Skovsporet,
projekt: SAGA Space Architects, MS+
Druk 3D w architekturze coraz częściej wychodzi poza etap eksperymentalnych pawilonów i pojedynczych prototypów. W duńskim Holstebro ukończono Skovsporet – zespół mieszkań studenckich zaprojektowany przez SAGA Space Architects we współpracy z MS+. Zamiast jednego dużego budynku powstała niewysoka zabudowa rozłożona pomiędzy drzewami, w której nowa technologia spotyka się z tradycyjnymi materiałami i skalą niewielkiego osiedla.
Sześć niewysokich budynków rozmieszczono wokół wspólnych dziedzińców — ©Edi Cliff
sześć budynków zamiast jednego bloku
Skovsporet znajduje się w pobliżu VIA University College. Projektanci nie chcieli jednak tworzyć kolejnego zwartego bloku z powtarzalnym układem mieszkań i długimi korytarzami. Zabudowę podzielili na sześć mniejszych zespołów, pomiędzy którymi znalazły się dziedzińce, ogrody, ścieżki i miejsca do parkowania rowerów. Taki układ pozwala stopniować prywatność. Mieszkańcy mają własne lokale i niewielkie przestrzenie tuż przed nimi, ale mogą również korzystać ze wspólnych części położonych pomiędzy poszczególnymi budynkami. Architektura nie narzuca więc jednego sposobu spędzania czasu – daje możliwość wycofania się do mieszkania albo spotkania z sąsiadami. Istotnym punktem wyjścia było również zastane otoczenie. Miejsca, w których pracowała drukarka, rozmieszczono pomiędzy istniejącymi drzewami, dzięki czemu większość z nich pozostała na działce. Budynki nie tworzą regularnego, odciętego od otoczenia układu, lecz wpisują się pomiędzy zieleń.
Ściany mieszkań drukowano bezpośrednio na placu budowy za pomocą urządzenia COBOD BOD3 — © SAGA Space Architects
ściany drukowane bezpośrednio na budowie
Za realizację odpowiadała firma 3DCP Group. Elementy konstrukcyjne powstawały na miejscu przy użyciu wielkoformatowej drukarki COBOD BOD3. Warstwy mieszanki betonowej nanoszono zgodnie z cyfrowym modelem, stopniowo budując ściany kolejnych mieszkań. Znaczenie Skovsporet nie wynika jednak tylko z samego wykorzystania drukarki 3D. Technologia została tu zastosowana wielokrotnie w ramach całego zespołu mieszkaniowego i połączona z konwencjonalnymi metodami budowy. Drukowane elementy zestawiono między innymi z drewnianymi konstrukcjami dachów, przeszkleniami oraz okładzinami z korka. W efekcie technologia, która często staje się głównym wizualnym tematem eksperymentalnych realizacji, tutaj jest po prostu jednym z narzędzi służących do stworzenia miejsca do codziennego życia. Ściany wykonano z mieszanki D.fab zawierającej FUTURECEM – cement opracowany przez Aalborg Portland z myślą o ograniczeniu śladu węglowego. Projekt stał się również poligonem do dalszych prób materiałowych. W wiacie rowerowej zastosowano elementy wydrukowane z materiału MEVOcem, który nie zawiera cementu. Według 3DCP Group ich emisja CO₂ jest o 84 procent niższa niż w przypadku porównywalnych elementów z tradycyjnego betonu. Rozwiązanie dotyczy jednak tylko tej części inwestycji, a nie wszystkich drukowanych ścian osiedla.
We wnętrzach pozostawiono widoczną strukturę drukowanych ścian, zestawiając ją z cieplejszymi materiałami i prostym wyposażeniem — ©Edi Cliff
wnętrza, w których technologia schodzi na drugi plan
Każde mieszkanie mieści wszystkie podstawowe funkcje potrzebne do samodzielnego życia: kuchnię, miejsce do pracy, część wypoczynkową, łazienkę i przestrzeń do spania. Charakterystyczne dla technologii druku warstwowe ściany pozostawiono widoczne w części wnętrz, ale zestawiono je z cieplejszymi materiałami i prostym wyposażeniem. Duże okna dachowe oraz skośne sufity pomagają wprowadzić światło głębiej do mieszkań. Przeszklenia kierują z kolei widok w stronę otaczającej zieleni. Dzięki temu wnętrza nie sprawiają wrażenia technologicznego eksperymentu. Drukowana struktura ścian jest czytelna, lecz nie dominuje nad przestrzenią przeznaczoną do nauki, odpoczynku i codziennych czynności. Podobną zasadę widać na zewnątrz. Długie elewacje zostały podzielone poprzez cofnięcia i przesunięcia, które pomagają tworzyć bardziej kameralne miejsca przed mieszkaniami.
Elewacje łączą charakterystyczne, warstwowe powierzchnie drukowanego betonu z drewnianą okładziną — ©Edi Cliff
od prototypu do pełnego zespołu mieszkaniowego
Skovsporet pokazuje zmianę skali, jaka zachodzi w budownictwie wykorzystującym druk 3D. Zamiast pojedynczego demonstracyjnego obiektu technologia została wykorzystana przy realizacji całego zespołu mieszkań, który musiał spełnić wymagania dotyczące duńskiego budownictwa subsydiowanego i zmieścić się w określonym budżecie. Dla projektantów równie ważne jak samo wydrukowanie konstrukcji było więc powtarzanie procesu przy kolejnych budynkach, zachowanie odpowiedniej dokładności oraz połączenie drukowanych części z tradycyjnymi systemami budowlanymi. Skovsporet jest dziś określane przez SAGA Space Architects jako największy w Europie zrealizowany projekt mieszkaniowy wykorzystujący druk 3D. W Holstebro nowa metoda budowy nie doprowadziła jednak do powstania futurystycznego obiektu oderwanego od otoczenia. Zamiast tego posłużyła do stworzenia niewielkiej studenckiej osady, w której technologia pozostaje widoczna, ale ustępuje miejsca codziennemu życiu mieszkańców.
