Kiedyś przy ulicy Jagiellońskiej w Warszawie testowano prototypowe modele samochodów, dziś powstaje tam nowy kawałek miasta. Na dawnych terenach FSO, w sąsiedztwie Wisły i dzikiej nadrzecznej zieleni, wyrastają Bulwary Praskie, osiedle zaprojektowane w pracowni BBGK Architekci. Jak prezentuje się nowa twarz prawobrzeżnej Warszawy?
Przez 60 lat, począwszy od 1951 roku w Fabryce Samochodów Osobowych w Warszawie wyprodukowano ponad 3,5 miliona pojazdów. W lutym 2011 roku z taśmy produkcyjnej w stołecznych zakładach FSO zjechał ostatni samochód, Chevrolet Aveo. Od tego momentu pofabryczny teren o powierzchni 110 hektarów czekał na nowy sposób zagospodarowania. Mennica Polska, spółka odpowiedzialna między innymi za bicie monet polskiego złotego, od dłuższego czasu nosiła się z zamiarem zabudowy części tego obszaru. Chodzi o miejsce, w którym jeszcze do 2011 roku działał tor testowy Fabryki Samochodów Osobowych, gdzie pierwsze kilometry pokonywały testowe modele Warszawy i Fiatów 125p czy prototypy legendarnej Syreny Sport.
Bulwary Praskie w Warszawie
fot.: Nate Cook proj.: BBGK Architekci
nowa część miasta nad rzeką
Źródłem atrakcyjności działki, na której powstają Bulwary Praskie nie jest jednak rola, którą ten teren odegrał w historii Fabryki Samochodów Osobowych. Chociaż położenia na Pelcowiźnie nie można nazwać peryferyjnym, to lokatorzy Bulwarów Praskich zamieszkają w miejscu, w którym miasto spotyka naturę rozwijającą się na własnych zasadach, przynajmniej odkąd w 2010 roku zlikwidowano znajdujące się tam wcześniej ogródki działkowe. Dzisiaj jest to miejsce chronione na kilka sposobów; znajduje się na obszarze Natura 2000 „Dolina Środkowej Wisły” oraz Warszawskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu.
Najbardziej wyjątkowym i charakterystycznym elementem tej części Niziny Mazowieckiej jest Wisła i otaczająca ją przyroda. Pod tym względem działka, na której powstają Bulwary Praskie jest zupełnie wyjątkowa, ze swoją idealną ekspozycją na światło, bliskością rzeki, kontaktem z naturą i widokiem na panoramę centrum. Jeżeli w jakimś miejscu należy dziś budować miasto, to właśnie tutaj
— podkreślają architekci z pracowni BBGK.
Bulwary Praskie powstają około 200 metrów od nabrzeża Wisły. Skraj zabudowy wyznaczy ulica Wybrzeże Puckie, część planowanej w latach 70. Praskiej Wisłostrady. Po jej zachodniej stronie rozciągają się dzikie tereny, które w przyszłości przeobrażą się w Park Naturalny Golędzinów o powierzchni 65 hektarów. Park powstanie według konkursowej koncepcji eM4.Pracownia Architektury.Brataniec, która już w 2020 roku „narzuciła” na Golęcin słynny Pawilon Edukacyjny Kamień. Nawet dzisiaj, kiedy do realizacji parku wciąż daleko, nadwiślańskie łąki są niezwykłą w skali Warszawy enklawą natury, której różnorodność udokumentowano między innymi w Zielniku Golędzinowskim. Mieszkania z oknami wyglądającymi na zachód skorzystają z tego „morza zieleni”, za to te wyżej położone zaoferują widoki na Wisłę i lewobrzeżną część Warszawy.
Bulwary Praskie w Warszawie — architekci wykorzystali stonowaną, „ponadczasową” stylistykę
fot.: Nate Cook proj.: BBGK Architekci
trzy pasma Bulwarów Praskich
Podobnie jak widoki, zabudowa Bulwarów Praskich będzie zróżnicowana. Na osiedlu położonym przy ulicy Jagiellońskiej docelowo znajdzie się ponad 50 budynków skrywających 4 tysiące mieszkań. Dzisiaj zrealizowano już 10 z nich, a kolejne 13 jest w budowie. Ostatni etap zakończy się w 2030 roku, jednak już teraz widoczna jest struktura urbanistyczna osiedla. Układ Bulwarów Praskich podzielić można na trzy pasy rozciągające się na linii północ-południe.
Bulwary Praskie w Warszawie — na osiedlu dominuje zabudowa skupiona wokół wewnętrznych podwórek
fot.: Nate Cook proj.: BBGK Architekci
Od strony ulicy Jagiellońskiej, gdzie powstają stosunkowo wysokie, nawet 12-kondygnacyjne budynki, planowany jest układ kwartałowy z zabudową zakomponowaną wokół wewnętrznych podwórek. Zachodnią stronę osiedla, położoną najbliżej koryta Wisły, utworzy szereg niskich, 5- i 6-kondygnacyjnych punktowców, flankowanych przez dwie kilkudziesięciometrowe wieże, stanowiące dominanty całego założenia. Jedna z nich została już zrealizowana i stanowi obecnie jeden z wyższych budynków w okolicy.
