Zmarł Kongjian Yu, pionier koncepcji „miasta gąbki”

23 września 2025 roku, w wieku 62 lat, w wypadku samolotowym zginął Kongjian Yu, pochodzący z Chin architekt krajobrazu i urbanista, znany z opracowania koncepcji „miasta gąbki” i promowania rozwiązań bazujących na naturze ze szczególnym uwzględnieniem roli gospodarki wodnej w miastach.

© Turenscape

Kongjian Yu urodził się 12 maja 1963 roku w rolniczej rodzinie w prowincji Zhejiang w Chinach. Studiował architekturę krajobrazu na Uniwersytecie Leśnym w Pekinie (Beijing Forestry University). W latach 90. obronił pracę doktorską poświęconą wzorcom bezpieczeństwa w planowaniu krajobrazu w Harvard Graduate School of Design (Cambridge, Stany Zjednoczone). W 1997 roku, po powrocie do Chin, założył Wydział Architektury i Architektury Krajobrazu na Uniwersytecie Pekińskim i został jego dziekanem. Na Harvard wracał przez lata jako wizytujący profesor.

Był także założycielem czasopisma „Landscape Architecture Frontiers” oraz interdyscyplinarnej pracowni Turenscape (Tu oznacza ziemię, glebę, a Ren człowieka, istotę ludzką), której filozofią jest tworzenie harmonii między ziemią a człowiekiem oraz kształtowanie zrównoważonego środowiska przyszłości. Zespół zrealizował ponad tysiąc projektów w dwustu miastach, w których łączył tradycyjne chińskie techniki gospodarki wodnej z nowoczesnym planowaniem urbanistycznym.

Park Yanweizhou w mieście Jinhua

© Turenscape

miasto jak gąbka

W swoich działaniach zachęcał do akceptowania wody w mieście, nie „boksowania” się z nią, walczenia, ale tworzenia relacji, łagodnej gry, jak w ćwiczeniach tai-chi. Promował holistyczne podejście do mądrego gospodarowania wodą, współpracę z nią — adaptację i łagodzenie zmian klimatycznych zamiast skupiania się na rozwiązywaniu pojedynczych problemów, harmonijne splecenie zielonej i błękitnej infrastruktury, tworzenie milionów małych rozszczelnionych komórek, które razem zbudować mogą absorbujące nadmiar wody „miasta gąbki”.

Tarasy oczyszczające w Handanie

© Turenscape

Zaproponowana przez Yu koncepcja „miasta gąbki”, która z czasem ewoluowała do wizji „planety gąbki” to bazujące na naturze podejście do zarządzania wodą w miastach, które ma nie tylko łagodzić skutki powodzi i poprawić jakość wody, ale i zwiększyć bioróżnorodność. „Miasta gąbki” wykorzystują więc podmokłe tereny i przepuszczalne powierzchnie do pochłaniania, filtrowania i magazynowania wody deszczowej. Ten model planowania został przyjęty w Chinach jako ogólnokrajowa polityka urbanistyczna.
 

© Museum of Science

myśl jak król, działaj jak chłop

Bardziej niż kiedykolwiek musimy zwracać uwagę na sposób, w jaki budujemy nasze miasta, sposób, w jaki traktujemy wodę i przyrodę, a nawet sposób, w jaki definiujemy cywilizację. [...] „Miasto-gąbka” lub „Planeta-gąbka” to holistyczne i bazujące na naturze rozwiązanie mające na celu ochronę i odbudowę infrastruktury ekologicznej oraz mądre wykorzystanie usług natury dla dobra planety i dobrobytu ludzi. Musimy myśleć jak król, który miał wizję uzdrowienia Ziemi i życia w zgodzie z naturą. Ale musimy działać jak chłopi, nie za pomocą bardzo wyrafinowanych technologii, ale bardzo prostych narzędzi. Pojedynczo mogą to być małe działania, ale wspólnie stworzą zieloną planetę, zamieniając szarość w zieleń

— mówił.

© Frontiers

23 września Yu był w São Paulo z okazji tamtejszego Biennale Architektury. Samolot, którym leciał, rozbić się miał w rejonie Pantanal w Brazylii, największym podmokłym terenie na świecie, gdzie architekt nagrywać miał film na temat swojej pracy. W niewielkim, jednosilnikowym samolocie, oprócz architekta, przebywali brazylijscy filmowcy — Luiz Fernando Feres da Cunha Ferraz i Rubens Crispim Jr. oraz pilot Marcelo Pereira de Barros. Wszyscy zginęli. Przyczyny katastrofy, jak podają brazylijskie media, są nadal badane.

 
oprac.: Ola Kloc