Praca zgłoszona na konkurs
„Najlepszy Dyplom Architektura”
Śmierć stała się obecnie tematem tabu. Projekt ma zwrócić uwagę na żyjących, ponieważ to dla nich tworzone są obiekty funeralne oraz nekropolie. W dobie laicyzacji społeczeństwa, konieczne staje się projektowanie uniwersalnych miejsc, odpowiadających na potrzeby żałobników bez względu na wyznanie, czy jego brak. Wspólnoty postrzegają śmierć jako rodzaj przejścia osoby zmarłej. Pomimo często znaczących różnic, emocje po stracie są wątkiem wspólnym. Jako jeden z uniwersalnych symboli, żałoba może wpływać na projektowanie przestrzeni bezwyznaniowych skupiających się na ludzkich emocjach, a nie różnicach kulturowych.
plan zagospodarowania cmentarza
© Klaudia Setniewska
Wybrana działka znajduje się przy ulicy Malczewskiego w Sopocie. Projekt jest rozszerzeniem istniejących nekropolii. Aby w jak największym stopniu zachować naturalny klimat Trójmiejskiego Parku Krajobrazowego, wykorzystano koncepcję cmentarza leśnego. Komunikacja inspirowana była układem poziomic na terenie działki, podkreślając ukształtowanie terenu. Dodatkowo odzwierciedla idee błądzenia pomiędzy emocjami.
cmentarz leśny
© Klaudia Setniewska
Często cmentarze nie zapewniają odpowiedniego miejsca skupienia. Ważnym elementem w kompozycji nekropolii są pawilony emocji. Każdy z nich odpowiada kolejnemu etapowi żałoby. Ich wnętrza się różnią, lecz z zewnątrz wyglądają tak samo, podkreślając w ten sposób ich równość.
pawilony emocji
© Klaudia Setniewska
W pawilonie zaprzeczenia rozmieszczenie ścian pozwala na ukrycie się i odcięcie od przytłaczających uczuć. Kolejny zapewnia kontakt z naturą, tak ważny w czasie zmagania się z depresją. Pawilon gniewu umożliwia pozbycie się negatywnych emocji poprzez krzyk. Etapowi targowania towarzyszy myśl, co można było zrobić lepiej, a słowne wyrażenie emocji jest bardzo trudne. Przegrody umożliwiają zostawienie spisanych uczuć oraz wiadomości. Kolejny pawilon jest położony w najwyższej części terenu. W fazie akceptacji następuje pogodzenie się z nową rzeczywistością bez bliskiego, a nie z samą stratą. Pawilon jako jedyny jest otwarty na cztery strony, zapewniając punkt widokowy i możliwość spojrzenia na wszystko z góry. Ostatni pawilon jest przestrzenią konwersacji, poszukiwania sensu życia zmarłego i tego, jak kogoś ukształtował. Poprzez rozmowy o uczuciach można nauczyć się pamiętać o zmarłych z miłością, a nie z bólem.
budynek pożegnania
© Klaudia Setniewska
Bryła głównego budynku zapewnia jak największą intymność. Na wydzielonym dziedzińcu wewnętrznym, ze względu na nasilenie emocjonalne, umieszczono sale ostatniego pożegnania. Nawiązując do otoczenia, elewacja została zaprojektowana jako drewniana, a odpowiednie ułożenie desek pozwoliło uzyskać światłocień oraz podkreślić pionowość pni drzew.
dziedziniec wewnętrzny z salą ostatniego pożegnania
© Klaudia Setniewska
sala ostatniego pożegnania
© Klaudia Setniewska
Cały budynek jest bramą — wprowadza do sfery sacrum oraz, po ceremonii, na cmentarz. Układ skłania użytkownika do lawirowania pomiędzy salami, co wskazuje na zawirowaną drogę, jaką człowiek musi pokonać w czasie trwania żałoby. Osobne wejścia oraz sale oczekiwania zapewniają prywatność, przede wszystkim osobom pogrążonym w największym smutku.
rzut budynku głównego
© Klaudia Setniewska
przekrój A-A
© Klaudia Setniewska
Główna oś założenia jest osią pożegnania. Znajduje się na niej strefa wprowadzenia trumny, dziedziniec, sala ostatniego pożegnania oraz sala ceremonii. Każdy ma inne potrzeby i wymagania dotyczące pogrzebu, a struktura budynku pozwala na przeprowadzenie wielu schematów ceremonii. Dziedziniec zapewnia oddzielenie od świata zewnętrznego, tworząc wewnętrzną sferę sacrum umożliwiającą skupienie się na własnych emocjach. Często ostatnie pożegnanie, czy uczestnictwo w ceremonii jest traumatycznym wyzwaniem, a dzięki niemu można pośrednio uczestniczyć w pożegnaniu, na tyle, na ile jest się gotowym.
sala ceremonii
© Klaudia Setniewska
Światło podkreśla najważniejsze przestrzenie, wskazuje na ciągłe przemijanie i tworzy intymną atmosferę. Sala ceremonii jako jedyna ma całkowicie otwartą perspektywę na zieleń — symbol uniwersalny, która staje się scenografią dla wydarzeń.
symbolika użyta w projekcie
© Klaudia Setniewska
Pożegnanie jest trudnym etapem. Budynek scala się z otoczeniem, podkreślając jego walory, jednocześnie będąc jedynie tłem dla rozgrywających się emocji. Całe założenie buduje wspólnotę, pozwala na dialog pomiędzy żyjącymi oraz podtrzymywanie więzi duchowej ze zmarłymi.
Klaudia SETNIEWSKA
Ilustracje © Autorka
