Siedziba Muzeum Etnograficznego,
projekt: Napur Architect
W 2022 roku w Budapeszcie otwarto nową siedzibę Muzeum Etnograficznego. Obiekt ten nie tylko imponuje formą architektoniczną, ale stanowi także istotny punkt zwrotny w historii węgierskiej kultury. Zaprojektowany przez Marcela Ferencza i pracownię Napur Architect budynek powstał w ramach szeroko zakrojonego projektu Liget Budapest – największego w Europie przedsięwzięcia rewitalizacji przestrzeni miejskiej o charakterze kulturalnym. Nowe muzeum to jednak znacznie więcej niż siedziba instytucji – to przestrzeń, w której spotykają się historia, nowoczesność i refleksja nad dziedzictwem społeczeństw z całego świata.
Siedziba Muzeum Etnograficznego, Budapeszt — subtelnie wygięta sylwetka budynku tworzy symboliczne przejście, łącząc przestrzeń miasta z zielenią parku
fot. Incze László © Napur Architect
architektura jako język opowieści
Bryła nowego muzeum została wyłoniona w drodze anonimowego konkursu międzynarodowego, do którego zaproszono najbardziej cenione nazwiska współczesnej architektury, m.in. pracownie Zahy Hadid, Bjarnego Ingelsa, Rema Koolhaasa czy Bernarda Tschumiego. Ostatecznie jury jednomyślnie wybrało projekt lokalnego zespołu NAPUR Architect.
Fakt, że projekt węgierski pokonał tak silną konkurencję, to jedno z największych osiągnięć współczesnej architektury węgierskiej
– zaznaczył Benedek Gyorgyevics,
dyrektor generalny Városliget Zrt.
Siedziba Muzeum Etnograficznego, Budapeszt — pomiędzy dwoma skrzydłami znajduje się Pomnik Rewolucji 1956 roku
fot. Incze László © Napur Architect
Projekt charakteryzuje się dynamiczną formą, która płynnie wpisuje się zarówno w naturalne otoczenie parku, jak i w strukturę miejską. Subtelnie wygięta sylwetka budynku tworzy symboliczne przejście, łącząc przestrzeń miasta z zielenią parku. Forma budynku przypomina dwa stykające się wzgórza, wtopione w krajobraz Parku Miejskiego (Városliget). Między nimi znajduje się otwarta przestrzeń, w której umieszczono Pomnik Rewolucji 1956 roku, co dodatkowo wzmacnia symboliczne zakorzenienie obiektu w historii kraju.
Siedziba Muzeum Etnograficznego, Budapeszt — skrzydła muzeum delikatnie opadają, tworząc płynną, organiczną formę
fot. Incze László © Napur Architect
Jedno ze skrzydeł pełni funkcje publiczne – mieści sale edukacyjne, restaurację, centrum dla odwiedzających, sklep muzealny oraz przestrzenie spotkań. Drugie służy działalności badawczej i administracyjnej – to tu znajdują się archiwa, biblioteka, zaplecze konserwatorskie i biura. Całość łączy nowoczesność z funkcjonalnością – konstrukcja oparta na technologii naprężeniowej (zwykle stosowanej w budowie mostów) stanowi jedno z najrzadszych zastosowań tego typu rozwiązań w europejskiej architekturze publicznej.
Siedziba Muzeum Etnograficznego, Budapeszt — metalowa elewacja składa się z ponad dwóch tysięcy aluminiowych paneli
fot. Incze László © Napur Architect
elewacja z pół miliona pikseli
Elewacja stanowi najbardziej rozpoznawalny znak nowego muzeum. Metalowa siatka, utworzona z ponad dwóch tysięcy aluminiowych paneli, tworzy wzory inspirowane 40 motywami etnograficznymi – po 20 z Węgier i z różnych regionów świata, od Melanezji po Amerykę Południową. Geometryczne ornamenty powstałe z blisko pół miliona pikseli nie tylko nadają budynkowi niepowtarzalny rytm wizualny, ale też zapewniają zacienienie i wspierają efektywność energetyczną obiektu. Elewacja nie jest zatem tylko dekoracją – to warstwa komunikacyjna, która opowiada historię kolekcji jeszcze zanim przekroczymy próg muzeum.
Siedziba Muzeum Etnograficznego, Budapeszt — metalową elewację pokrywają wzory inspirowane 40 motywami etnograficznymi
fot. Incze László © Napur Architect
pod ziemią – światło i przestrzeń
Aż 60 procent kubatury nowej siedziby znajduje się pod ziemią. Dzięki temu muzeum nie dominuje wizualnie nad otoczeniem, a jednocześnie oferuje doskonałe warunki ekspozycyjne zgodne z najnowszymi standardami muzealnymi. Przestrzeń wystawiennicza wynosi blisko 7 tysięcy metrów kwadratowych – trzykrotnie więcej niż w dotychczasowej siedzibie przy placu Kossutha. Została zaprojektowana tak, by umożliwiać zarówno duże wystawy tematyczne, jak i bardziej kameralne pokazy.
Siedziba Muzeum Etnograficznego, Budapeszt — przekrój podłużny budynku
© Napur Architect
Na dachu budynku znajduje się ogród o powierzchni 7300 metrów kwadratowych. To zielone przedłużenie Parku Miejskiego, stworzone z 3 tysięcy metrów kwadratowych gleby, obsadzone bylinami, trawami i krzewami. Dach nie tylko pełni funkcję rekreacyjną – jego roślinność wspomaga retencję wody i stabilizuje mikroklimat wokół budynku.
Siedziba Muzeum Etnograficznego, Budapeszt — na dachu budynku znajduje się zielony ogród
fot. Incze László © Napur Architect
powrót do miejsca narodzin
Nowa siedziba Muzeum Etnograficznego to nie tylko przeprowadzka – to powrót do miejsca, w którym instytucja rozpoczęła swoją działalność. Po raz pierwszy kolekcja została zaprezentowana publiczności w Parku Miejskim w 1896 roku, w ramach Wystawy Milenijnej. Przez następne dekady muzeum funkcjonowało w różnych lokalizacjach, nigdy nie mając własnego, dedykowanego budynku.
Pomimo licznych trudności, kolekcja muzeum oraz jego działalność społeczna i naukowa dynamicznie się rozwijały. Dzięki systematycznej pracy badawczej i zbierackiej, Muzeum Etnograficzne w Budapeszcie stało się jednym z wiodących muzeów etnograficznych w regionie
– powiedział dyrektor Lajos Kemecsi.
Siedziba Muzeum Etnograficznego, Budapeszt
fot. Incze László © Napur Architect
Rewitalizacja Parku Miejskiego to nie tylko nowe muzea i przestrzenie publiczne. To model przemyślanej urbanistyki, która stawia człowieka, historię i przyrodę w centrum projektowania miasta.
Otwarcie nowej siedziby Muzeum Etnograficznego to nie tylko kamień milowy w historii kolekcji, ale również ważny etap realizacji projektu Liget Budapest – największego w Europie miejskiego przedsięwzięcia kulturalnego
– podkreślił László Baán,
pełnomocnik ministra ds. projektu.
Siedziba Muzeum Etnograficznego, Budapeszt — widok z lotu ptaka
fot. Molnar Jozsef © Napur Architect
Nowe Muzeum Etnograficzne to nie pomnik – to otwarta przestrzeń spotkań i wymiany. Wpisuje się w nową definicję instytucji kultury jako miejsca dialogu – między przeszłością a teraźniejszością, między Węgrami a światem.
Oprac.: Anastazja Gibas
Ilustracje udostępnione dzięki uprzejmości pracowni Napur Architect.
