Dyplom inżynierski Agnieszki Andzel z Wydziału Architektury Politechniki Krakowskiej wykonany pod kierunkiem dr Bartosza Dendury to Dom Spokojnej Starości zlokalizowanego przy Zalewie Nowohuckim w Krakowie — miejsca łączącego opiekę, kontakt z naturą oraz przestrzeń wspólnotową. Autorka potraktowała architekturę jako narzędzie wspierające proces starzenia się w godnych i komfortowych warunkach. Projekt nie ogranicza się wyłącznie do funkcji opiekuńczej, lecz tworzy przestrzeń codziennego życia opartą na poczuciu bezpieczeństwa, relacjach społecznych i bliskości przyrody.
plan zagospodarowania terenu
© Agnieszka Andzel
architektura wpisana w krajobraz
Jednym z głównych założeń projektu było harmonijne wpisanie budynku w istniejący krajobraz Zalewu Nowohuckiego. Forma obiektu została podporządkowana relacji z otoczeniem — architektura nie dominuje nad przyrodą, lecz współistnieje z nią i podkreśla jej walory.
Budynek zaprojektowano w technologii CLT, wykorzystując drewnianą konstrukcję sprzyjającą tworzeniu przyjaznego mikroklimatu wnętrz. Elewację tworzy rytmiczny układ pionowych słupków, który nadaje bryle spokojny charakter i nawiązuje do otaczającego drzewostanu.
Punktem wyjścia dla kompozycji był prosty prostopadłościan ustawiony prostopadle względem Zalewu. W centralnej części bryły wycięto fragment tworzący zielony dziedziniec wewnętrzny. Przesunięcie usuniętej części na górną kondygnację pozwoliło stworzyć piętro mieszkalne z widokiem na wodę i korony drzew.
schematy
© Agnieszka Andzel
dziedziniec jako serce założenia
Centralnym elementem projektu stał się wewnętrzny dziedziniec otoczony budynkiem z czterech stron. Zaprojektowano tam alejki spacerowe, ławki oraz tereny zielone sprzyjające odpoczynkowi i codziennym aktywnościom mieszkańców.
Układ funkcjonalny został zorganizowany wokół tej przestrzeni, tworząc czytelną i intuicyjną strukturę komunikacyjną. Dzięki temu mieszkańcy mogą łatwo poruszać się po obiekcie, zachowując jednocześnie stały kontakt z zielenią i światłem dziennym.
Projekt zakłada stworzenie miejsca, które nie przypomina instytucji opiekuńczej, lecz prawdziwy dom — bezpieczny, spokojny i wspierający relacje społeczne.
elewacje
© Agnieszka Andzel
funkcjonalność dostosowana do różnych potrzeb
Obiekt przewidziano dla około 40 mieszkańców. Rozmieszczenie funkcji mieszkalnych zostało dostosowane do poziomu samodzielności użytkowników. Na parterze znajdują się pokoje dla osób o ograniczonej mobilności, natomiast wyższe kondygnacje przeznaczono dla bardziej samodzielnych mieszkańców.
Takie rozwiązanie pozwala uniknąć izolacji poszczególnych grup użytkowników i tworzy bardziej naturalne środowisko codziennego życia.
Na parterze oprócz przestrzeni wspólnych zaprojektowano również strefę rehabilitacyjno-medyczną obejmującą gabinety zabiegowe, pokoje lekarzy oraz sale ćwiczeń. Zaplecze techniczne i magazynowe ulokowano na poziomie -1, natomiast pierwsze piętro przeznaczono wyłącznie na funkcje mieszkalne.
rysunek
© Agnieszka Andzel
kaplica jako osobna przestrzeń rytuału
Istotnym elementem projektu jest niezależny budynek kaplicy. Powstał on poprzez powielenie fragmentu bryły odpowiadającego przestrzeni hallu wejściowego.
Oddzielenie kaplicy od głównego budynku miało na celu zachowanie symbolicznego wymiaru uczestnictwa w nabożeństwie. Autorka podkreśla, że dla wielu seniorów rytuał „pójścia do kościoła” pozostaje ważnym elementem codzienności i życia duchowego.
Dzięki temu kaplica nie jest jedynie funkcją uzupełniającą, lecz osobnym miejscem refleksji i wspólnoty.
© Agnieszka Andzel
otwartość na lokalną społeczność
W projekcie przewidziano również ogólnodostępną kawiarnię otwartą na ulicę i zlokalizowaną przy głównym hallu wejściowym. Przestrzeń ta ma integrować mieszkańców domu seniora z rodzinami, przyjaciółmi oraz lokalną społecznością.
Architektura budynku wspiera ideę aktywnego starzenia się i przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu. Dom spokojnej starości nie funkcjonuje tutaj jako zamknięta instytucja, lecz jako część miejskiej tkanki i miejsce codziennych relacji.
© Agnieszka Andzel
Projekt Agnieszki Andzel pokazuje, że architektura senioralna może odpowiadać nie tylko na potrzeby opiekuńcze, ale również emocjonalne, społeczne i duchowe, tworząc przestrzeń godnego i aktywnego życia.
