Najnowsze autorstwa KWK Promes w Polsce

Architektura autorstwa KWK Promes w Polsce

Architektura

Architektura to słowo o starożytnym rodowodzie (łac. architector — buduję; gr. archi — naczelny, tekton — budowniczy). Oznacza naukę i sztukę projektowania i konstruowania budynków oraz innych form przestrzennych, a także kształtowania przestrzeni między nimi. Architektura stanowi tło dla życia ludzkiego, które toczy się między budynkami.
Według Witruwiusza — rzymskiego architekta żyjącego w pierwszym wieku przed naszą erą i autora słynnego traktatu „O architekturze ksiąg dziesięć”, podstawowe zasady projektowania i wznoszenia budowli powinny bazować na trzech wytycznych, takich jak: trwałość (firmitas), użyteczność (utilitas) i piękno (venustas).

geneza architektury

Historia architektury jest zarazem historią cywilizacji człowieka. Do dziś możemy zachwycać się elementami architektury starożytnych kultur — egipskiej, greckiej czy rzymskiej. Możemy też podziwiać dominujące w różnych wiekach style — architekturę gotycką, romańską, renesansową, barokową, klasycystyczną, eklektyczną, secesyjną, modernistyczną, ekspresjonistyczną, postmodernistyczną, high-tech, dekonstruktywistyczną czy futurystyczną. Niektórych zachwyci dziewiętnastowieczna szkoła chicagowska lub styl międzynarodowy rozwijający się w latach międzywojennych w Europie, a później też poza nią; innych zafascynuje dwudziestowieczny dekonstruktywizm lub minimalizm. Podróżując, możemy podziwiać architekturę różnych rejonów Polski, Europy i świata. Odkryjemy wówczas, że sztuka kształtowania przestrzeni, owego „życia między budynkami”, jest zróżnicowana i definiuje poszczególne obszary oraz ich mieszkańców.

architektura biurowa

Architektura różni się w zależności od swojej funkcji. Najbardziej dynamicznie rozwija się dziś w naszych miastach architektura biurowa, napędzana zyskiem prywatnych inwestorów. Proste w swych kształtach szklane domy, takie jak choćby nowa siedziba Orange w Lyonie autorstwa architektów z pracowni Hubert Godet i Hardel Le Bihan Architects czy też krakowski Park Club (proj.: MoonStudio), rywalizują tu z obiektami proekologicznymi, jak Zielona Willa (proj.: MVRDV) w holenderskim Sint-Michielsgestel czy meksykański Next Hydroponic Plant (proj.: CC Arquitectos).

architektura mieszkaniowa

Równie szybko rozwija się dziś architektura mieszkaniowa, osiągając w metropoliach zawrotne ceny za metr kwadratowy tak zwanej powierzchni użytkowej mieszkalnej (PUM). Największą popularnością cieszy się budownictwo wielorodzinne, takie jak choćby „Carbon hausing” (proj.: 2H+ Architekci) w Katowicach. Szczęśliwcy, którzy mają możliwość kupić mieszkanie w centrum miasta i dzięki temu uniknąć długich dojazdów w korkach z domu do pracy, mogą rozkoszować się wielkomiejskim życiem w którejś z nowoczesnych kamienic, jak na przykład „The Interlock” (proj.: Bureau de Change) w Londynie. Nadal modne są lofty, a marzenie o własnym domu pod miastem nie gaśnie. Domy jednorodzinne powstają jak grzyby po deszczu, zarówno na przedmieściach, jak i na obszarach wiejskich.

Życie poza miastem nieustannie kusi swą sielskością, dostarczając zarazem wielu trudności (długie dojazdy do pracy i szkoły, brak odpowiedniej infrastruktury na miejscu itp.). Niemniej bryły współczesnych domów potrafią zachwycić i wzbudzić zazdrość u przeciętnego posiadacza kilkudziesięciu metrów kwadratowych w wielkiej płycie. Powstający na obrzeżach Poznania Dom Skręcony (proj.: Banach Architekci), Dom w Lesie (proj.: 081 architekci) zlokalizowany w lubelskich Klementowicach czy Dom w Pieninach to tylko kilka przykładów świetnej architektury jednorodzinnej, która coraz częściej projektowana jest na terenie Polski. A zatem już nie tylko domy katalogowe zaprzątają umysły Polaków (choć tych nadal powstaje najwięcej), ale w wielu miejscowościach można też znaleźć nowoczesną architekturę mieszkaniową najwyższych lotów.

