Mieszkalnictwo komunalne przez lata było postrzegane przede wszystkim jako odpowiedź na podstawowe potrzeby mieszkaniowe. Współcześnie coraz częściej oczekuje się jednak, że tego typu inwestycje będą nie tylko funkcjonalne, ale również estetyczne, zrównoważone i sprzyjające budowaniu lokalnych społeczności. Taką wizję przedstawia GRUNWERK – projekt autorstwa Olivii Portki z Wydziału Architektury Politechniki Śląskiej. Koncepcja powstała we współpracy Wydziału Architektury Politechniki Śląskiej z Zarządem Budynków Miejskich II Towarzystwem Budownictwa Społecznego w Gliwicach. Jej celem było opracowanie nowoczesnej zabudowy wielorodzinnej przy ulicy Szarej w centrum Gliwic, która odpowiadałaby na rosnące zapotrzebowanie na mieszkania komunalne, jednocześnie przełamując stereotypy dotyczące tego typu architektury.
plan zagospodarowania terenu
© Olivia Portka
historia miejsca jako punkt wyjścia do projektowania
Projekt powstał z głębokiego zrozumienia lokalnego kontekstu. Teren inwestycji znajduje się w śródmiejskiej części Gliwic, w otoczeniu dawnej zabudowy robotniczej oraz obszarów związanych z przemysłową historią miasta. To właśnie hutnicze dziedzictwo stało się inspiracją dla całej koncepcji.
Nazwa GRUNWERK łączy dwa znaczenia. Słowo grün oznacza zieleń, natomiast werk odnosi się do pracy, zakładu lub przemysłowego dzieła. Projekt opiera się na poszukiwaniu równowagi pomiędzy historią miejsca, współczesnymi technologiami oraz naturą.
Industrialny charakter otoczenia został przełożony na współczesny język architektury poprzez prostą bryłę, rytmiczną kompozycję elewacji oraz wykorzystanie trwałych materiałów, takich jak klinkier mineralny, tynk i blacha elewacyjna. Nowa architektura nie konkuruje z historią miejsca, lecz rozwija ją we współczesny sposób.
kontekst
© Olivia Portka
zieleń i przestrzeń wspólna zamiast parkingów
Jednym z najważniejszych założeń projektu było stworzenie miejsca sprzyjającego budowaniu relacji sąsiedzkich. Budynek uzupełnia istniejącą pierzeję ulicy, zachowując skalę historycznej zabudowy, natomiast wnętrze kwartału otwiera się na półpubliczną przestrzeń wspólną.
Zaplanowano ogródek miejski, łąkę kwietną, miejsca wypoczynku oraz ciągi piesze, które mają zachęcać mieszkańców do wspólnego korzystania z przestrzeni. Świadomie ograniczono ruch samochodowy na poziomie terenu, przenosząc parking do kondygnacji podziemnej. Dzięki temu większą część działki przeznaczono na tereny zielone oraz rekreacyjne.
Projekt pokazuje, że jakość mieszkania nie kończy się na progu lokalu – równie ważne są przestrzenie wspólne i kontakt z naturą.
elewacje, przekrój A-A
© Olivia Portka
funkcjonalne mieszkania dla różnych grup mieszkańców
W czterokondygnacyjnym budynku zaprojektowano 26 mieszkań o zróżnicowanych metrażach. Powstały lokale jednopokojowe, dwupokojowe oraz trzypokojowe odpowiadające potrzebom singli, seniorek i seniorów oraz rodzin z dziećmi.
Układy mieszkań opracowano z myślą o codziennym komforcie użytkowników. Wszystkie pomieszczenia zostały dobrze doświetlone, zachowano czytelny podział na strefę dzienną i prywatną, a komunikację ograniczono do niezbędnego minimum. Budynek wyposażono również w windy oraz komórki lokatorskie na każdej kondygnacji, zapewniając pełną dostępność dla osób o ograniczonej mobilności.
przekrój, detal
© Olivia Portka
nowoczesne technologie wspierające zrównoważone budownictwo
Projekt wykorzystuje rozwiązania poprawiające efektywność energetyczną oraz komfort użytkowania. Zwarta bryła ogranicza straty ciepła, a zastosowanie powietrznej pompy ciepła, wentylacji mechanicznej z rekuperacją, możliwości montażu instalacji fotowoltaicznej oraz żaluzji fasadowych wpisuje inwestycję w standard współczesnego budownictwa energooszczędnego.
Autorka podkreśla również potencjał dalszego rozwoju projektu w kierunku standardu budownictwa pasywnego poprzez optymalizację parametrów przegród i instalacji. To pokazuje, że mieszkalnictwo komunalne może wykorzystywać rozwiązania kojarzone dotąd przede wszystkim z inwestycjami komercyjnymi.
wizualizacja
© Olivia Portka
GRUNWERK nie jest jedynie propozycją nowego budynku mieszkalnego. To próba zmiany sposobu myślenia o architekturze komunalnej jako przestrzeni, która może być estetyczna, trwała, funkcjonalna i odpowiedzialna społecznie. Projekt pokazuje, że współczesne mieszkania komunalne mogą budować poczucie przynależności, wzmacniać lokalną tożsamość i poprawiać jakość życia mieszkańców. To architektura, która czerpie z historii Gliwic, wykorzystuje nowoczesne technologie i tworzy przestrzeń przyjazną zarówno ludziom, jak i miastu.
