Volcano-In Visitor Center,
projekt: PLAT ASIA
Na stepie Mongolii Wewnętrznej, u podnóża wygasłego wulkanu, powstało centrum dla odwiedzających, które niemal stapia się z otoczeniem. Projektując Volcano-In Visitor Center, architekci z PLAT ASIA wykorzystali istniejące zagłębienie terenu i poprowadzili po dachu budynku trasę spacerową. Zamiast tworzyć obiekt konkurujący z niezwykłym otoczeniem, wpisali architekturę w naturalne ukształtowanie terenu.
Falujące połacie dachów łączą trzy części centrum i prowadzą spacerową trasę wokół wewnętrznych dziedzińców — ©Arch-Exist
budynek zamiast wyrwy w krajobrazie
Volcano-In Visitor Center znajduje się w okolicach Xilinhot w Mongolii Wewnętrznej, na południowym skraju rozległego stepu Xilingol. To teren ukształtowany przez działalność wulkaniczną – centrum powstało przy jednym z ponad stu wygasłych wulkanów tworzących tutejszą grupę wulkaniczną Baiyinkulun. Stożek, w który wpisano budynek, uformował się około 150 tysięcy lat temu. Gdy w 2021 roku architekt Bian Baoyang po raz pierwszy odwiedził to miejsce, zespół zwrócił uwagę na rozległy fragment terenu po zachodniej stronie wulkanu. Został wcześniej rozkopany i – jak przekazali projektantom miejscowi pasterze – pozostawał w takim stanie od około dziesięciu lat. Zamiast szukać pod inwestycję kolejnej części nienaruszonego krajobrazu, PLAT ASIA wraz z inwestorem zdecydowali się wykorzystać właśnie ten obszar. Budynek miał ograniczyć dalszą erozję odsłoniętego gruntu, a jednocześnie wypełnić powstałą wcześniej wyrwę. W ten sposób architektura stała się częścią próby uporządkowania przekształconego miejsca, a nie kolejnym elementem zajmującym naturalny teren.
Zimą trzy koliste bryły Volcano-In Visitor Center wyraźnie odcinają się od zaśnieżonego stepu — ©Arch-Exist
trzy kręgi pod wspólnym dachem
Punktem wyjścia dla projektu był sam wulkan. Zamiast tworzyć wyrazisty obiekt ustawiony na tle krajobrazu, architekci podporządkowali jego formę istniejącemu ukształtowaniu terenu. Trzy koliste bryły rozmieszczono na różnych wysokościach, a nad nimi poprowadzono falującą linię dachu. Z daleka całość przypomina kolejny fragment wulkanicznego stożka. Poszczególne części centrum łączy ciąg pieszy wijący się wokół budynku. Trasa ma 274 metry długości i prowadzi po dachu niczym ścieżka poprowadzona wokół krateru. Podczas spaceru stopniowo odsłaniają się widoki na sąsiednie wulkany, step, piaszczyste tereny i jezioro. Zwiedzanie nie kończy się więc na wnętrzu – przejście przez budynek zostało pomyślane jako część poznawania całego krajobrazu. Od strony wewnętrznej koliste bryły tworzą osłonięte przestrzenie przypominające zagłębienia wulkanicznych kraterów. Mieszczą się w nich między innymi punkt obsługi odwiedzających, kawiarnia połączona z księgarnią, przestrzenie wystawiennicze, biura oraz restauracja.
Przeszklona restauracja otwiera się szeroko na otaczający step i pobliskie wzniesienia wulkaniczne— ©Arch-Exist
przestrzenie otwierają się na step
Pomiędzy zamkniętymi częściami znalazły się miejsca przeznaczone na wydarzenia odbywające się na zewnątrz. Jeden z dziedzińców może służyć między innymi jako przestrzeń targów i wydarzeń artystycznych, natomiast plac pomiędzy częścią wystawienniczą a restauracją pełni funkcję plenerowego teatru. Po wschodniej stronie wzniesienia zaprojektowano stopniowane miejsca do siedzenia, z których widać zarówno pierścieniowy dach centrum, jak i rozciągający się za nim step. Architekci wykorzystali także zmieniający się w ciągu roku charakter krajobrazu. Rdzawobrązowa powierzchnia budynku mocno odcina się od zieleni latem, ale wiosną i jesienią zbliża się kolorystycznie do wysuszonych traw. Zimą ciemna bryła pozostaje widoczna na tle śniegu. Po zmroku oświetlona trasa biegnąca po dachu dodatkowo podkreśla jej nieregularny przebieg.
Rdzawobrązowa forma centrum wpisuje się kolorystycznie w ziemiste odcienie otaczającego stepu — ©Arch-Exist
architektura przygotowana na wiatr i mróz
Forma Volcano-In Visitor Center wynika jednak nie tylko z krajobrazu. W regionie panuje kontynentalny klimat, a zimą i wiosną silny wiatr może powodować zawieje śnieżne. Zaokrąglony obrys budynku pomaga ograniczyć działanie podmuchów, natomiast daleko wysunięte połacie dachu osłaniają wewnętrzne dziedzińce przed wiatrem i śniegiem. Projektanci musieli również uwzględnić bardzo niskie temperatury, które w okolicach Xilinhot mogą spadać poniżej minus czterdziestu stopni Celsjusza. Zewnętrzną część budynku zabezpieczono odpornymi na warunki atmosferyczne metalowymi panelami, a przeszklenia skierowano tak, by otwierały wnętrza na otaczające wulkany i step. W zagospodarowaniu terenu wykorzystano natomiast miejscowy kamień wulkaniczny. Pojawia się on na placach i ścieżkach, uzupełnionych elementami ze stali patynującej. Materiały dobrano tak, aby nowe powierzchnie nie odcinały się wyraźnie od surowego otoczenia. Volcano-In Visitor Center ukończono pod koniec 2025 roku, a dla odwiedzających otwarto je w styczniu 2026 roku. Projekt PLAT ASIA pokazuje, że architektura w spektakularnym krajobrazie nie musi próbować stać się jego największą atrakcją. Tutaj ważniejsze było wykorzystanie istniejącej topografii i poprowadzenie ludzi tak, by to wulkan, step i zmieniająca się pogoda pozostawały na pierwszym planie.