architektura obiektów publicznych

Bardzo ważnym sektorem jest architektura obiektów publicznych, których w ostatnich latach powstaje bardzo dużo w naszym kraju. Wiele z tych budynków zdobywa nagrody w konkursach organizowanych przez Stowarzyszenie Architektów Polskich czy prezydentów poszczególnych miast. Sfera publiczna naszych miast jest niezwykle ważna, ponieważ oddaje ducha naszej wspólnoty. Place, gmachy urzędów czy sądów, budynki szkół, przedszkoli i uczelni wyższych, bryły szpitali, muzeów i innych obiektów kultury — wszystko to świadczy o poziomie naszego życia społecznego.

W przestrzeni publicznej toczy się nasza codzienność, dlatego tak ważne jest, aby była to przestrzeń dobrze zorganizowana i estetycznie zaaranżowana. Przykłady wysokiej jakości architektury publicznej niezmiennie możemy czerpać z zagranicy. Takie obiekty jak Duńska Stacja Uzdatniania Wody w Hillerød (proj.: Henning Larsen) czy plac zabaw  „Landscape for Play” w Centrum Sztuki Matadero w Madrycie (proj.: Aberrant Architecture) zachwycają i stanowią wzór do naśladowania. Trzeba jednak przyznać, że rodzime przykłady architektury publicznej, takie jak choćby Sąd Okręgowy w Siedlcach (proj.: HRA Architekci) powoli doganiają poziomem architekturę zachodnią.

architektura i kultura

W ostatniej dekadzie rozstrzygnięto w Polsce wiele konkursów architektonicznych na budynki publiczne. Ważnym sektorem są tu budynki dotyczące obszaru kultury służące zaspokajaniu intelektualnych potrzeb mieszkańców miast. Można tu wymienić muzea, galerie, filharmonie, opery, teatry, kina czy domy kultury. Spośród projektów wyłonionych w niedawno przeprowadzonych konkursach na uwagę zasługują, między innymi, Muzeum Książąt Lubomirskich autorstwa pracowni WXCA, Centrum Literatury i Języka „Planeta Lem” w Krakowie projektu pracowni JEMS Architekci oraz Płocka Galeria Sztuki autorstwa biura Proarchitektura.

architektura rekreacji, relaksu i rozrywki

W życiu mieszkańców miast ważną rolę odgrywają też miejsca zapewniające im rozrywkę, relaks i rekreację, czyli wszelkie przestrzenie czasu wolnego. Obiekty te nie tylko odgrywają w mieście rolę wypełnienia wolnego czasu, ale stają się też ważnym elementem integrującym społeczność. Trzeba też pamiętać, że poza tworzeniem scenerii kontaktów międzyludzkich, wypoczynek jest także panaceum na wszelkiego rodzaju choroby cywilizacyjne, przeciążenia sensoryczne czy stres. Wśród polskich realizacji w dziedzinie architektury rekreacji ciekawą propozycją jest Wodny Park Tychy (proj.: Schick Architekci, TKHolding), który znalazł się na krótkiej liście budynków nominowanych do nagrody w kategorii „Budynki ukończone: produkcja energii i recykling” w tegorocznej edycji World Architecture Festival. Z zagranicznych realizacji warto natomiast wymienić „Moon club” w Pradze (proj.: Formafatal, Machar&Teichman) czy podwodną restaurację „Under” (proj.: Snøhetta) w norweskim Lindesnes.

architektura obiektów sportowych i architektura handlowa — tło dla spotkań ludzi

Wśród architektury stanowiącej tło dla spotkań ludzi istotną rolę odrywa też architektura obiektów sportowych oraz handlowych. Te pierwsze mają obecnie charakter wielofunkcyjny. Największe z nich, takie jak stadiony czy hale sportowo-widowiskowe, gromadzą nie tylko sportowców i kibiców — często odbywają się w ich przestrzeniach także koncerty czy też inne imprezy masowe, dlatego tak ważne w procesie ich projektowania jest myślenie o akustyce. Ciekawym obiektem sportowym jest centrum WIN4 (proj.: EM2N) znajdujące się w szwajcarskim Winterthur. Na uwagę zasługuje również Centrum Sportów Wodnych i Lodowych (proj.: Restudio Jacaszek Architekci) nad jeziorem Ukiel w Olsztynie.

