Paweł Olszak – „Klasztor jako metafora – habitat przyszłości inspirowany formą i funkcją klasztoru”

Ola Kloc

05 grudnia '25

Klasztor jako metafora – habitat przyszłości inspirowany formą i funkcją klasztoru

...

+42

Dane techniczne

Typ:	praca dyplomowa magisterska
Rok obrony:	2024
Nazwa:	„KLASZTOR JAKO METAFORA – HABITAT PRZYSZŁOŚCI INSPIROWANY FORMĄ I FUNKCJĄ KLASZTORU”
Autor:	Paweł Olszak
Uczelnia:	Wydział Architektury Politechniki Wrocławskiej
Promotorka:	dr hab. Anna Król-Bać, prof. PWr

Praca zgłoszona na konkurs
„Najlepszy Dyplom Architektura”

Architektura od wieków wyraża ducha i aspiracje epok. Projekt ten zadaje pytanie o formę i funkcję odpowiadającą chaotycznym realiom XXI wieku oraz potrzebom współczesnego człowieka. Za kluczową uznano architekturę mieszkaniową i miejsc pracy, dlatego tematem stała się wizja samowystarczalnego, wielofunkcyjnego habitatu dla mniej więcej stu osób, zdolnych do wytworzenia i utrzymania niewielkiej społeczności.

widok z budynku B na budynek A

klasztor

Klasztor to uniwersalna forma architektoniczna, obecna w wielu kulturach. Łączy samowystarczalność, relację z otoczeniem i harmonię życia wspólnotowego z indywidualnym. Współcześnie, w obliczu zagrożeń i poszukiwania równowagi, klasztor może być inspiracją dla nowej architektury, łączyć przy tym nauki ścisłe i humanistyczne.

schemat ideowy

badania

W ramach badań przeprowadziłem ankietę wśród stu pięćdziesięciu osób oraz przeanalizowałem historię i architekturę największych ruchów monastycznych. Ankieta ujawniła negatywny wpływ współczesności na zdrowie psychiczne i duchowe potrzeby człowieka oraz odchodzenie od stacjonarnego modelu pracy. Wnioski z badań nad monastycyzmem pokazały zasady samowystarczalności i równowagi między życiem materialnym a duchowym oraz jednostką a wspólnotą.

klasztor jako metafora

metafora

Na podstawie tych badań powstała nowa forma mieszkaniowa inspirowana schematem klasztoru. Habitat daje przestrzeń do swobodnej adaptacji, odpowiadając na potrzeby dobrostanu psychicznego, integracji społecznej i odpowiedzialności ekologicznej. Jest przeznaczony dla osób, którym tradycyjne modele życia nie wystarczają i które chcą żyć w społeczności.

budynek A, przekrój

lokalizacja

Projekt umieszczono w Brześcach pod Warszawą, na terenie dawnego, rozebranego już PGR-u w sąsiedztwie osiemnastowiecznego dworku i jeziora Brzeskiego. Wiejskie otoczenie zapewnia kontakt z naturą i spokój, a bliskość miasta — dostęp do kultury, pracy i usług, równoważąc izolację z integracją.

regeneracja

Habitat ma wspierać lokalną społeczność, oferując przestrzenie wspólne dla mieszkańców wsi. Układ przestrzenny i funkcjonalny między budynkami A i B zachowuje balans między strefami publicznymi, półpublicznymi i prywatnymi.

plan zagospodarowania terenu

A

To przestrzeń prywatna — miejsce zamieszkania i pracy użytkowników. W przyziemiu mieści coworking (odwołanie do skryptorium), bibliotekę, strefy spotkań, zaplecze gospodarcze i siłownię. Powyżej, w układzie pierścieniowym, wokół centralnego ogrodu — wirydarza — ulokowano kwatery mieszkalne. W centrum na parterze znajduje się uniwersalna przestrzeń medytacji — „świątynia”.

budynek A, habitat

budynek A

B

Pełni funkcję bramy do założenia, dzieląc strefy publiczną i prywatną. Zawiera refektarz — przestrzeń wspólnych posiłków — oraz sale warsztatowe, kameralne kino, zaplecze kuchenne i administracyjne. Teren wokół uzupełniają amfiteatr, ścieżki krajobrazowe, zbiorniki retencyjne i łąki kwietne.

budynek B, rzut pateru

budynek B

cała cisza

Kwatery mieszkalne przeznaczone dla jednej do maksymalnie czterech osób oferują minimum 30 metrów kwadratowych otwartej przestrzeni z ukrytym wyposażeniem pozwalającym na transformację wnętrza. Każda z kwater mieści miejsce do pracy i odpoczynku, aneks kuchenny, łazienkę i loggię. Neutralne kolory i miękkie faktury tworzą minimalistyczny azyl.

budynek A, kwatera

fizyka

Budynek A jest zintegrowany z elektrownią słoneczną typu CSP. Lustra-heliostaty kierują promienie na wymiennik ciepła znajdujący się na szczycie wieży, skąd energia przekazywana jest do maszynowni w podziemiu i zamieniania na prąd. System nadzoruje algorytm wspierany serwerownią, a konserwacja luster odbywa się ręcznie w dostępnych przestrzeniach fizycznych.

schemat rozwiązań technicznych

metafizyka

Nowoczesne rozwiązania — elektrownia słoneczna, akumulatory, pompy ciepła, automatyka — zapewniają niezależność energetyczną, optymalne parametry środowiska wewnętrznego i niski ślad węglowy. Eksponowane w high-techowym stylu technologie stają się jednocześnie przestrzenią kontemplacji i zaspokajania duchowych potrzeb człowieka, nawiązują od tradycji klasztorów łączących w sobie strefy życia sacrum i profanum.

konstrukcja i materiały

Budynki mają hybrydową konstrukcję — żelbetowe fundamenty i drewniany szkielet DLT wypełniony betonem konopnym. Wykończenia z kortenu i drewna z rozbiórek eksponują patynę i upływ czasu oraz wpisują obiekty w naturalny krajobraz jako formy ponadczasowe.

klasztor jako metafora

forma

Architektura jest geometryczna i symboliczna, czerpie z tradycji monastycyzmu i lokalnej mazowieckiej zabudowy. Wysokie dachy, skosy i materiały nawiązują do sąsiedniego dworku, a minimalizm i umiarkowanie nadają obiektom indywidualny, wyrazisty charakter, stają się nową dominantą w miejscu dawnego PGR-u.