Fasada niczym srebrzyste trzcinowisko i betonowe uliczki poprowadzone pod potężną bryłą – New Taipei City Art Museum nie zaczyna się za drzwiami galerii. Zaprojektowane przez KRIS YAO | ARTECH muzeum w Nowym Tajpej można odkrywać stopniowo, przechodząc między placami, tarasami i przestrzeniami sztuki dostępnymi również bez biletu. Architekci połączyli tu skalę monumentalnej instytucji z układem inspirowanym nadrzecznym krajobrazem oraz starymi ulicami tajwańskich miast.
Warstwowa fasada muzeum została ukształtowana z pionowych aluminiowych profili o różnej długości i rytmie — ©Shawn Liu Studio
muzeum pomiędzy dwiema rzekami
New Taipei City Art Museum powstało na odzyskanym terenie u zbiegu rzek Yingge i Dahan. Łagodnie wznosząca się działka przypomina wyspę otoczoną wodą. Od północy zamyka ją góra Guilun, a w kierunku południowym otwierają się widoki na dolinę Dahan i pasmo Xueshan. To położenie stało się dla pracowni KRIS YAO | ARTECH czymś więcej niż malowniczym tłem – wpłynęło na formę całego założenia. Architekci szukali odniesień zarówno w nadrzecznym krajobrazie, jak i w historii okolicy. Inspiracją były wyschnięte koryto rzeki, stare ceglane domy oraz gęste trzciny, szczególnie wyraziste jesienią i zimą. Z tych pozornie odległych obrazów powstał projekt łączący dwie skale: wyniesione ponad teren muzeum oraz rozciągające się poniżej niego niewielkie przestrzenie przypominające fragment miasta.
Wysunięta bryła galerii przecina fasadę złożoną z pionowych aluminiowych elementów przypominających srebrzyste trzcinowisko — ©Shephotoerd Co.
srebrzyste trzcinowisko zamiast ciężkiej fasady
Najbardziej charakterystycznym elementem budynku jest zewnętrzna osłona z piaskowanych aluminiowych profili o różnej długości i wysokości. Towarzyszą im ułożone naprzemiennie panele w trzech odcieniach. Pionowe elementy nie tworzą jednolitej płaszczyzny. Nakładają się na siebie i reagują na zmianę perspektywy, dzięki czemu fasada wydaje się poruszać wraz ze światłem. Ta delikatna struktura ukrywa zwartą, prostokątną bryłę z salami ekspozycyjnymi. Zamiast eksponować typowy dla muzeów zamknięty prostopadłościan, architekci częściowo rozmyli jego granice. Widziany z oddali budynek przypomina pas trzcin kołyszących się nad rzeką. To, co naturalne, zostało tu odtworzone za pomocą przemysłowego materiału, a ciężka architektura zyskała nieoczywistą lekkość. Efekt zmienia się w zależności od pogody i pory dnia. Aluminiowe elementy raz niemal stapiają się z jasnym niebem, innym razem wyraźnie odcinają od otoczenia. Fasada nie jest więc nieruchomą dekoracją, lecz filtrem, przez który można obserwować zmienność nadrzecznego pejzażu.
Ogólnodostępna przestrzeń pod główną bryłą muzeum działa jak przedłużenie miejskich ulic i placów — ©Shawn Liu Studio
pod muzeum wyrasta fragment miasta
Sercem projektu nie są wyłącznie galerie. Na poziomie terenu powstała „wioska sztuki” – sieć przejść, placów i tarasów wykonanych z betonu architektonicznego. Ich układ nawiązuje do krętych ulic historycznych dzielnic Yingge i Sanxia. Pomiędzy betonowymi ścianami znalazły się pracownie, kawiarnie i restauracje. Można tu zobaczyć instalacje plenerowe, wziąć udział w wydarzeniach albo wejść po ceglanej nawierzchni na wzniesienie i spojrzeć na rzekę. Ta część założenia pozostaje dostępna również dla osób, które nie planują zwiedzania ekspozycji. Muzeum staje się dzięki temu przestrzenią codziennych spotkań, a nie tylko celem okazjonalnej wizyty. Duże znaczenie ma sposób opracowania betonu. Na jego powierzchni zachowano ślady ukośnie układanych desek z drewna cedrowego, zestawiając je z bardziej szorstkimi, żłobionymi fragmentami. Nieregularna faktura ścian oraz ceglane posadzki przywołują teren kształtowany przez erozję. Architektura nie kopiuje nadrzecznego krajobrazu dosłownie, lecz przekłada jego warstwy, uskoki i kręte linie na sekwencję wnętrz oraz przestrzeni otwartych.
Podświetlona fasada muzeum podkreśla lekkość pionowych elementów osłaniających monumentalną bryłę — ©Iwan Baan
dwie warstwy jednego muzeum
Właściwa część muzealna została oparta na stalowej konstrukcji i wyniesiona ponad betonowe uliczki. Zastosowanie systemu o dużych rozpiętościach pozwoliło ograniczyć liczbę podpór, a tym samym stworzyć sale, których układ można zmieniać zależnie od charakteru wystawy. Do holu na drugiej kondygnacji prowadzą szerokie schody. Stąd zwiedzający przechodzą do czterech typów przestrzeni: galerii ogólnych, sal przeznaczonych na wielkoformatowe prace, wystaw międzynarodowych oraz ekspozycji tematycznych. Program uzupełniają magazyny zbiorów i część administracyjna, obsługiwane przez oddzielne ciągi komunikacyjne. Takie rozwiązanie usprawnia transport dzieł i pozwala odseparować zaplecze od tras publicznych. Na piątej kondygnacji zaprojektowano taras widokowy związany ze strefą gastronomiczną. Perspektywa ponownie kieruje się tutaj ku rzece Dahan – tej samej, która wpłynęła na układ przestrzeni, faktury betonu i rytm elewacji.
Droga do muzeum zaczyna się na moście ze stali kortenowskiej — ©New Taipei City Government
droga do sztuki zaczyna się przed wejściem
Pierwszym elementem założenia, z którym spotykają się odwiedzający, jest most ze stali kortenowskiej. Materiał stopniowo pokrywa się patyną, nabierając nowych odcieni i faktury. Ciepły kolor konstrukcji kontrastuje ze srebrzystą fasadą, ale jednocześnie wpisuje się w naturalną paletę nadrzecznego otoczenia. Most nie prowadzi wprost do reprezentacyjnych drzwi. Rozpoczyna trasę, podczas której architektura odsłania się etapami: najpierw jako fragment pejzażu, później jako sieć betonowych ulic, a dopiero na końcu jako instytucja wystawiennicza. W Muzeum Sztuki Nowego Tajpej granica między budynkiem a przestrzenią publiczną pozostaje celowo nieostra. Sztuka zaczyna się tu nie za progiem galerii, lecz już na drodze prowadzącej nad rzeką.
