Na styku Czyżyn i Mistrzejowic w Krakowie wyrósł kilkudziesięciometrowy kolos, niemal zupełnie pozbawiony okien. Magazyn self-storage przy ulicy Dobrego Pasterza od dawna budził zainteresowanie mieszkańców, a teraz, gdy budowa jest już niemal na finiszu, możemy porozmawiać o jego wpływie na najbliższe otoczenie i panoramę nowohuckich osiedli. W nieoczekiwanym zwrocie akcji ten wpływ odczują również mieszkańcy powstającego bloku z mieszkaniami na wynajem.
Na budowę gigantycznego magazynu przy ulicy Dobrego Pasterza w Krakowie jako pierwsi zwrócili uwagę użytkownicy forum budujesie.pl. Początkowo reakcje były entuzjastyczne — wskazywano na przykład na użyteczność planowanej funkcji, w końcu nie każdy posiada dostęp do piwnicy, strychu czy komórki lokatorskiej, a dodatkowa przestrzeń na przechowywanie może przydać się podczas remontu czy przeprowadzki. Pozytywne emocje zaczęły ustępować rozczarowaniu wraz z postępującą budową, kiedy budynek rósł o kolejne kondygnacje, a puste pola w szkieletowej konstrukcji sukcesywnie wypełniały się ślepymi ścianami. W lipcu rozwiały się wszelkie wątpliwości — pośród zieleni nowohuckich osiedli, na wyeksponowanej działce pomiędzy ulicą Dobrego Pasterza i aleją Bora-Komorowskiego powstał kilkudziesięciometrowy szary budynek, niemal całkowicie pozbawiony okien.
no, teraz to wygląda!
Nowy magazyn self-storage, pozwalający na wynajem przestrzeni do przechowywania, powstał na podłużnej działce w klinie zieleni pomiędzy ulicą Dobrego Pasterza i aleją generała Tadeusza Bora-Komorowskiego, jako maksymalnie uproszczony budynek o prostopałościennej, podłużnej bryle i nieznacznie ściętym narożniku od strony północno-zachodniej. Budynek wznoszący się na wysokość około 10 kondygnacji naziemnych wykończono przy pomocy stalowoszarych płyt elewacyjnych.
Od strony zachodniej powstała elewacja zupełnie pozbawiona okien
fot.: Przemek Ciępka
„No teraz to wygląda!”, napisał jeden z użytkowników wspomnianego wcześniej forum, gdy od strony zachodniej na szarej ścianie pojawił się intensywnie czerwony, pionowy pas. Na ten moment to jedyna „dekoracja” tego budynku, chociaż stan prac nad elewacją wschodnią pozwala zakładać, że podobny pas czerwieni wyląduje również i po drugiej stronie. Na ukończenie czekają jeszcze górne partie południowo-wschodniego narożnika. Według wizualizacji udostępnionych w ubiegłym miesiącu znajdzie się tam narożne przeszklenie, jednak intuicja oraz podobne realizacje tego samego inwestora podpowiadają, że może znaleźć się tam narożne przeszklenie obwiedzione czerwoną ramą. Całość urozmaica jeszcze niewielki podcień, zlokalizowany w parterze od strony ulicy Dobrego Pasterza.
Od strony północnej budynek urozmaica ścięty narożnik
fot.: Przemek Ciępka
form follows function po krakowsku
Forma magazynu licuje z funkcją budynku — w końcu trudno oczekiwać, aby taki obiekt stał się ikoną architektury. Duża ilość przeszkleń również nie znalazłaby uzasadnienia w takim projekcie. W tym zestawieniu kontrowersje budzi jednak lokalizacja. Nowy magazyn self-storage w Krakowie powstał na mocno wyeksponowanej działce w centrum miasta, podczas gdy podobne budowle wznoszone są zazwyczaj na obrzeżach. Budynek każdego dnia oglądać będą tysiące kierowców poruszających się ulicą Dobrego Pasterza i III obwodnicą Krakowa oraz mieszkańcy osiedli położonych na Mistrzejowicach, a także nowego budynku z mieszkaniami na wynajem, który właśnie powstaje przy ulicy Stefana Jurczaka. Betonowy kolos wyrósł na wzniesieniu, na tle pełnego zieleni osiedla Oświecenia oraz tuż obok galerii handlowej „Serenada”, o raczej zdobnych elewacjach.
Bryła magazynu na Mistrzejowicach dominuje otoczenie Cogiteonu
fot.: Przemek Ciępka
Co więcej, nieopodal, po drugiej stronie alei generała Bora-Komorowskiego rozciągają się zielone tereny lotniska Rakowice-Czyżyny. Kiedy w 2017 roku ogłaszano konkurs architektoniczny na projekt Małopolskiego Centrum Nauki Cogiteon, jednym z pierwszorzędnych kryteriów oceny prac konkursowych było uwzględnienie sąsiedztwa zabytkowego lotniska, którego budowę rozpoczęto jeszcze przed I wojną światową.
