Współczesna architektura sakralna może pełnić funkcję nie tylko duchową, ale i społeczną. Projekt inżynierski „Klasztor Ojców Dominikanów z ośrodkiem społecznym we wsi Nowy Kościół” został opracowany przez Agatę Czugałę z Wydziału Architektury Politechniki Wrocławskiej. Promotorem pracy inżynierskiej był dr hab. Łukasz Wojciechowski.
zdjęcia
© Agata Czugała
architektura jako narzędzie integracji społecznej
Główną ideą projektu jest odbudowanie roli klasztoru jako miejsca wspólnoty, które wykracza poza funkcję religijną. Współczesne wsie, takie jak Nowy Kościół, często tracą przestrzenie integrujące mieszkańców, dlatego zaproponowane założenie staje się odpowiedzią na realne potrzeby lokalne. Dominikanie, zgodnie ze swoją tradycją kaznodziejską i intelektualną, zostają tu przedstawieni jako aktywni uczestnicy życia społecznego, a nie tylko jego obserwatorzy.
plan zagospodarowania terenu
© Agata Czugała
Projekt zakłada obecność ośmiu braci zakonnych, którzy poprzez działalność edukacyjną, duszpasterską i kulturalną wspierają rozwój regionu. Klasztor staje się centrum wymiany wiedzy, dialogu i współpracy lokalnej społeczności.
układ funkcjonalny i idea wirydażu
Założenie klasztorne składa się z dwóch powiązanych funkcjonalnie budynków: klasztoru oraz ośrodka społecznego. Ich układ przestrzenny tworzy spójną całość wpisaną w krajobraz wsi.
widok urbanistyczny
© Agata Czugała
Bryła klasztoru została oparta na historycznym modelu zabudowy wirydażowej, jednak przetłumaczonym na język współczesnej architektury. Powtarzalny moduł cel zakonnych, wyposażonych w prywatne łazienki, tworzy rytmiczną strukturę życia codziennego zakonników. Wspólne przestrzenie przypominają układy znane z architektury mieszkaniowej, co podkreśla codzienny, ludzki wymiar życia zakonnego.
aksonometria
© Agata Czugała
Centralnym elementem kompozycji jest pionowy trzon budynku, w którym umieszczono bibliotekę oraz kaplicę. Te dwa elementy symbolizują fundamenty dominikańskiej tożsamości – naukę i wiarę.
relacja z krajobrazem i dziedzictwem
Projekt nie ignoruje kontekstu miejsca. Przeciwnie – świadomie wchodzi w dialog z otoczeniem, w tym z pobliskimi ruinami kościoła Najświętszej Maryi Panny. Zakonnicy zostają włączeni w proces ochrony i popularyzacji lokalnego dziedzictwa poprzez inicjowanie działań konserwatorskich oraz archeologicznych.
Bryły budynków zaprojektowano w sposób surowy i minimalistyczny, co pozwala na ich harmonijne wpisanie w krajobraz. Jednocześnie układ przestrzenny porządkuje teren i umożliwia organizację wydarzeń społecznych oraz edukacyjnych.
widok elewacji
© Agata Czugała
przestrzeń wspólnoty i edukacji
Ośrodek społeczny pełni funkcję otwartej przestrzeni dla mieszkańców i odwiedzających. Może być miejscem spotkań, wykładów, warsztatów oraz inicjatyw lokalnych. Dominikanie, zgodnie ze swoją tradycją intelektualną, prowadzą działania edukacyjne skierowane zarówno do mieszkańców, jak i turystów oraz badaczy.
Projekt podkreśla, że klasztor XXI wieku może być przestrzenią otwartą, a nie zamkniętą strukturą odizolowaną od społeczeństwa.
Aleksandra Skorupa
