Ekspresyjna Medusa i kameralna Petit Paris – dwa oblicza wnętrz Betonhausu

Przemysław Ciępka

22 września '26

Ekspresyjna Medusa i kameralna Petit Paris – dwa oblicza wnętrz Betonhausu

...

+19

Żelbetowa konstrukcja, historyzujące detale, a we wnętrzu całkiem współczesne aranżacje. Poznański Betonhaus mieści dziś trzy restauracje. Chociaż dwie spośród nich — Medusa Pizza Bar i Petit Paris — zaprojektowało to samo Biuro Architektoniczne Stanisław Łakiński, to obie stanowią przykłady odmiennej filozofii projektowej.

Betonhaus w poznańskim parku Wilsona, a właściwie Hala Betonowa Śląskiego Towarzystwa Budowli Betonowych, wzniesiona z okazji Wschodnioniemieckiej Wystawy Przemysłu, Rzemiosła i Rolnictwa w 1911 roku tworzy niezwykłe tło dla restauracji Medusa Pizza Bar i Petit Paris. Betonowa struktura, zaprojektowana przez Hermanna Klotha i Christiana Schneidera pełniła w swojej ponadstuletniej historii różne funkcje — od pierwotnej, czyli pawilonu wystawowego, przez sportowe i akademickie(od zakończenia I wojny światowej w różnych okresach działały tam uczelnie sportowe, w tym utworzona w 1973 roku Akademia Wychowania Fizycznego), aż po czysto usługowe, kiedy Betonhaus stał się częścią większego kompleksu mixed-use Perfumiarnia, realizowanego przez firmę Garvest.

Betonhaus w parku Wilsona, Poznań, stan po rewaloryzacji i przebudowie wg proj. CDF Architekci

fot.: Przemysław Turlej

Aby wiekowe wnętrza przystawały do współczesnych standardów, a przy tym odzyskały swój pierwotny charakter, konieczne były prace remontowo-konserwatorskie i adaptacja z rozbudową, za które odpowiadała poznańska pracownia CDF Architekci. Jak relacjonował w 2024 roku Jakub Głaz, zadanie nie było łatwe:

Betonhaus okazał się wyzwaniem, bo – wbrew mitowi niemieckiej dokładności – budowana pospiesznie na Wystawę hala nie była wykonana perfekcyjnie. Liczne krzywizny i niedociągnięcia nastręczały kłopotów projektantom i wykonawcom. Trzeba było też rozebrać nadwyrężony płaski strop jednej z bocznych części i zastąpić go rekonstrukcją. Podobne prace objęły taras znajdujący się nad podcieniem. Powstały też nowe betonowe schody prowadzące na górę. Powiększone zostały podziemia, w których ulokowano zaplecze dla gastronomii i pomieszczenia socjalne dla pracowników.

W ramac prac usunięto narosłe przez lata nawarstwienia, a przede wszystkim odsłonięto i odnowiono (a w niektórych miejscach zrekonstruowano) niezwykły detal wnętrza — gurty wydzielające kolebki sklepień głównej sali, ich figuralne, płaskorzeźbione zdobienia czy betonowe stropy w ryzalitach. Jak zaaranżować wnętrza w tak jednoznacznej przestrzeni, aby nie zatracić jej charakteru?

Restauracja Petit Paris w Betonhausie w Poznaniu

dwa sposoby na Betonhaus

Projektując wnętrza lokali gastronomicznych w przestrzeniach Betonhausu, pracownia Stanisława Łakińskiego zdecydowała się podejść do historycznej budowli na dwa różne sposoby:

Strategia projektowa opiera się na rozdzieleniu dwóch warstw: istniejącej architektury oraz nowych elementów związanych z funkcją gastronomiczną. Wyposażenie, zabudowy i detale otrzymały własny język formalny i materiałowy, dzięki czemu pozostają czytelne jako współczesna ingerencja. Jednocześnie ich skala i rozmieszczenie wynikają z proporcji oraz geometrii istniejących pomieszczeń.

— pisze Stanisław Łakiński o projektowaniu we wnętrzach Betonhausu.

Restauracja Petit Paris w Betonhausie w Poznaniu

mały Paryż w parku Wilsona

Salę środkową, największą w całym Betonhausie, zajmuje restauracja i piekarnia Petit Paris. Mimo możliwości, które dawał lokal, wyposażenie wnętrza utrzymano w kameralnej skali, która pozwoliła wysunąć się na pierwszy plan detal i przestrzenność wnętrza z początku ubiegłego stulecia.

