Projekt magisterski Aleksandry Fandrych z Politechnika Łódzka dotyczy koncepcji „Ośrodka Zooterapii dla dzieci i młodzieży na Mazurach”, zlokalizowanego w Augustowie. Głównym celem projektu było stworzenie przestrzeni wspierającej proces terapeutyczny poprzez kontakt człowieka ze zwierzęciem, a nie jedynie budowa tradycyjnego ośrodka usługowego. Architektura w tym ujęciu przestaje pełnić wyłącznie fuankcję użytkową — staje się aktywnym narzędziem wspierającym leczenie, regenerację i rozwój emocjonalny użytkowników. Projekt powstał pod opieką dr Antoniego Nevešćanina.
projekt zagospodranowania terenu
© Aleksandra Fandrych
od budynku do systemu terapeutycznego
Projekt zakłada odejście od idei pojedynczego, dominującego obiektu na rzecz rozproszonego systemu pawilonowego. Kompleks składa się z 13 budynków o zróżnicowanych funkcjach, dostosowanych do specyfiki pracy z trzema gatunkami zwierząt: psami, kotami oraz końmi.
Każdy pawilon został zaprojektowany jako niezależna jednostka, jednak wszystkie tworzą spójną strukturę przestrzenną. Zamiast jednej zwartej bryły powstaje układ mniejszych obiektów, które wspólnie budują półotwarte wnętrza urbanistyczne o charakterze terapeutycznym.
Takie podejście pozwala na większą elastyczność funkcjonalną oraz lepsze dostosowanie przestrzeni do potrzeb użytkowników — zarówno dzieci i młodzieży, jak i zwierząt terapeutycznych.
schemat zagospodarowania terenu
© Aleksandra Fandrych
struktura funkcjonalna i strefowanie
Całość założenia została podzielona na cztery główne strefy funkcjonalne:
1. Strefa ogólna
Obejmuje budynek główny oraz hotel wraz z parkingiem podziemnym. Jest to przestrzeń wspólna, w której zaprojektowano intensywną zieleń, miejsca wypoczynku oraz fontanny kaskadowe z siedziskami. Strefa ta pełni funkcję integracyjną i wprowadzającą do całego założenia.
2. Strefa terapii z psami i kotami
Składa się z sześciu budynków przeznaczonych do terapii indywidualnej i grupowej z psami oraz jednego budynku terapii grupowej z kotami. W tej części znajdują się także wybiegi dla psów, plac zabaw dla dzieci, palenisko oraz przestrzenie rekreacyjne z huśtawkami i siedziskami pod ażurowym zadaszeniem.
3. Strefa terapii z końmi
Obejmuje stajnię, krytą ujeżdżalnię, garaż ze stodołą oraz szklarnię. Uzupełniona jest o wybiegi dla koni, basen oraz boksy zewnętrzne. Ta część projektu wspiera terapię jeździecką oraz kontakt z dużymi zwierzętami.
4. Strefa parkowa – przestrzeń sensoryczna
Tworzy ją ścieżka sensoryczna składająca się z sześciu wnętrz parkowych. Każde z nich odpowiada innemu zmysłowi: dotykowi, słuchowi, wzrokowi, zapachowi, smakowi oraz propriocepcji. Przestrzeń ta wspiera rozwój sensoryczny i emocjonalny użytkowników.
schemat programu funkcjonalo-przestrzennego
© Aleksandra Fandrych
architektura otwarta i modułowa
Jednym z kluczowych elementów projektu są ażurowe zadaszenia stalowe o modularnym układzie, które spinają przestrzeń całego założenia. Ich konstrukcja opiera się na powtarzalnych ramach stalowych oraz trzech typach modułów: pełnych, półpełnych i pustych.
Zadaszenia nie zamykają przestrzeni, lecz ją porządkują i definiują, zachowując jednocześnie jej otwarty charakter.
Pawilony zaprojektowano jako proste bryły z drewnianymi, „złamanymi” dachami z drewna klejonego. Każdy z nich posiada przeszklone elewacje oraz fragmentaryczne warstwy „second skin” w postaci mlecznych, półprzezroczystych paneli poliwęglanowych, które filtrują światło i budują miękką atmosferę wnętrz.
© Aleksandra Fandrych
przestrzeń jako element terapii
Projekt silnie podkreśla znaczenie relacji między architekturą, krajobrazem i procesem terapeutycznym. Układ przestrzenny został zaprojektowany tak, aby wspierać dobrostan psychiczny użytkowników oraz zwierząt, zapewniając jednocześnie dostępność dla osób z niepełnosprawnościami.
Otwarty charakter przestrzeni, zróżnicowane strefy oraz kontakt z naturą tworzą środowisko sprzyjające wyciszeniu, koncentracji i budowaniu relacji emocjonalnych.
© Aleksandra Fandrych
W projekcie kluczowe jest założenie, że architektura terapeutyczna nie powinna dominować nad użytkownikiem ani środowiskiem. Zamiast tego powinna tworzyć warunki do leczenia, interakcji i regeneracji.
Rozproszona struktura pawilonowa, naturalne materiały oraz integracja z krajobrazem Mazur sprawiają, że obiekt staje się częścią otoczenia, a nie jego dominującym elementem.
