Ponto C – Cultura e Criatividade,
projekt: Galeria Gabinete
W Penafiel nowe centrum kultury nie miało dominować nad zboczem ani historyczną zabudową. Galeria Gabinete zaprojektowała Ponto C – Cultura e Criatividade jako rozległy kompleks, którego zielona elewacja z natryskiwanego korka ma z czasem coraz mocniej stapiać się z roślinnością. W środku znalazły się przestrzenie przeznaczone na spektakle, wystawy i spotkania, ale dla architektów równie ważne było to, co budynek zmieni w skali miasta.
Ponto C powstało na styku historycznej zabudowy Penafiel i zielonych terenów położonych na południe od centrum — ©Ivo Tavares Studio
nowe otwarcie na miasto
Ponto C powstało w Penafiel, niedaleko historycznego centrum, w miejscu o wyraźnej różnicy wysokości terenu. Projektanci potraktowali tę lokalizację nie tylko jako działkę pod nowy obiekt, lecz także jako szansę na zmianę relacji miasta z jego południową częścią. To, co wcześniej znajdowało się niejako za plecami centrum, miało stać się jego kolejnym frontem, skierowanym w stronę Praça de S. Martinho i doliny Cavalum. W ten sposób inwestycja otwiera Penafiel na obszar, który może w przyszłości stać się kierunkiem dalszego rozwoju miasta. W projekcie zachowano również obecność starszej zabudowy. Nie została ona jednak potraktowana jako dominujący motyw całego założenia. Nowe funkcje i materiały tworzą własną warstwę, pozostając jednocześnie w bezpośrednim sąsiedztwie tego, co znajdowało się tu wcześniej.
Elewację nowej części wykończono natryskiwanym korkiem w intensywnym odcieniu zieleni — ©Ivo Tavares Studio
zielona elewacja z natryskiwanego korka
Ze względu na skalę programu Ponto C wymagało znacznej kubatury. Architekci starali się jednak ograniczyć jej wizualną obecność, wykorzystując ukształtowanie terenu oraz zieleń. Budynek częściowo chowa się w zboczu, a wokół niego pojawiły się nowe nasadzenia, w tym magnolie. Najbardziej charakterystycznym elementem zewnętrznym jest intensywnie zielona elewacja. Jej powierzchnię wykończono natryskiwanym korkiem, dzięki czemu nie jest ona całkowicie jednolita. W zależności od kąta patrzenia i padającego światła jej faktura odbierana jest inaczej. Kolor również nie jest przypadkowy. Zieleń ma sprawić, że wraz z rozwojem otaczającej roślinności duża bryła będzie coraz mocniej wtapiać się w krajobraz. Zamiast podkreślać skalę nowego centrum kultury, architekci próbują więc wizualnie ją osłabić.
Zielona bryła Ponto C została zestawiona z zachowanym starszym budynkiem i otaczającą roślinnością — ©Ivo Tavares Studio
cztery poziomy podporządkowane różnym funkcjom
Ponto C rozplanowano na czterech poziomach, a funkcje dostępne dla publiczności wyraźnie oddzielono od technicznego zaplecza. Najniższą kondygnację przeznaczono na dostawy i obsługę obiektu. Osobna droga pozwala prowadzić załadunek i rozładunek bez przecinania tras, którymi poruszają się widzowie, a windy towarowe łączą zaplecze z pozostałymi poziomami. Główne wejście znajduje się na poziomie parteru i prowadzi bezpośrednio do holu z kasą biletową. Stąd można dostać się do dwóch najważniejszych sal: głównego audytorium oraz Casa da Caturra. Na tej kondygnacji umieszczono również garderoby i stanowisko ochrony. Piętro poniżej ma bardziej otwarty charakter. Znajdują się tu przestrzeń wystawiennicza i kawiarnia, a także wejście na pierwszy poziom widowni audytorium. Ta część Ponto C łączy się bezpośrednio z ogrodem, plenerowym audytorium oraz trasą prowadzącą w stronę doliny Cavalum. Najwyższą kondygnację przeznaczono natomiast na funkcje techniczne i dostęp do pomostów obsługujących główną scenę.
Główne audytorium kontrastuje z zieloną fasadą budynku, a jego wnętrze utrzymano w głębokich czerwonych tonach — ©Ivo Tavares Studio
czerwone audytorium ukryte za zieloną fasadą
Kontrast pomiędzy otoczeniem a wnętrzem najmocniej widać w głównym audytorium. Podczas gdy zielona fasada ma stopniowo wtapiać się w krajobraz, sala widowiskowa została utrzymana w głębokich, czerwonych tonach. Intensywny kolor ociepla wnętrze i wyraźnie odcina je od bardziej stonowanych przestrzeni prowadzących do sali. Podobną rolę w całym założeniu pełni plac przed wejściem. Architekci traktują go jako przedłużenie drogi prowadzącej do środka – przestrzeń, która nie kończy się przed drzwiami, lecz w naturalny sposób przechodzi w foyer. Ponto C jest więc czymś więcej niż nową siedzibą dla wydarzeń kulturalnych. Galeria Gabinete wykorzystała inwestycję do uporządkowania fragmentu miasta, otwarcia go w stronę południowego zbocza i stworzenia nowych powiązań z otoczeniem. Sama architektura pozostaje przy tym przewrotnie dyskretna: choć mieści rozbudowany program, z zewnątrz ma z czasem coraz bardziej znikać w zieleni.
