mazurskich chat
proj.: Boris Kudlička, fot.: Marcin Samborski
Do strefy dziennej dostawiony jest moduł strefy prywatnej. Zespół Borisa Kudlički zaprojektował go w bardziej tradycyjnych formach, nawiązujących do typowej mazurskiej chaty. W każdym z takich modułów mieszczą się dwie lub trzy sypialnie oraz dwie łazienki.
Dom nad wodą w Kalborni — duże przeszklenie z widokiem na jezioro Dąbrowa Wielka
proj.: Boris Kudlička, fot.: Marcin Samborski
Podział funkcjonalny znajduje również odzwiercieldenie w sposobie opracowania elewacji zewnętrznych domów:
Domy są współczesne, ale pozbawione ostentacji. Ich architektura opiera się na zestawieniu dwóch części. Strefę dzienną z salonem i kuchnią wyróżnia jasna, drewniana elewacja i niemal siedmiometrowe przeszklenia, które otwierają wnętrze na jezioro i roślinność. Bardziej intymna część, mieszcząca dwie sypialnie i łazienki, została zamknięta w ciemnej bryle, zapewniającej większe poczucie prywatności. Ten kontrast porządkuje dom również od zewnątrz. Naturalne materiały, tarasy i duże przeszklenia sprawiają, że architektura nie próbuje zaznaczać swojej obecności za wszelką cenę. Ma pozwolić patrzeć dalej
— mówią o Kalborni architekci z Boris Kudlička with Partners.
Dom nad wodą w Kalborni — wszystkie domy poprzedzają tarasy
proj.: Boris Kudlička, fot.: Marcin Samborski
Usytuowanie poszczególnych domków planowane było tak, aby jak największa ich ilość miała widok na wodę. Niektóre z nich realizują to dzięki położeniu w pobliżu linii brzegowej, inne stoją na przykład na wzniesieniach. Tych jest sporo, a różnice w wysokosci terenu sięgają niemal 30 metrów.
Dom nad wodą w Kalborni — większość domów posiada widok na jezioro Dąbrowa Wielka
proj.: Boris Kudlička, fot.: Marcin Samborski
ciągłość leśnego krajobrazu
Podobnie zróżnicowano sposób, w jaki zagospodarowane są ogrody wokół domków w Kalborni Mazury. Aranżacje są dostosowane do preferencji właścicieli poszczególnych budynków, którzy mogą wybierać ze specjalnego katalogu, przygotowanego przez inwestora jeszcze w 2023 roku. Elementy zagospodarowania terenu zaprojektowano tak, aby nie dzielić go sztucznie na prywatne enklawy, które wysokimi ogrodzeniami czy murami niwelują zalety mazurskiego, leśnego krajobrazu:
Nie chcieliśmy projektować ogrodów, które odcinają domy od otoczenia. Dlatego zamiast porządkować naturę, staraliśmy się za nią podążać, zachowując otwarcie na wodę, las i spektakularne widoki. Im mniej widać w tym rękę projektanta, tym lepiej
— tłumaczy Piotr Garbacki z firmy Departament Zieleni.
Dom nad wodą w Kalborni — domki mogą zostać zakupione z wyposażeniem dobieranym przez Maybel
proj.: Boris Kudlička, fot.: Marcin Samborski
Zalety domków w Kalborni nie kończą się tylko na tym, co na zewnątrz. W środku wykończono je przy pomocy drewna, a właściciele mogą zdecydować się na instalację sauny czy pełne urządzenie, za które odpowiada Maybel. Ogrzewanie podłogowe jest za to standardem — i to nie bez powodu.
Dom nad wodą w Kalborni — różnice wysokości na terenie osiedla sięgają 30 metrów
proj.: Boris Kudlička, fot.: Marcin Samborski
domki na wskroś drewniane
Choć w tym miejscu istniał już wcześniej ośrodek wypoczynkowy, to nie sposób zaprzeczyć, że budowa osiedla domków całorocznych jest sporym obciążeniem dla środowiska naturalnego. Aby je ograniczyć, architekci skorzystali z szeregu prośrodowiskowych rozwiązań. Nie tylko szkieletowa konstrukcja domków w Kalborni jest drewniana — drewniane jest również ich wykończenie, a także to, co znajduje się pomiędzy wnętrzem, a wierzchnią warstwą elewacji.
Temat ekologicznej izolacji jest dla mnie szczególnie ciekawy. Gdybym dzisiaj budował dla siebie dom, na pewno poszedłbym w stronę drewna. Nie tracąc nic z funkcjonalności, bo nowe produkty, które są równocześnie najbardziej tradycyjnymi elementami budowlanymi, mają bardzo wysokie parametry. Takie drewniane „termosy”, które bardzo szybko się nagrzewają i długo pozostają ciepłe. Tu Las tam Woda [pierwotna nazwa inwestycji — przyp. red.] to dla mnie niesamowita lekcja na żywym organizmie …
— mówił w 2023 roku Boris Kudlička.
W Kalborni Boris Kudlička with Partners zrezygnowali z wełny mineralnej na rzecz ocieplenia z drewna połączonego z płytą magnezową, które razem tworzą coś, co architekci określają jako „termos”. Energia pozyskiwana jest przy pomocy pomp ciepła powietrze-woda, które zapewniają wspomniane wcześniej ogrzewanie podłogowe. Minimalizację zużycia energi wspomaga również system BMS, który pozwala na zdalne monitorowanie pracy urządzeń w całym domu.
Dom nad wodą w Kalborni — mieszkańcy mają do dyspozycji Przystań z pokojem klubowym
proj.: Boris Kudlička, fot.: Marcin Samborski
Kalbornia Mazury, osada kompletna?
Dopełnieniem koncepcji jest Przystań z domem klubowym, położona na osi założenia, w pobliżu północnej części dostępnego wybrzeża.
Do dyspozycji mieszkańców są również prywatna plaża i pomost, a infrastruktura nad wodą obejmuje stanowisko do ładowania łodzi elektrycznych.
— czytamy na stronie inwestora.
Dom nad wodą w Kalborni — mieszkańcy mają do dyspozycji prywatne pomosty
proj.: Boris Kudlička, fot.: Marcin Samborski
Czy drugi etap ponownie wykorzysta rozwiązania zastosowane w pierwszych domkach Kalborni Mazury?