Z kolei architektura handlowa obejmuje centra handlowe, butiki, sklepy oraz showroomy, czyli przestrzenie, w których prowadzone są sprzedaż oraz usługi. W związku z tym, że obecnie nie mają one już jedynie zaspokajać popytu, lecz także go generować, muszą być wizualnie atrakcyjne, a przy tym wzbudzać pozytywne emocje. Dlatego też ich projektowanie i urządzanie wymaga dziś wręcz talentu scenograficznego. Ciekawe przestrzenie generują z pewnością Hala Targowa w Malmö (proj.: Wingårdh) czy salon optyczny Okio (proj.: Taller KEN) w Gwatemali. Z polskich przykładów warto wymienić krakowską galerię handlową Serenada (proj.: WIZJA, Atelier.com Studio Architektoniczne), inspirowaną zachowanymi w Krakowie fortyfikacjami.

architektura edukacji i architektura sakralna

Dla wspólnoty miejskiej ważne są także architektura edukacyjna i sakralna. W tej pierwszej niezwykle istotne jest, aby wnętrza szkolne, przedszkolne czy uczelniane były przyjazne dla użytkowników i tworzyły atmosferę sprzyjającą procesowi nauki. Do niezwykle inspirujących światowych przykładów obiektów edukacyjnych można zaliczyć kompleks „Dziecięca wioska” (proj.: COBE) w Kopenhadze czy „latające przedszkole” w Pekinie (proj.: MAD). Z polskich projektów warto wspomnieć o przedszkolu w Żorach (proj.: TOPROJEKT) czy konkursowej koncepcji pawilonu naukowo-dydaktycznego dla Uniwersytetu Warszawskiego (proj.: 22architekci).

Jeśli chodzi o architekturę sakralną, to towarzyszy ona ludzkości niemalże od zarania dziejów. Dziś, zwłaszcza w świecie zlaicyzowanej Europy, poza funkcją stricte religijną odgrywa też rolę przestrzeni refleksji i ciszy — tak potrzebnej w naszym zabieganym i hałaśliwym świecie. Świątynie są landmarkami — punktami orientacyjnymi w przestrzeni miast i metropolii. Wśród tych najpiękniejszych można wymienić libański kościół św. Szarbela Makhloufa w Zakricie (proj.: BLANKPAGE Architects), luterański kościół w norweskim Våler czy polski klasztor Sióstr Franciszkanek Szpitalnych w Dobrzeniu Wielkim (proj.: PORT).

rewitalizacja architektoniczna, adaptacja i renowacja

Ważnym obszarem w architekturze jest też zagadnienie adaptacji i renowacji zniszczonych budynków, a także rewitalizacji całych podupadłych kwartałów miasta. Jest to trudny i wymagający proces, ponieważ aby tchnąć nowego ducha w dany budynek czy całą dzielnicę, należy uszanować jej wcześniejszy charakter i wziąć pod uwagę istniejący kontekst. Do udanych przykładów rewitalizacji architektonicznej należy zaliczyć przebudowę bulwarów nad Wełtawą w Pradze (proj.: petrjanda/brainwork) czy adaptację wrocławskiej poczekalni tramwajowej na pawilon InfoWuWa (proj.: arch-it).

kto może tworzyć architekturę?

Tytuł architekta otrzymuje osoba wykształcona w dziedzinie architektury i mająca uprawnienia do wykonywania projektów budynków. W Polsce architektów kształcą Wydziały Architektury, zlokalizowane zazwyczaj na Politechnikach: Warszawskiej, Krakowskiej, Śląskiej, Poznańskiej, Wrocławskiej, Rzeszowskiej, Lubelskiej, Białostockiej, Łódzkiej, Gdańskiej, Świętokrzyskiej i Opolskiej, a także na uczelniach prywatnych, takich jak Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego, Wyższa Szkoła Techniczna w Katowicach czy Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie. Polscy architekci mają obowiązek przynależności do odpowiedniego okręgu Izby Architektów Rzeczpospolitej Polskiej — samorządu zawodowego architektów; mogą też być zrzeszeni w Stowarzyszeniu Architektów Polskich.

KWK Promes

Polska pracownia architektoniczna założona w 1999 roku przez Roberta Koniecznego i Marlenę Wolnik. Pojawiający się w nazwie biura skrót to nie tylko inicjały założycieli, ale też nawiązanie do Śląska, z którego wywodzą się architekci (KWK oznacza kopalnię węgla kamiennego).

