Kryzys mieszkaniowy wymaga nowych sposobów myślenia o projektowaniu przestrzeni do życia. Tradycyjny model budowy mieszkań zakłada stworzenie skończonego produktu, który w momencie oddania do użytkowania pozostaje niemal niezmienny przez kolejne dekady. Projekt CO-STRUCT proponuje inne podejście — mieszkanie jako elastyczny system, który może rozwijać się wraz z potrzebami mieszkańców. Autorkami projektu są Julia Błaszak, Inga Gajewska i Antonina Kowalska z Wydziału Architektury Politechniki Wrocławskiej. Projekt powstał w ramach przedmiotu Pracownia badawczo-projektowa - kształtowanie struktur wielorodzinnych pod opieką dr Bartosza Adamiczki oraz dr Tomasza Bromy. Koncepcja została doceniona na arenie międzynarodowej, zdobywając pierwsze miejsce w konkursie „Home Within Reach” organizowanym przez Archiol Competitions.
zdjęcie autorek
© Julia Błaszak, Inga Gajewska, Antonina Kowalska
modułowy system mieszkaniowy dopasowany do życia
CO-STRUCT to powtarzalny system mieszkaniowy oparty na współdziałaniu mieszkańców i możliwości etapowego rozwoju budynku. Zamiast kupować gotowe, niezmienne mieszkanie, użytkownicy otrzymują możliwość samodzielnego komponowania swojej przestrzeni z katalogu modułów o wymiarach 4 × 4 metry i wysokości 3 metrów.
Moduły mogą pełnić różne funkcje — od stref dziennych, przez sypialnie i kuchnie, aż po przestrzenie pracy czy ogrody zimowe. Dzięki takiemu rozwiązaniu mieszkanie może zmieniać się razem z mieszkańcami: powiększać się wraz z rozwojem rodziny, dostosowywać do nowych potrzeb zawodowych albo zmieniać układ bez konieczności przeprowadzki. Elastyczność systemu pozwala odejść od modelu jednorazowej realizacji na rzecz architektury, która pozostaje otwarta na przyszłość.
© Julia Błaszak, Inga Gajewska, Antonina Kowalska
warsztat jako centrum budowy i wspólnoty
Jednym z najważniejszych elementów projektu jest wspólny warsztat — przestrzeń, która łączy funkcję produkcyjną, społeczną i edukacyjną. To właśnie tam mieszkanki i mieszkańcy mogą uczestniczyć w procesie powstawania swoich mieszkań, współtworząc elementy potrzebne do rozbudowy budynku.
Prefabrykowane panele ścienne wykonywane są ze sprasowanej słomy, a następnie łączone w większe elementy w prostym i powtarzalnym procesie montażowym. Takie podejście ogranicza koszty, skraca łańcuch dostaw oraz daje użytkownikom większą kontrolę nad wydatkami związanymi z realizacją mieszkania.
© Julia Błaszak, Inga Gajewska, Antonina Kowalska
Warsztat nie jest jednak wyłącznie miejscem pracy. Po zakończeniu procesu budowlanego może stać się przestrzenią spotkań, wymiany doświadczeń i integracji sąsiedzkiej. CO-STRUCT traktuje budynek mieszkalny jako infrastrukturę społeczną, a nie tylko zbiór prywatnych lokali.
konstrukcja zaprojektowana do zmian i ponownego użycia
Podstawą systemu jest regularny stalowy szkielet, który pełni funkcję neutralnej ramy dla różnych konfiguracji mieszkań. Elementy ścian i moduły są montowane bezpośrednio w przygotowanej strukturze przy użyciu dźwigu będącego częścią systemu budynku.
Takie rozwiązanie pozwala ograniczyć transport materiałów, uporządkować logistykę budowy oraz zmniejszyć ślad węglowy całego procesu. Konstrukcja została zaprojektowana zgodnie z zasadami Design for Deconstruction, czyli projektowania z myślą o demontażu i ponownym wykorzystaniu elementów.
Poszczególne moduły, przegrody i instalacje mogą być wymieniane, naprawiane lub ponownie używane bez konieczności ingerowania w całą strukturę budynku. Dzięki temu architektura staje się zasobem, który może funkcjonować przez wiele cykli życia.
indywidualność mieszkań połączona ze spójną estetyką
CO-STRUCT pozwala mieszkańcom wpływać nie tylko na układ wnętrz, ale również na wygląd budynku. Elewacje tworzone są z drewnianych ścinków i materiałów odzyskanych podczas pracy w warsztacie. Użytkownicy mogą wybierać wzory oraz układy okładzin, nadając przestrzeni indywidualny charakter.
Jednocześnie projekt zachowuje spójność wizualną dzięki wykorzystaniu ograniczonej palety materiałowej — drewna oraz stalowych elementów konstrukcyjnych. Różnorodność mieszkańców i ich potrzeb zostaje połączona z czytelną tożsamością całego budynku.
© Julia Błaszak, Inga Gajewska, Antonina Kowalska
Projekt wykorzystuje materiały o niskim wpływie środowiskowym, takie jak panele ze sprasowanej słomy oraz odzyskane drewno. Modułowy charakter konstrukcji wspiera także strategie pasywne: dobre doświetlenie, naturalną wentylację oraz racjonalne gospodarowanie energią i wodą.
CO-STRUCT odpowiada na współczesne wyzwania mieszkaniowe poprzez połączenie dostępności ekonomicznej, odpowiedzialności środowiskowej i społecznego wymiaru architektury. To model, w którym mieszkanie nie jest zamkniętym produktem, lecz systemem rozwijającym się razem z człowiekiem.
Projekt pokazuje, że przyszłość mieszkalnictwa może opierać się nie tylko na budowaniu większej liczby mieszkań, ale również na tworzeniu bardziej elastycznych, trwałych i współtworzonych przestrzeni do życia.
