Hampi Art Labs,
projekt: sP+a
Najpierw widać zielone wzniesienia, dopiero później ukryte pod nimi galerie, pracownie i przestrzenie mieszkalne. Hampi Art Labs w indyjskim Vijayanagarze, zaprojektowane przez pracownię sP+a, nie przybrało formy jednego reprezentacyjnego gmachu. Układ centrum i łagodne linie dachów nawiązują do doliny rzeki Tungabhadra.
Tarasowy amfiteatr, zielone dachy i niskie bryły sprawiają, że centrum przypomina część otaczającego krajobrazu — ©Edmund Sumner
zamiast monumentalnego gmachu
Centrum Hampi Art Labs powstało z myślą o artystach, którzy mogą tu pracować samodzielnie, współpracować i prezentować swoje realizacje. Galerie oraz pracownie uzupełniają wspólne warsztaty, kawiarnia, amfiteatry, plenerowa strefa ekspozycyjna i część mieszkalna dla goszczących tu twórców. Architekci nie zamknęli rozbudowanego programu w jednym budynku. Poszczególne funkcje rozmieszczono po obu stronach centralnego traktu prowadzącego w głąb założenia. Otaczające go bryły przypominają łagodne wzniesienia, dzięki czemu centrum nie dominuje nad otoczeniem. Nawiązanie do doliny Tungabhadry widać zarówno w liniach zielonych dachów, jak i w układzie całego kompleksu.
Głębokie podcienie osłaniają wnętrza przed słońcem, a zaokrąglone ściany nadają bryłom płynny kształt — ©Edmund Sumner
od galerii do pracowni artystów
Wizyta w Hampi Art Labs rozpoczyna się na dziedzińcu wejściowym, przy którym zlokalizowano galerię, kawiarnię i duży pawilon. Ten ostatni prowadzi na centralny dziedziniec, skąd można przejść do wspólnych warsztatów oraz indywidualnych pracowni artystów. Dalej, przy granicy terenu, zaplanowano amfiteatry i plac przeznaczony do prezentacji rzeźb, a za nimi – część mieszkalną. Układ stopniowo prowadzi więc od ogólnodostępnych przestrzeni wystawowych i miejsc spotkań, przez strefę twórczej pracy, aż do spokojniejszych budynków przeznaczonych dla goszczących tu artystów. Program centrum uzupełniają dziedzińce, ogrody, amfiteatry i place. Mogą służyć spotkaniom, pracy twórczej oraz prezentacji sztuki na zewnątrz.
Część mieszkalną tworzą niskie, zaokrąglone budynki skupione wokół niewielkich ogrodów — ©Edmund Sumner
dach jako kolejny poziom ogrodu
Najbardziej charakterystycznym elementem Hampi Art Labs są dostępne zielone dachy, które przedłużają otaczający budynki krajobraz. Porośnięte roślinnością powierzchnie mogą służyć jako tło dla instalacji artystycznych, dzięki czemu przestrzenie ekspozycyjne nie kończą się na galeriach i dziedzińcach. Oglądane z poziomu terenu bryły przypominają łagodnie uformowane wzgórza, a ich dachy tworzą kolejną warstwę założenia. Architektura nie odcina się więc wyraźnie od zieleni, lecz stopniowo się z nią łączy. Takie rozwiązanie odpowiada idei centrum pomyślanego jako miejsce pracy, spotkań i artystycznych eksperymentów. Twórcy mogą korzystać nie tylko z zamkniętych pracowni i warsztatów, ale również z dziedzińców, ogrodów oraz zielonych dachów. Różnorodność tych przestrzeni pozwala przenosić pracę i prezentację sztuki poza tradycyjne wnętrza galerii.
Ceglaste bryły wyłaniają się spomiędzy porośniętych trawą wzniesień — ©Aagam Mehta
materiały związane z miejscem
Związek z miejscem widać również w doborze materiałów. Regionalny kamień, cegły z miejscowej gliny i głazy z Hampi nadają zabudowie naturalne kolory i faktury. W otoczeniu budynków pojawiają się ścieżki z kruszywa, mozaiki z kamienia pochodzącego z odzysku oraz miejscowe gatunki roślin. Dzięki temu architektura i krajobraz tworzą spójną całość. W Hampi Art Labs rzeka nie została odwzorowana dosłownie. Jej dolina stała się punktem wyjścia do zaprojektowania układu, zielonych dachów i sposobu poruszania się po całym założeniu. Centrum sztuki odbiera się więc nie jako pojedynczy budynek, lecz jako fragment krajobrazu.