Magazyn self-storage na Mistrzejowicach widziany z dachu Małopolskiego Centrum Nauki Cogiteon
fot.: Przemek Ciępka
Zwycięska koncepcja, przygotowana przez pracownię Heinle, Wischer und Partner Architekci charakteryzowała się niską bryłą, zielonym dachem i formą dyskretnie wpisaną w otoczenie. Chociaż nowy magazyn znajduje się po drugiej stronie obwodnicy Krakowa, to rozbieżność w formach i wpływie na otoczenie obu budowli, które de facto są bliskim sąsiedztwem zabytkowego obszaru, jest conajmniej zastanawiająca.
Magazyn LMS widoczny z zabytkowego lotniska Rakowice-Czyżyny
fot.: Przemek Ciępka
magazyn w środku miasta
A kim jest inwestor? Na tablicy informacyjnej przeczytamy, że za budowę magazynu między ulicą Dobrego Pasterza i aleją Bora-Komorowskiego odpowiada LMS Developments. To spółka związana z firmą Less Mess Storage, operującą siecią 19 magazynów samoobsługowych na terenie Polski oraz Czech. W Krakowie i jego okolicach znajdują się już dwie takie budowle należące do LMS — przy ulicy Krakowiaków 28 na Kryspinowie oraz ulicy Willowej 99 w Modlniczce.
Mieszkańcy budynku przy ulicy Stefana Jurczaka będą mieć widok na ścianę magazynu pozbawioną okien
fot.: Przemek Ciępka
Żadna z nich nie jest ikoną, jednak obie powstały w znacznie mniej eksponowanych miejscach, a do tego cechują się nieco bardziej atrakcyjną architekturą. Mają na przykład sporych rozmiarów narożne okna, których zabrakło w magazynie LMS na Mistrzejowicach czy nieco bardziej rozrzeźbione bryły poprzedzone podcieniami, pod którymi kryją się przejścia i miejsca parkingowe. Magazyn samoobsłgowy, który powstał przy ulicy Dobrego Pasterza jest w zasadzie szarym, prostopadłościennym blokiem, tyle że bez okien, za to z elewacją „urozmaiconą” przy pomocy czerwonej, pionowej wstęgi i relatywnie niewielkiego, narożnego przeszklenia.
Budowa magazynu wciąż trwa
fot.: Przemek Ciępka
bałagan w planowaniu?
Jak doszło do tego, że taki budynek powstał w tym miejscu? Na obszarze, na którym powstał nowy magazyn samoobsługowy w Krakowie obowiązuje Miejscowy Plan Zagospodarowania Przestrzeni „Gen. Bora-Komorowskiego — Rejon Koncentracji Usług”. Na rysunku działki zagospodarowane w formie nowego budynku oznaczono symbolem U.7. Treść MPZP opisuje go jako teren zabudowy usługowej, gdzie dozwolona wysokość zabudowy sięga 55 metrów. W dalszych podpunktach określane są między innymi zasady kształtowania brył jako południkowych, co wynika zapewne z podłużnego kształtu i orientacji działek, oraz w zgodzie z zasadami aerodynamiki.
W południowo-wschodnim narożniku pojawi się przeszklenie
fot.: Przemek Ciępka
Nie sposób odmówić magazynowi przy ulicy Dobrego Pasterza zgodności z tymi założeniami. Budynek pełni funkcję usługową, z pewnością nie jest wyższy niż 55 metrów oraz powstał w formie maksymalnie uproszczonej prostopadłościennej bryły, z dłuższymi bokami przebiegającymi równolegle do kierunku północ-południe.
Budynek powstał przy ulicy Dobrego Pasterza w pobliżu zabudowań Osiedla Oświecenia
fot.: Przemek Ciępka
wąż zjadający własny ogon
Mimo zgodności z treścią planu miejscowego, trudno pozbyć się wrażenia „zgrzytu”, który w swoim otoczeniu powoduje nowy budynek, powstały w tak eksponowanej lokalizacji. Czy to kolejna z wielu sytuacji, które obnażają słabość prawa i planowania przestrzennego w polskich miastach? Zapewne, bo w zapisach planu zabrakło chociażby stosownych zapisów o sposobie kształtowania elewacji. W historii mistrzejowickiego kolosa rozwija się jednak jeszcze jeden, z lekka moralizatorski wątek, w którym krakowscy zakonnicy przekonują się czym grozi budowanie mieszkań na terenie przeznaczonym pod funkcje usługowe.
Nowy magazyn LMS powstał vis-a-vis inwestycji w formule PRS
fot.: Przemek Ciępka
kto mieczem wojuje, od miecza ginie
Vis-à-vis magazynu LMS, przy ulicy Stefana Jurczaka trwa budowa 7-kondygnacyjnego budynku z mieszkaniami na wynajem. Inwestorem jest krakowski klasztor Dominikanów, który zdecydował się na wybudowanie obiektu w formule PRS raczej nie dlatego, że taka forma operowania nieruchomościami jest opłacalna, a z powodu ustaleń planistycznych — w końcu zarówno nowy blok, jak i magazyn LMS znajdują się na obszarze, który w MPZP przeznaczony jest na funkcje usługowe, a nie mieszkalne. Dominikanie próbowali zablokować budowę magazynu, jednak najwyraźniej w świetle prawa (a na pewno według treści planu miejscowego) wynajem długoterminowy mieszkań jest podobną usługą do wynajmu powierzchni magazynowej. Ostatecznie mieszkańcy nowego bloku będą więc „cieszyć się” widokiem na kilkukondygnacyjny magazyn bez okien.