W Petit Paris organizację przestrzeni współtworzą siedziska prowadzone wzdłuż ścian, zestawione z okrągłymi stolikami i lekkimi krzesłami. Zaokrąglone formy wyposażenia odpowiadają na łukową geometrię Betonhausu, ale nie stanowią jej dosłownego powtórzenia. Ich zadaniem jest przede wszystkim wprowadzenie mniejszej, bardziej użytkowej skali do wysokiego wnętrza pawilonu.

— czytamy o wnętrzu restauracji Petit Paris.

oświetlenie podkreśla detale sklepień

Centralne miejsce zajmuje spory bar, który odgrywa we wnętrzu porządkującą rolę. Chociaż zieleń zwisająca z unoszącej się ponad nim zabudowy jest raczej współczesnym akcentem, to już marmurowe blaty czy drewniane fronty z płycinami wpisują się w historyczny charakter przestrzeni. W podobnej stylistyce utrzymano oświetlenie, które odgrywa kluczową rolę w podkreśleniu detali Betonhausu — architekci postawili na klasyczne kinkiety, a ponad siedziskami, na złotawych stelażach, zainstalowano kuliste lampy, kojarzące się ze sztuką użytkową międzywojennego art deco.

kameralna skala wyposażenia nie wpływa na odczucie przestrzenności wnętrza

Charakteru wnętrza „z epoki” przydają też odpowiednie wybory materiałowe:

Materiałowość wnętrza opiera się na zestawieniu kamienia, drewna, tapicerowanych powierzchni i ciemniejszych detali. Intensywna czerwień pojawiająca się w wyposażeniu stanowi wyraźny akcent kolorystyczny. Elementy związane z funkcją piekarni i restauracji, w tym ekspozycja produktów, zostały włączone w układ wnętrza, dzięki czemu funkcja użytkowa pozostaje bezpośrednio związana z jego kompozycją.

— dodaje Stanisław Łakiński.

Restauracja Medusa Pizza Bar w Betonhausie w Poznaniu

neony w betonowej carte blanche

Zupełnie inaczej architekt podszedł do wnętrz Medusa Pizza Bar, zlokalizowanych w północnym ryzalicie Betonhausu. Lokal jest znacznie mniejszy, zupełnie inny jest też stan jego zachowania — jedynym elementem o wartościach dekoracyjnych jest zrekonstruowany betonowy strop, ukształtowany na podobieństwo historycznych, kasetonowych przekryć.

lustra na ścianach optycznie powiększają wnętrze

Medusa Pizza Bar czerpie ze swobody, którą projektantom dało surowe, nieco „podniszczone” wnętrze jednego z ryzalitów Betonhausu:

Medusa Pizza Bar otrzymała bardziej ekspresyjny charakter. Najważniejszym elementem organizującym przestrzeń jest bar, którego intensywnie niebieska, połyskliwa powierzchnia stanowi kontrapunkt dla historycznej struktury budynku. Towarzyszą jej czerwone elementy wyposażenia, drewno oraz elementy identyfikacji lokalu. Bar pełni jednocześnie funkcję użytkową i przestrzenną — wyznacza centrum lokalu i skupia wokół siebie jego główną aktywność.

— pisze Biuro Architektoniczne Stanisław Łakiński.

motyw ortogonalnej siatki powtarza się w wielu elementach wnętrza

Ponad charakterystycznym barem, niczym kryształowy żyrandol, wisi duży, czerwony neon z nazwą restauracji. Za centralnym barem znajduje się strefa kuchenna, którą wydzielono przy pomocy półtransparentnej ścianki ze zbrojonego szkła. Ortogonalny rysunek zbrojenia powtarza geometrię widoczną w pozostałych elementach aranżacji — kafelkach na froncie baru, podziałach okiennych czy niewielkich stolikach, ustawionych pod ścianami lokalu.

na ekspresję wnętrza wpływa różnobarwne oświetlenie

dwa języki, jedno wnętrze

Po licznych zmianach funkcji i latach zacierania oryginalnego wyrazu, Betonhaus ponownie ponownie tętni życiem i zwraca uwagę nietuzinkową architekturą:

Petit Paris i Medusa wykorzystują ten potencjał na dwa różne sposoby. Ich odmienne języki — miękki i kameralny w pierwszym przypadku, kontrastowy i ekspresyjny w drugim — pozostają podporządkowane wspólnemu kontekstowi architektonicznemu. Historyczny Betonhaus nie staje się jedynie tłem dla nowych funkcji, lecz pozostaje aktywnym elemen- tem projektu, który organizuje ich skalę, relację z otoczeniem i sposób odbioru przestrzeni.

— podsumowuje Stanisław Łakiński.

Która aranżacja — kameralna czy ekspresyjna — lepiej odnajduje się we wnętrzach Betonhausu?