Przedszkole Gjái w Gøtugjógv,
projekt: Henning Larsen Architects
W małej miejscowości Gøtugjógv na Wyspach Owczych powstał projekt autorstwa pracowni Henning Larsen, który pokazuje, jak architektura może stać się naturalnym przedłużeniem otoczenia. Przedszkole Gjái, zrealizowane w latach 2020–2023 dla gminy Eystur, to miejsce, w którym edukacja, zabawa i kontakt z naturą splatają się w jedną spójną przestrzeń. Budynek o powierzchni 1320 metrów kwadratowych mieści żłobek i przedszkole dla około 100 dzieci w wieku od 0 do 6 lat, a jego projekt od samego początku był podporządkowany myśli, że architektura może wspierać rozwój i ciekawość świata.
Przedszkole Gjái w Gøtugjógv — widok z lotu ptaka
fot. Nic Lehoux
Budynek wyrastający z terenu
Przedszkole zostało osadzone na stromym zboczu wzgórza, dzięki czemu sprawia wrażenie, że wyrasta bezpośrednio z krajobrazu. Dwukondygnacyjna bryła dzieli funkcje w sposób naturalny: górna kondygnacja mieści żłobek, dolna przedszkole. Obie części otwierają się na morze. Zielone dachy pełnią funkcję użytkową i ekologiczną. Służą jako dodatkowe przestrzenie do zabawy, wspierają bioróżnorodność i poprawiają izolację budynku, a dzięki przesunięciu kondygnacji względem siebie oferują niezakłócone widoki na wszystkie strony.
Przedszkole Gjái w Gøtugjógv — dwukondygnacyjna bryła budynku jest rozczłonkowana
fot. Nic Lehoux
Przemyślany rzut i bryła
Układ przestrzenny oparto na czterech głównych strefach: centralnej hali, części żłobkowej, części przedszkolnej oraz zaplecza dla personelu. Centralna przestrzeń pełni rolę serca budynku, wokół którego rozmieszczono pozostałe funkcje w sposób logiczny i intuicyjny. Szeroka klatka schodowa łączy obie kondygnacje, pełniąc równocześnie funkcję miejsca do zabawy i odpoczynku. Bryła budynku jest rozczłonkowana, a przesunięcia poszczególnych segmentów pozwalają lepiej wpisywać go w zbocze i tworzą zróżnicowane strefy zewnętrzne. Charakterystyczny portyk, wsparty rzędem masywnych drewnianych słupów ustawionych ukośnie, nadaje budynkowi rytm i chroni dzieci przed zmienną pogodą, tworząc zarazem przestrzenie przejściowe między wnętrzem a naturą.
Przedszkole Gjái w Gøtugjógv — przedszkole Gjái wykorzystuje teren nie jako ograniczenie, lecz jako partnera w projektowaniu
fot. Nic Lehoux
Architektura w dialogu z krajobrazem
Przedszkole Gjái wykorzystuje teren nie jako ograniczenie, lecz jako partnera w projektowaniu. Świetliki dachowe i przesunięte kondygnacje pozwalają światłu docierać głęboko do wnętrz, a naturalna wentylacja wspiera komfort użytkowników. Większość elewacji otacza zadaszona przestrzeń zewnętrzna, która pozwala na zabawę i zajęcia na świeżym powietrzu nawet w trudnych warunkach atmosferycznych.
Dyrektor ds. projektu, Ósbjørn Jacobsen, podkreśla:
Staraliśmy się stworzyć budynek i teren jako naturalną całość, zakorzenioną dokładnie w tym miejscu i niemożliwą do stworzenia w innych warunkach.
Przedszkole Gjái w Gøtugjógv — widok wnętrza
fot. Nic Lehoux
Przestrzeń wspierająca rozwój
Przedszkole powstało w duchu filozofii Reggio Emilia, traktującej przestrzeń jako aktywnego uczestnika procesu wychowawczego. Projekt uwzględnia rozwój umiejętności społecznych, ruchowych, językowych, ekspresję kulturową, kontakt z naturą i wszechstronny rozwój dziecka. Dzięki temu wnętrza i otoczenie sprzyjają eksploracji, kreatywności i nauce poprzez zabawę. Otoczenie budynku zostało zaplanowane tak, aby dzieci mogły bezpiecznie odkrywać świat – znajdują się tu domki do zabawy, zjeżdżalnie, huśtawki oraz zróżnicowane strefy rekreacyjne wpisane w naturalny krajobraz. Strome zbocze, rzeka i las nie ograniczają, lecz uczą szacunku do sił natury i pozwalają dzieciom rozwijać świadomość otoczenia.
Przedszkole Gjái w Gøtugjógv — zielone dachy pełnią funkcję użytkową i ekologiczną
fot. Nic Lehoux
Materiały i kontakt z naturą
Budowa w dużej mierze opiera się na modrzewiu syberyjskim, odpornym na trudne warunki klimatyczne, który zastosowano zarówno w konstrukcji nadziemnej, jak i w portykach oraz balustradach dachowych. Od strony morza znajdują się potrójnie szklone okna w drewnianych ramach, które wpuszczają naturalne światło i zapewniają kontakt wzrokowy z otoczeniem nawet najmłodszym dzieciom.
Wnętrza wykończono jasną sosną, a elementy z jesionu odpowiadają za wytrzymałość i elastyczność mebli. Odsłonięte belki z drewna klejonego krzyżowo w strefach zabawy wprowadzają naturalną, sensoryczną atmosferę, a dźwiękochłonne panele sufitowe wspierają komfort akustyczny dzieci.
Gjái pełni rolę edukacyjnego i społecznego centrum gminy Eystur. Budynek nie dominuje nad krajobrazem, lecz w naturalny sposób wchodzi w jego rytm.
Oprac.: Anastazja Gibas
Ilustracje udostępnione dzięki uprzejmości pracowni Henning Larsen Architects.