Zrealizowała takie projekty jak: Dom po Drodze, Arka Koniecznego, Centrum Dialogu „Przełomy” w Szczecinie oraz Unikato w Katowicach. Była wielokrotnie nagradzana – otrzymała m.in. Nagrodę Roku SARP 2016 za Muzeum Centrum Dialogu Przełomy oraz nagrodę Wallpaper Design Awards 2017 za najlepszy dom na świecie (Arka Koniecznego). Pracownię również wielokrotnie nominowano do Nagrody Unii Europejskiej im. Miesa van der Rohe.

 

fot.: Marcin Gola © KWK Promes

Robert Konieczny

Architekt, absolwent Wydziału Architektury Politechniki Śląskiej w Gliwicach. W 1996 roku uzyskał certyfikat New Jersey Institute of Technology. Szef biura KWK Promes powstałego w 1999 roku.

W 2012 roku został niezależnym ekspertem Fundacji Miesa van der Rohe. W 2016 roku projekt Muzeum Narodowego – Centrum Dialogu Przełomy w Szczecinie został uznany Najlepszym Budynkiem Świata 2016 w międzynarodowym konkursie World Architecture Festival. Nagroda ta pierwszy raz w historii trafiła do Polski. Ten sam projekt zdobył również w 2016 roku pierwszą nagrodę uzyskując tytuł Najlepszej Przestrzeni Publicznej Europy w konkursie European Prize for Urban Public Space przyznawanym przez Centrum Kultury Współczesnej w Barcelonie (CCCB). Najnowszym wyróżnieniem dla Projektanta jest tytuł Najlepszego Domu Świata dla Arki Koniecznego w ogólnoświatowym konkursie Wallpaper Design 2017. Konieczny był dziesięciokrotnie nominowany do Europejskiej Nagrody Fundacji Miesa van der Rohe (dla Domu Aatrialnego, Domu OUTrialnego i Domu Otwartego, Domu z Ziemi Śląskiej, Domu Bezpiecznego, Domu Autorodzinnego oraz Living-Garden House w Katowicach i Living-Garden House w Izbicy, Centrum Dialogu Przełomy w Szczecinie i Arki Koniecznego). Jest laureatem prestiżowej nagrody House of the Year 2006 za projekt Domu Aatrialnego zwyciężając w konkursie portalu World Architecture News na najlepszy dom mieszkalny na świecie. Robert Konieczny otrzymał w 2011 roku doroczną nagrodę Ministra Kultury, za wybitne osiągnięcia w dziedzinie architektury, jako drugi architekt w historii przyznawania tej nagrody.

W 2007 roku znalazł się na liście 44 najlepszych młodych architektów świata wydawnictwa „Scalae”. W tym samym roku magazyn „Wallpaper” zaliczył pracownię Roberta Koniecznego do 101 najbardziej ekscytujących biur architektonicznych na świecie. W 2008 roku Konieczny został także laureatem „Europe 40 under 40” – Europe’s Emerging Young Architects and Designers, przyznawaną przez The European Centre for Architecture Art Design and Urban Studies and The Chicago Athenaeum, najlepszym młodym projektantom na świecie poniżej 40 roku życia. W tym samym roku Międzynarodowe jury Museum of Architecture and Design w Chicago zaliczyło Dom Aatrialny i Dom Ukryty do najlepszych budynków świata. W 2009 roku Dom Bezpieczny znalazł się w finale World Architecture Festival Awards 2009 w Barcelonie, wśród najlepszych realizacji świata, a Dom OUTrialny w tym samym roku został zakwalifikowany do finału LEAF Awards 2009 w Berlinie, konkursu dla najbardziej nowatorskich budynków świata. W lutym 2012 roku Dom Aatrialny został najlepszym budynkiem III RP w plebiscycie architektonicznym ogłoszonym przez tygodnik Polityka. W pierwszym tego typu konkursie w Polsce, gdzie spośród 15 nominowanych obiektów najlepszy budynek wybierali sami czytelnicy. Konieczny jest jednym z najczęściej publikowanych polskich architektów za granicą.

Jego realizacje znalazły się w najważniejszych publikacjach, w tym m.in. dwukrotnie w „The Phaidon Atlas of Contemporary World Architecture” i serii książek wydawnictwa Tashen. W książce „European Architecture since 1890” światowej sławy krytyka – Hansa Ibelingsa, biuro KWK Promes zostało zaliczone do nurtu konceptualistów i wymienione jako jedyna współczesna pracownia z Polski, która wniosła wkład w rozwój architektury europejskiej.

Velux ArchiTips
ALUPROF