Muzeum Guggenheima,
projekt: Frank Gehry
W 1994 roku w baskijskim mieście Bilbao, położonym w północnej Hiszpanii, rozpoczęto budowę muzeum należącego do sieci Fundacji Solomona R. Guggenheima. Projekt budynku został opracowany przez amerykańskiego architekta Franka Gehry'ego, którego nazwisko już było gwarancja sukcesu muzeum. Gehry, pochodzący z polsko-żydowskiej rodziny, został laureatem Nagrody Pritzkera w 1989 roku i jest uznawany za jednego z głównych przedstawicieli dekonstruktywizmu w architekturze.
budowa Muzeum Guggenheima
i narodziny „efektu Bilbao”
Otwarcie muzeum miało na celu wspieranie rewitalizacji miasta po kryzysie gospodarczym, który dotknął Bilbao po upadku przemysłu w latach 70. XX wieku. Wtedy miasto borykało się z wysokim bezrobociem, zwłaszcza po zakończeniu dyktatury Franco w 1975 roku. Władze Bilbao dążyły do zmiany sytuacji poprzez inwestycje w kulturę i turystykę.
Muzeum Guggenheima w Bilbao
fot. Erika Ede © Guggenheim Museum Bilbao
Muzeum rozpoczęło działalność w październiku 1997 roku. W ciągu pierwszych dwóch lat przyciągnęło ponad 2,6 miliona odwiedzających, z których 80% przyjechało specjalnie, aby zwiedzić nową instytucję. Projekt przyczynił się do powstania około 9 tysięcy nowych miejsc pracy, a proces takiej rewitalizacji w oparciu o jeden znaczący obiekt, znany jako „efekt Bilbao”, stał się wzorem dla innych miast na świecie, które wdrożyły podobne inicjatywy.
Muzeum Guggenheima w Bilbao — obiekt cechuje się dynamiczną formą o falistych liniach
fot. Erika Ede © Guggenheim Museum Bilbao
lokalizacja budynku
Muzeum znajduje się nad brzegiem rzeki Nervión, w pobliżu Palacio Euskalduna, który również powstał jako część procesu rewitalizacji Bilbao. Plac przed muzeum i główne wejście są usytuowane w osi ulicy Calle Iparragirre, jednej z głównych dróg przecinających Bilbao i łączącej centrum miasta z wejściem do muzeum.
Muzeum Guggenheima w Bilbao — widok z lotu ptaka
fot. Erika Ede © Guggenheim Museum Bilbao
dekonstruktywistyczna bryła muzeum
Budynek o powierzchni 24 000 m² został wykonany z trzech głównych materiałów: tytanu, wapienia i szkła. Tytan, mimo że nie jest kosztownym surowcem, charakteryzuje się dużą wytrzymałością, odpornością na korozję oraz zanieczyszczenia, co było istotne, biorąc pod uwagę, że wówczas Bilbao było jednym z bardziej zanieczyszczonych miast w Europie. Powyginana blacha tytanowa nadaje budynkowi dynamiczną formę o falistych liniach i płynnych kształtach.
Muzeum Guggenheima w Bilbao — zbliżenie na detal elewacji
fot. Erika Ede © Guggenheim Museum Bilbao
Cienka warstwa tlenku tytanu pokrywająca powierzchnię blachy nadaje jej złotawy odcień, a sposób montażu arkuszy powoduje efekt marszczenia, który potęguje odbicia światła i zmieniających się kolorów. Choć zewnętrzne płyty mają masywny wygląd, są jedynie warstwą okładziny zamocowaną na stalowej konstrukcji. W częściach budynku o mniej skomplikowanych formach i mniejszych krzywiznach ścian użyto wapienia wydobywanego w rejonie Granady jako materiał wykończeniowy.
Muzeum Guggenheima w Bilbao — widok z lotu ptaka
fot. Erika Ede © Guggenheim Museum Bilbao
U podnóża muzeum znajduje się przestronny plac otoczony kładką. Powierzchnia placu, wyłożona tytanowymi płytkami, emituje subtelne refleksy, odbijając światło i wodę zarówno w ciągu dnia, jak i w nocy. Złożona z elementów o różnych kształtach, które przeplatają się i nakładają, bryła budynku tworzy liczne zakamarki, wąskie szczeliny oraz tarasy.
Muzeum Guggenheima w Bilbao — u podnóża muzeum znajduje się przestronny plac, który jest otoczony długą kładką
fot. Erika Ede © Guggenheim Museum Bilbao
trójpoziomowe wnętrze
i jego funkcje
Wnętrze muzeum obejmuje atrium, wokół którego rozmieszczone są trzy poziomy wystawowe, na których odbywają się wystawy stałe oraz ekspozycje czasowe, prezentujące prace artystów hiszpańskich i międzynarodowych.
Muzeum Guggenheima w Bilbao — wnętrze budynku
fot. Erika Ede © Guggenheim Museum Bilbao
oprogramowanie CATIA
i jego rola w projektowaniu muzeum
Do realizacji projektu zastosowano oprogramowanie komputerowe CATIA, wcześniej wykorzystywane w przemyśle lotniczym do projektowania kadłubów samolotów. Program pozwolił architektowi rozwiązać skomplikowane problemy związane z projektowaniem powierzchni o skręconych i nachylonych kształtach. CATIA umożliwiła przekształcenie ręcznie wykonanych modeli Gehry'ego w cyfrowy obraz, który można było animować. Oprogramowanie obliczało parametry kratownic, do których mocowane były kolejne warstwy izolacyjne i powłoki, oraz ustalało rozmieszczenie elementów tytanowych i kształt blachy.
Oprac.: Anastazja Gibas
Ilustracje udostępnione dzięki uprzejmości Muzeum Guggenheima w Bilbao.