Bulwary Praskie w Warszawie — łącznie na terenie osiedla powstanie 50 budynków
fot.: Nate Cook proj.: BBGK Architekci
Pomiędzy dwoma pasmami zabudowy znajdzie się z kolei Park Linearny, element kompozycji, będący przedłużeniem naturalnych terenów, sąsiadujących z Bulwarami Praskimi od strony Wisły:
Przez całą długość powstającego zespołu będzie przebiegać zielona oś – linearny park o długości około kilometra, który połączy kolejne kwartały Bulwarów Praskich. To przestrzeń na codzienne spacery, odpoczynek i spotkania, poprowadzona wzdłuż głównego ciągu pieszego. Na przeciwległych krańcach parku zaplanowano place, które docelowo mają pełnić funkcję miejskich ryneczków i otwierać Bulwary na mieszkańców Warszawy.
— czytamy o Bulwarach Praskich.
Bulwary Praskie w Warszawie
fot.: Nate Cook proj.: BBGK Architekci
Pozostałe elementy komunikacji wewnątrz osiedla podporządkowano parkowi linearnemu i rzece — koncepcja dla całego założenia zakłada, że Bulwary Praskie zostaną rozparcelowane na kilka kwartałów, pomiędzy którymi przebiegną szerokie aleje, przecinające park oraz skierowane prostopadle w stosunku do koryta Wisły. Powstałą w ten sposób siatkę alejek uzupełnią dodatkowe ciągi piesze o skali oddziaływania związanej z poszczególnymi kwartałami. Zaplanowana w ten sposób zieleń ma stanowić 40% powierzchni całego osiedla.
Bulwary Praskie w Warszawie — od strony ulicy Jagiellońskiej budynki mają podwyższone partery
fot.: Nate Cook proj.: BBGK Architekci
klasyczne inspiracje
Podobnie jak w przypadku wielu innych osiedli projektowanych przez BBGK Architekci, Bulwary Praskie cechują się oszczędną, „ponadczasową” architekturą. Istotną rolę odgrywają wysokiej jakości materiały wykończeniowe, których często brakuje we współczesnej zabudowie deweloperskiej.
Projektując Bulwary Praskie, architekci postawili na klasyczne inspiracje miejskie i rozwiązania, które mają dobrze wyglądać także za kilkanaście czy kilkadziesiąt lat. Spokojna kolorystyka, zastosowanie kamienia i oszczędny, indywidualnie projektowany detal budują charakter poszczególnych budynków. Pojawiają się też subtelne nawiązania kolorystyczne do architektury południa Europy. Dzięki temu kolejne części inwestycji będą miały własny wyraz, jednocześnie tworząc spójną całość.
— czytamy o Bulwarach Praskich.
Bulwary Praskie w Warszawie
fot.: Nate Cook proj.: BBGK Architekci
Elewacje są mocno rozrzeźbione, różnią się też w zależności od położenia poszczególnych budynków. Fasady budynków od strony ulicy Jagiellońskiej wydają się „masywne” w wyrazie dzięki rezygnacji z całkowitego przeszklenia parterów na rzecz nieco hojniejszego operowania połaciami ścian obłożonych jasnym kamieniem.
Bulwary Praskie w Warszawie — osiedle powstanie w czterech etapach — obecnie zrealizowano 10 budynków, a kolejne 13 jest w trakcie budowy
fot.: Nate Cook proj.: BBGK Architekci
We wnętrzach kwartałów budynki wykończono oszczędniej, chociaż wciąż widoczne są wyraźne linie podziałów poziomych. Najwięcej lekkości mają w sobie wysunięte w stronę Wisły, zaprojektowane w formie miejskich willi o bryłach opasanych lekkimi balkonami i wieńczonych kondygnacjami cofniętymi za czoła elewacji.
Bulwary Praskie w Warszawie
fot.: Nate Cook proj.: BBGK Architekci
nowe oblicze Pragi
Praga-Północ długo cieszyła się „złą sławą”, która dzisiaj ustępuje miejsca coraz wyraźniejszemu przekonaniu, że prawa strona Wisły jest jednym z najważniejszych obszarów rozwoju współczesnej Warszawy.
Przez lata ta część Warszawy pozostawała trochę w cieniu lewobrzeżnej części miasta, a dziś możemy zobaczyć jej ogromny potencjał. Warszawa jest miastem położonym na stosunkowo płaskim terenie, dlatego Wisła jest jednym z jej najbardziej charakterystycznych elementów krajobrazu. Wiele z tego, co w Warszawie najcenniejsze, ma związek z rzeką. Dlatego tak ważne było dla nas, żeby potencjał tej działki dobrze wykorzystać. Tutaj udało się stworzyć miejsce, które otwiera się na Wisłę i pozwala korzystać z jej sąsiedztwa dużej liczbie mieszkańców Warszawy. To projekt, który oferuje zupełnie nowy sposób myślenia o tej części Pragi i dopełnia historię budowania miasta wzdłuż Wisły
— podsumowuje Konrad Grabowiecki z BBGK Architekci.
Bulwary Praskie w Warszawie
fot.: Nate Cook proj.: BBGK Architekci
Dzisiaj obok powstających i planowanych osiedli (na przykład powstającego po sąsiedzku F.S.O. Park) o nowym charakterze Pragi zaczynają decydować inwestycje publiczne — otwarta w 2024 roku kładka pieszo-rowerowa, powoli dobiegająca końca przebudowa ulicy Środkowej, a w przyszłości do realizacji oddany zostanie konkursowy projekt Nowe Ulice Starej Pragi (RS Architektura Krajobrazu), dzięki któremu „Nowe Centrum Warszawy” sięgnie na prawą stronę Wisły.
