Fundacja Cartier
na rzecz sztuki współczesnej,
projekt: Ateliers Jean Nouvel
25 października 2025 roku w samym sercu Paryża otwarto nową siedzibę Fundacji Cartier na rzecz sztuki współczesnej przy 2 Place du Palais-Royal. Za projekt wnętrz odpowiada Jean Nouvel z pracownią Ateliers Jean Nouvel. Tym razem jego wizja powstała w dawnym haussmannowskim gmachu Grands Magasins du Louvre, który przeszedł subtelną, a zarazem głęboką transformację. Inauguracja nowej przestrzeni zbiegła się z otwarciem wystawy „Exposition Générale” – przekrojowego przeglądu niemal sześciuset dzieł autorstwa ponad stu artystów, którzy współtworzyli program fundacji przez cztery dekady.
Fundacja Cartier na rzecz sztuki współczesnej w Paryżu — paryski haussmannowski gmach, niegdyś tętniący handlem i ruchem, odzyskuje dziś swój rytm
© Fondation Cartier
Miasto wchodzi do środka
Nowa Fundacja Cartier nie jest kolejną instytucją sztuki – to zaproszenie do doświadczenia miasta w inny sposób. Paryski haussmannowski gmach, niegdyś tętniący handlem i ruchem, odzyskuje dziś swój rytm, choć w zupełnie nowym znaczeniu. Jean Nouvel nie rekonstruuje przeszłości, lecz z nią rozmawia. W jego interpretacji dawna przestrzeń Grands Magasins du Louvre staje się otwartą strukturą, która wciąga do środka puls ulicy i rozprasza go między ścianami. Nouvel nie projektuje muzeum w klasycznym sensie. Tworzy miejsce między prywatnością a publicznością, między ciszą a ruchem. Dzięki rozległym przeszkleniom wnętrze stapia się z miejskim pejzażem.
Fundacja Cartier na rzecz sztuki współczesnej w Paryżu — widok wnętrza
© Fondation Cartier
Architektura, która reaguje
W centrum projektu znajdują się pięć ruchomych platform – rozwiązanie, które całkowicie zmienia sposób postrzegania wystawy. Każda z nich może być przesuwana i konfigurowana w zależności od potrzeb kuratorów, co pozwala zbudować dowolny rytm ekspozycji. To architektura, która nie zamiera w jednej formie, lecz żyje w rytmie sztuki. Dzięki temu każda wystawa w Fundacji Cartier może wyglądać inaczej, przybierać inną skalę, inny kierunek spojrzenia, a przestrzeń staje się narzędziem opowieści. Bryła pozostaje wierna pierwotnej geometrii haussmannowskiej kamienicy, lecz jej odbiór całkowicie się zmienia. Przeszklone elewacje wprowadzają lekkość i światło, które przenika przez wszystkie kondygnacje.
Fundacja Cartier na rzecz sztuki współczesnej w Paryżu — prace budowlane
© Fondation Cartier
„Exposition Générale” – powrót do idei otwartości
Wystawa „Exposition Générale”, która inauguruje działalność nowej siedziby, to nie tylko przegląd kolekcji – to manifest filozofii Fundacji Cartier. Jej tytuł odwołuje się do XIX-wiecznych pokazów w Grands Magasins du Louvre, kiedy sztuka, przemysł i życie codzienne splatały się w jednym doświadczeniu miejskim. Tamte wystawy, istniejące równolegle z Wystawami Światowymi, były symbolem nowoczesności Paryża – miejscem spotkań i odkryć. Dziś Nouvel i kuratorzy fundacji wracają do tej idei, proponując przestrzeń, która nie oddziela sztuki od świata, lecz ją w niego wpisuje.
Przeszklone elewacje wprowadzają lekkość i światło, które przenika przez wszystkie kondygnacje
© Fondation Cartier
Na ekspozycji znajdą się dzieła ponad stu artystów związanych z Fundacji Cartier od jej powstania w 1984 roku. To szeroka panorama współczesnej twórczości międzynarodowej – od wczesnych realizacji z lat 80. po najnowsze projekty badające relacje między sztuką, nauką i technologią. Każdy z tych wątków splata się w wielowątkową narrację o czterdziestu latach otwartości, eksperymentu i dialogu.
Fundacja Cartier na rzecz sztuki współczesnej w Paryżu — widok bryły
© Fondation Cartier
Miejsce pamięci, przestrzeń przyszłości
W projekcie Nouvela szczególnie wyraźna jest równowaga między pamięcią a nowoczesnością. Architekt zachowuje charakter budynku, lecz wydobywa z niego nowe znaczenia. Tam, gdzie dawniej znajdowały się witryny sklepowe, dziś otwierają się szerokie przeszklenia – przez które widać miasto, ludzi, zmieniające się światło. Wnętrze staje się metaforą współczesnego Paryża: dynamicznego, różnorodnego, ale świadomego własnych korzeni. To przestrzeń, która nie dominuje, lecz towarzyszy. Nie narzuca się formą, lecz zaprasza do odkrywania. W tym sensie nowa Fondation Cartier nie jest monumentalnym gestem, ale gestem zaufania wobec miasta.
Nowa siedziba Fundacji Cartier na rzecz sztuki współczesnej, to nie tylko budynek – to sposób myślenia o architekturze i kulturze
© Fondation Cartier
Instytucja, która łączy światy
Inauguracja nowej przestrzeni zbiegła się z otwarciem wystawy „Exposition Générale” – przekrojowego przeglądu niemal sześciuset dzieł autorstwa ponad stu artystów, którzy współtworzyli program fundacji przez cztery dekady. W duchu dawnych „Expositions Générales”, czyli Salonów Sztuki, fundacja otwiera się na publiczność – zaprasza do wejścia, doświadczenia, uczestnictwa. Wystawa będzie czynna do końca sierpnia 2026 roku, pozostawiając czas na to, by miasto i widzowie wchłonęli jej rytm.
Fundacja Cartier na rzecz sztuki współczesnej w Paryżu
© Fondation Cartier
Nowa siedziba Fundacji Cartier na rzecz sztuki współczesnej, to nie tylko budynek – to sposób myślenia o architekturze i kulturze. Jean Nouvel proponuje przestrzeń, w której sztuka i codzienność współistnieją na równych prawach. To projekt, który nie stara się olśniewać, lecz wciąga – przez rytm, światło, ciszę i ruch.
Oprac.: Anastazja Gibas
Ilustracje udostępnione dzięki uprzejmości pracowni Ateliers Jean Nouvel.
