Czy architektura może uczyć dzieci relacji z naturą już od najmłodszych lat? Takie pytanie postawiły sobie Alicja Anna Zioło i Hanna Weronika Lechowska z Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej projektując koncepcję przedszkola „Tiny Explorers Village”. Projekt został wyróżniony nagrodą Sustainability Award w międzynarodowym konkursie architektonicznym „Kinderspace #3” organizowanym przez Buildner.
lokalizacja
© Alicja Anna Zioło, Hanna Weronika Lechowska
architektura dla dzieci w skali mikro
Współczesne miasta coraz częściej mierzą się z problemem projektowania przestrzeni przyjaznych najmłodszym użytkownikom. W gęstej zabudowie i świecie pełnym bodźców dzieci tracą bezpośredni kontakt z naturą, materiałami i możliwością samodzielnego odkrywania przestrzeni. Projekt „Tiny Explorers Village” proponuje alternatywę wobec tradycyjnego modelu przedszkola, traktując architekturę jako narzędzie wspierające rozwój, autonomię i edukację poprzez doświadczenie.
aksonometria
© Alicja Anna Zioło, Hanna Weronika Lechowska
Autorki projektu poznały się podczas studiów inżynierskich na Politechnice Krakowskiej, a obecnie kontynuują naukę na studiach magisterskich na Politechnice Warszawskiej. Doświadczenie zdobywały zarówno podczas praktyki projektowej, jak i udziału w konkursach oraz warsztatach architektonicznych. Wcześniej pracowały także przy projektach społecznych i środowiskowych, m.in. koncepcji szkoły odpornej na katastrofy naturalne w Nepalu.
przekrój 3D
© Alicja Anna Zioło, Hanna Weronika Lechowska
Nagrodzony projekt powstał podczas wymiany studenckiej w Pekinie. Jak podkreślają autorki, udział w konkursach architektonicznych pozwala im eksperymentować z rozwiązaniami przestrzennymi i szukać nowych odpowiedzi na współczesne wyzwania projektowe.
przedszkole jako „mała wioska”
Koncepcję zlokalizowano na styku zabudowy mieszkaniowej warszawskiego Wilanowa i terenów zielonych. To właśnie relacja miasta z naturą stała się jednym z kluczowych punktów wyjścia dla projektu.
Budynek zaprojektowano jako zespół niewielkich modułów tworzących „małą wioskę”. Poszczególne bryły pełnią funkcję oddzielnych „domów” dla różnych grup wiekowych, jednocześnie pozostając częścią większej, wspólnej struktury skupionej wokół centralnego placu zabaw. Takie rozwiązanie pozwala dzieciom łatwiej identyfikować własną przestrzeń, a jednocześnie budować relacje społeczne i poczucie wspólnoty.
© Alicja Anna Zioło, Hanna Weronika Lechowska
Charakterystycznym elementem projektu są dachy przypominające czapki krasnali ze ściętymi wierzchołkami. Nie pełnią one jednak wyłącznie funkcji estetycznej. Zintegrowane świetliki zapewniają naturalne doświetlenie wnętrz oraz wspomagają wentylację budynku, poprawiając komfort użytkowania i ograniczając zużycie energii.
nauka poprzez doświadczenie
Projekt opiera się na idei edukacji sensorycznej i bezpośredniego kontaktu z materiałami oraz przyrodą. Architektura nie stanowi tu neutralnego tła, lecz aktywnie uczestniczy w procesie rozwoju dzieci.
Wnętrza połączono z tarasami i przestrzeniami zewnętrznymi, umożliwiając płynne przechodzenie pomiędzy nauką a zabawą. Modułowa struktura wspiera samodzielność i swobodę eksploracji, a centralny plac zabaw pełni rolę wspólnej przestrzeni integracyjnej.
Istotnym elementem projektu jest także jego wymiar edukacyjny. Dzieci mogą poznawać procesy budowlane i przyrodnicze poprzez bezpośredni kontakt z naturalnymi materiałami. W projekcie przewidziano m.in. szklarnię oraz przestrzenie umożliwiające pracę z ziemią, roślinami i ceramiką.
Autorki świadomie eksponują materiały konstrukcyjne i wykończeniowe, pokazując najmłodszym, z czego i w jaki sposób powstaje architektura. Dzięki temu budynek staje się nie tylko miejscem użytkowania, lecz również narzędziem poznawania świata.
© Alicja Anna Zioło, Hanna Weronika Lechowska
zrównoważona architektura dla najmłodszych
Jednym z najważniejszych aspektów projektu są rozwiązania związane ze zrównoważonym budownictwem. Konstrukcję oparto na drewnie, zastosowano izolację z betonu konopnego oraz naturalne materiały wykończeniowe, takie jak tynki wapienne i ceramika.
Projekt wykorzystuje również strategie pasywne, w tym naturalną wentylację oraz odpowiednie doświetlenie wnętrz. Dzięki temu budynek ogranicza zużycie energii i tworzy zdrowy mikroklimat dla dzieci.
Jak podkreśliło jury konkursu Buildner, projekt wyróżnia się spójnym połączeniem bioklimatycznych rozwiązań, modularnej organizacji przestrzeni oraz edukacyjnego podejścia do architektury. Szczególnie doceniono sposób, w jaki przestrzeń wspiera samodzielność dzieci, kontakt z naturą i rozwój poprzez doświadczenie.
© Alicja Anna Zioło, Hanna Weronika Lechowska
architektura jako środowisko rozwoju
„Tiny Explorers Village” pokazuje, że projektowanie przestrzeni dla dzieci może wykraczać poza standardowe rozwiązania funkcjonalne. To propozycja architektury, która buduje relacje z otoczeniem, wspiera rozwój sensoryczny i uczy odpowiedzialności za środowisko już od najmłodszych lat.
Projekt Alicji Anny Zioło i Hanny Weroniki Lechowskiej wpisuje się w coraz silniejszy nurt projektowania skoncentrowanego na dobrostanie użytkowników i świadomym kształtowaniu środowiska życia. W tym ujęciu przedszkole przestaje być wyłącznie budynkiem edukacyjnym – staje się małą społecznością, w której dzieci uczą się współistnienia z naturą, materiałem i przestrzenią.
