Fontanna w Londynie,
projekt: NEON
Takiej choinki jeszcze nie było! Zamiast bombek i świateł pojawia się woda, rytm kaskad i pionowa kompozycja, wokół której naturalnie gromadzą się ludzie. W londyńskim Brent Cross Town centralnym punktem placu nie stało się drzewo ani pomnik, lecz współczesna fontanna, która pełni podobną rolę: przyciąga, porządkuje przestrzeń i wyznacza miejsce spotkań. 4,3-metrowa rzeźba zaprojektowana przez brytyjską pracownię NEON, to projekt z pogranicza sztuki publicznej, architektury krajobrazu i urbanistyki – a jednocześnie element codziennego miejskiego życia.
Artyści Mark Nixon i Viliina Koivisto z pracowni NEON na tle fontanny
fot.Cesare De Giglio © NEON
Fontanna – punkt orientacyjny i serce placu
Fontanny towarzyszą miastom od wieków i wciąż potrafią przyciągnąć uwagę przechodniów. Już w starożytnej Grecji i Rzymie pełniły funkcję źródła wody i punktu spotkań, a w kolejnych wiekach – od renesansu po barok – stały się symbolem prestiżu i kunsztu artystycznego. W XIX wieku, kiedy miasta gwałtownie rosły, fontanny wróciły do codziennego życia mieszkańców – nie tylko zdobiły place, ale też były miejscem odpoczynku i spotkań. W XX wieku zaczęły funkcjonować jako dzieła sztuki w przestrzeni publicznej, przyciągając uwagę turystów i mieszkańców. Dziś fontanny łączą tradycję z nowoczesnością: stają się przestrzenią do zabawy, miejscem relaksu i interakcji, a jednocześnie wrażliwie wpisują się w otoczenie, dbając o komfort użytkowników i środowisko. To miejsca, które łączą historię z codziennym życiem miasta i potrafią zatrzymać każdego z nas na chwilę refleksji.
4-metrowa rzeźba NEON w Londynie
fot. John Sturrock © NEON
Fontanny były punktami orientacyjnymi, tłem rozmów, miejscem odpoczynku i codziennych rytuałów. W londyńskim Brent Cross Town pracownia NEON sięga do tej tradycji, nadając jej współczesną formę. Fontanna ich autorstwa nie jest rekonstrukcją historycznego modelu. Bardziej przypomina choinkę, niż fontannę.
Z każdego kierunku fontanna wygląda inaczej, a spływająca po krawędziach woda tworzy zróżnicowane kaskady
fot. John Sturrock © NEON
Forma, która pracuje w ruchu
Obiekt został zaprojektowany jako pionowa struktura złożona z nawarstwionych płyt, osiągająca wysokość 4,3 metra. Kluczowym elementem kompozycji jest subtelna asymetria rzutu: poszczególne warstwy zostały nieznacznie przesunięte względem siebie. Dzięki temu obiekt zmienia się wraz z ruchem obserwatora i nie oferuje jednego widoku. Z każdego kierunku wygląda inaczej, a spływająca po krawędziach woda tworzy zróżnicowane kaskady. Rzeźba osadzona jest w płytkim basenie, który stanowi jej naturalne przedłużenie. To właśnie tu forma spotyka się z użytkownikiem – bez barier i bez wyraźnego dystansu. Geometryczna, klarowna struktura zostaje ożywiona przez wodę, światło i dźwięk, co sprawia, że fontanna nie jest statycznym obiektem, lecz elementem stale zmieniającej się scenografii placu.
Zbliżenie na kaskady fontanny
fot. John Sturrock © NEON
Materiał i kolor jako narzędzia codzienności
Projektując fontannę, NEON postawiło na materiał, który pozwala połączyć precyzję formy z trwałością niezbędną w przestrzeni publicznej. Zastosowane płyty mineralowo-akrylowe HI-MACS umożliwiły wykonanie dokładnych elementów geometrycznych i zapewnił stabilność koloru oraz odporność na warunki atmosferyczne. To wybór podporządkowany długowieczności i intensywnemu użytkowaniu – bez potrzeby częstej konserwacji. Kolorystyka fontanny została osadzona w kontekście miejsca. Zieleń elementów pionowych nawiązuje do otaczającego krajobrazu i parkowego charakteru dzielnicy, natomiast turkusowe powierzchnie wodne wzmacniają skojarzenia z wodą jako żywiołem. Kolor nie dominuje, lecz porządkuje odbiór obiektu i podkreśla jego relację z otoczeniem.
4-metrowa rzeźba NEON w Londynie — widok z lotu ptaka
fot. John Sturrock © NEON
Między ciszą a energią placu
Jedną z największych zalet fontanny jest jej zdolność do płynnego przechodzenia między różnymi trybami użytkowania. Stały dźwięk spływającej wody wprowadza do przestrzeni placu miękkie tło akustyczne, które sprzyja zatrzymaniu się, rozmowie czy krótkiej przerwie w drodze. Jednocześnie fontanna pozostaje otwarta na bardziej dynamiczne formy interakcji. Dzieci, które spontanicznie wchodzą w kontakt z kaskadami i płytkim basenem, są naturalną częścią tego scenariusza. Projekt nie wyklucza takiego użytkowania – przeciwnie, traktuje je jako integralny element życia przestrzeni publicznej. Jak mówi Mark Nixon z NEON:
Interesowało nas stworzenie obiektu, który mógłby przechodzić między stanem kontemplacji a zabawy, w zależności od tego, jak ludzie zdecydują się z nim obcować.
Mieszkańcy, pracownicy i odwiedzający Brent Cross Town zostali zaproszeni do udziału w serii portretów
fot.Cesare De Giglio © NEON
Fontanna jako nośnik wspólnych historii
Otwarciu fontanny towarzyszył projekt społeczny zrealizowany we współpracy z fotografem Cesare De Giglio, Related Argent oraz Barnet Council. Mieszkańcy, pracownicy i odwiedzający Brent Cross Town zostali zaproszeni do udziału w serii portretów, którym towarzyszyły osobiste życzenia na przyszłość – współczesne nawiązanie do tradycji wrzucania życzeń do fontann. Zebrane historie zaprezentowano na wystawie, rozszerzając znaczenie rzeźby o warstwę narracyjną. W nowo powstającej dzielnicy taki gest ma szczególną wagę. Fontanna staje się nie tylko elementem zagospodarowania przestrzeni, lecz także punktem odniesienia dla lokalnej tożsamości.
4-metrowa rzeźba NEON w Londynie
fot. John Sturrock © NEON
Projekt pokazuje, że współczesna fontanna może być czymś więcej niż dekoracją. W Brent Cross Town pełni rolę infrastruktury dobrostanu – obiektu, który poprzez dźwięk, ruch i możliwość interakcji realnie wpływa na jakość przestrzeni publicznej. To projekt, który nie narzuca sposobu odbioru, lecz daje użytkownikom swobodę interpretacji i korzystania.
Oprac.: Anastazja Gibas
Ilustracje udostępnione dzięki uprzejmości pracowni NEON.
