Projekt na rewitalizację wieżowca Boerentoren,
projekt: Studio Libeskind
W samym sercu Antwerpii trwa przemiana na miarę XXI wieku — Studio Libeskind podjęło się odważnego zadania przekształcenia Boerentorena, jednego z pierwszych drapaczy chmur Europy, w dynamiczne centrum kultury i sztuki. Ten zaprojektowany w stylu art déco i oddany do użytku w 1932 roku wieżowiec – niegdyś symbol postępu i ambicji gospodarczych Belgii – dziś otwiera nowy rozdział w swojej historii. Dzięki zaangażowaniu Fundacji Phoebus oraz architektonicznej wizji Daniela Libeskinda, Boerentoren znów staje się punktem odniesienia – nie tylko na mapie miasta, ale i w wyobraźni jego mieszkańców.
Wieżowiec Boerentoren w Antwerpii — zdjęcie budynku przed renowacją
© Studio Libeskind
historia, która sięga chmur
Wieża KBC, znana powszechnie jako Boerentoren, od niemal stu lat dominuje nad panoramą Antwerpii. Wznosząca się na 95,8 metra, o charakterystycznej trójkątnej podstawie i stalowej konstrukcji ozdobionej geometrycznymi detalami, została zbudowana w latach 1929–1932 jako pierwszym wieżowiec Belgii i drugi najwyższy budynek w Europie. Swoją nazwę – „Boerentoren” (z niderlandzkiego „Wieża Rolników) – zawdzięcza pierwotnej funkcji: była siedzibą banku obsługującego belgijskich rolników. Licząca 26 pięter i wyposażona w 15 wind, mieściła również przestrzenie handlowe na parterze, dostępne od strony ulicy Schoenmarkt.
Wieżowiec Boerentoren w Antwerpii — wizualizacja szklanej nadbudowy, dzięki której zwiedzający będą mogli podziwiać panoramę miasta
wizualizacja: Studio Libeskind
nowe życie wieży – sztuka, która ożywia przestrzeń
Po zakończeniu przebudowy Boerentoren stanie się siedzibą jednej z najważniejszych prywatnych kolekcji sztuki w Belgii – Fundacji Phoebus. To jednak nie będzie typowe muzeum. Jego twórcy – z Fernandem Hutsem i dr Kathariną Van Cauteren na czele – dążą do stworzenia miejsca, w którym sztuka stanie się pretekstem do spotkań, rozmów i wspólnego przeżywania. Wnętrze wieży zostanie całkowicie przekształcone – z sercem projektu w postaci monumentalnego, otwartego dziedzińca. To tu odbywać się będą wystawy, koncerty, debaty i wydarzenia społeczne. Obok powstanie tzw. Salon Wieży – przestrzeń, która niczym muzealna promenada prowadzić będzie przez kolejne poziomy, łącząc ludzi z historią, dziedzictwem i sobą nawzajem.
Wieżowiec Boerentoren w Antwerpii — po zakończeniu przebudowy budynek stanie się siedzibą jednej z najważniejszych prywatnych kolekcji sztuki w Belgii
wizualizacja: Delva © Studio Libeskind
panorama z wyobraźni – nowa korona Antwerpii
Najbardziej spektakularnym elementem projektu jest zwieńczenie wieży rzeźbiarską „koroną” – lekką strukturą, która wpisuje się w rytm istniejącej bryły, a jednocześnie nadaje jej nową tożsamość. To właśnie tam, wysoko ponad miastem, znajdą się hale ekspozycyjne, taras widokowy oraz ogród rzeźb. Dzięki przeszklonym windom – które same w sobie staną się atrakcją – odwiedzający będą mogli podziwiać panoramę Antwerpii, rzekę Skaldę i dalekie flamandzkie pejzaże. Wrażenie, jakie wywołuje ten projekt, wykracza jednak daleko poza estetykę. Jak podkreśla Libeskind, nie chodzi o gest formalny – lecz o stworzenie przestrzeni, która porusza i inspiruje.
Wieżowiec Boerentoren w Antwerpii — najbardziej spektakularnym elementem projektu jest zwieńczenie wieży rzeźbiarską, szklaną strukturą
wizualizacja: Norviska © Studio Libeskind
pamięć materiału, przyszłość formy
Jedną z największych wartości tej rewitalizacji jest szacunek dla historii. Oryginalna struktura wieży – trójkątny plan, stalowy szkielet i art déco fasady – zostanie zachowana i twórczo włączona w nową narrację. Nawet późniejsze, brutalistyczne interwencje z lat 70. nie zostaną wymazane, lecz potraktowane jako świadectwo upływu czasu i przemian architektonicznych. Każdy element projektu – od detalu po ogólną koncepcję – powstaje w ścisłym dialogu z flamandzkimi przepisami o ochronie dziedzictwa. Proces ten nie polega na odtworzeniu przeszłości, ale na jej twórczym odczytaniu. W ten sposób wieża nie staje się muzeum samej siebie, lecz żywym organizmem, gotowym na kolejne dekady istnienia.
Wieżowiec Boerentoren w Antwerpii — tak będzie wyglądać budynek po renowacji
wizualizacja: Norviska © Studio Libeskind
inwestycja w trwałość – bez kompromisów
Na realizację projektu już teraz przeznaczono ponad 100 milionów euro. Ogromna część tej kwoty została przeznaczona na usunięcie blisko 4000 ton materiałów zawierających azbest – zadanie skomplikowane, ale konieczne, by zapewnić bezpieczeństwo i trwałość konstrukcji. Warto dodać, że całość finansowana jest ze środków prywatnych – bez udziału budżetu publicznego. To rzadki, a zarazem inspirujący przykład odpowiedzialnego mecenatu, który nie tylko zachowuje dziedzictwo, ale nadaje mu nowy sens.
Wieżowiec Boerentoren w Antwerpii
wizualizacja: Norviska © Studio Libeskind
miejsce, które łączy
Boerentoren nie stanie się kolejną instytucją zamkniętą w złotych ramach. Przeciwnie – jego przemiana ma uczynić go przestrzenią wspólną, otwartą, wielogłosową i dynamiczną. Wieżowiec stanie się miejscem, w którym spotykają się sztuka i codzienność, przeszłość i przyszłość, miasto i jego mieszkańcy.
Oprac.: Anastazja Gibas
Ilustracje udostępnione dzięki uprzejmości pracowni Studio Libeskind.
