Praca zgłoszona na konkurs
„Najlepszy Dyplom Architektura”
Projekt zrealizowano w ramach rocznej wymiany studenckiej na holenderskiej uczelni Technische Universiteit Eindhoven. W związku z tym problematyka pracy odnosi się do kontekstu miast holenderskich a sam projekt zlokalizowany jest w mieście Leiden w zachodniej części tego kraju.
plan zagospodarowania terenu
© Piotr Gajdka
problematyka
Praca stanowi próbę redefinicji tradycyjnej holenderskiej zabudowy hofje, wykorzystując jej zalety i dostosowując do współczesnych wyzwań, z jakimi mierzą się dziś holenderskie miasta. W tym celu wykonane zostały analizy w trzech głównych kategoriach: środowiskowym, społecznym oraz mieszkaniowym.
W części środowiskowej omówiono problemy miejskiej wyspy ciepła, bioretencji i bioróżnorodności. Uwzględniono specyfikę geograficzną, jak niski poziom terenu względem morza, wysokie opady, a także małą ilość terenów biologicznie czynnych oraz dużą powierzchnię utwardzoną w miastach.
aksonometria
© Piotr Gajdka
Aspekt społeczny koncentruje się na wysokim poziomie bezdomności i samotności wśród młodzieży poniżej 27. roku życia.
Ostatnia część dotyczy kryzysu mieszkaniowego, analizując takie zjawiska jak wysoka migracja, ujemny przyrost naturalny i dużą gęstość zaludnienia przy ograniczonej powierzchni terenów zabudowanych.
model hofje
Typologia hofje pojawiła się w średniowiecznej Flandrii, a następnie rozpowszechniła na terenach północnej i zachodniej Holandii. Były to dziedzińcowe zabudowania, projektowane dla tzw. szlachetnej biedoty. Głównymi użytkownikami były samotne starsze kobiety.
Hofje miało centralny dziedziniec dostępny z ulicy, a wokół niego rozmieszczone były niewielkie mieszkania. Ogród na dziedzińcu był przeznaczony wyłącznie dla mieszkańców.
kształtowanie bryły
© Piotr Gajdka
Zarząd nad hofje sprawował regent, który miał swój gabinet w obrębie kompleksu. Z czasem charakter hofje ewoluował. Początkowo były one odizolowane od reszty społeczeństwa, często budowane przy murach obronnych. Zewnętrzne ściany pozbawione były okien, a hofje powiązane było z instytucją kościoła. W późniejszym czasie budynki zyskały bardziej reprezentacyjny charakter, służąc jako wizytówka fundatorów.
lokalizacja
Projekt znajduje się w Leiden, w zachodniej Holandii, na niezabudowanym placu przy kanale Oude Rijn. W przeszłości mieścił się tam dom inwalidów wojskowych, a po jego rozbiórce powstał rynek serów (Kaasmarkt). Obecnie teren ten zajmuje parking.
hofje: współczesność a tradycja
Projekt, podobnie jak historyczne hofje, jest zabudową socjalną. Współcześnie najbardziej narażoną na bezdomność grupą nie są starsze kobiety, lecz młodzież. W związku z tym nowe hofje dedykowane jest młodym osobom, szczególnie zagrożonym kryzysem mieszkaniowym. Zidentyfikowano cztery główne grupy użytkowników: młodzież w kryzysie bezdomności, rodzic z dzieckiem uciekający od przemocowego partnera, studenci oraz młodzi ludzie szukający mieszkań socjalnych. Każda grupa ma przewidziany czas pobytu zależny od potrzeb.
nowi użytkownicy
© Piotr Gajdka
Mieszkania zaprojektowano w różnych typologiach, dostosowanych do konkretnych użytkowników. Lokale dla rodziców z dziećmi usytuowano na parterze, z bezpośrednim widokiem na plac zabaw w ogrodzie. Mieszkania socjalne znajdują się na pierwszym piętrze i są odrębne, z osobnymi wejściami. Studenci mogą wynajmować pokoje lub półstudia dostępne z galerii. W budynku znajduje się także co- housing z pokojami dla młodzieży w kryzysie bezdomności.
rzuty 2. i 3. kondygnacji
© Piotr Gajdka
Kompaktowe mieszkania, co-housing i centralne położenie mają na celu łagodzenie kryzysu mieszkaniowego. Hofje ma również na celu integrację mieszkańców oraz przeciwdziałanie samotności poprzez różne formy wspólnych przestrzeni: tarasy dzielone przez mieszkańców poszczególnych pięter, dziedziniec i wspólny pokój spotkań. Na dachu zaplanowano ogólnodostępną przestrzeń publiczną.
elewacja południowa
© Piotr Gajdka
zrównoważony rozwój
Jednym z kluczowych elementów hofje jest ogród. W projekcie ogród przeniesiono na każdą kondygnację oraz dach. Znajduje się tam wadi — zbiornik retencyjny wspomagający absorpcję wody deszczowej. Takie rozwiązania mają ograniczyć efekt wyspy ciepła i zwiększyć bioretencję. Na dachu zainstalowano panele fotowoltaiczne, a budynek jest ogrzewany przy użyciu pomp ciepła.
rozwiązania ekologiczne, wadi
© Piotr Gajdka
elementy wspólne
Podobnie jak w tradycyjnych hofje, w projekcie przewidziano wspólne przestrzenie. Mieszkańcy mogą korzystać z dziedzińca, tarasów oraz wspólnej przestrzeni na dachu. Tradycyjną funkcję regenta pełni osoba odpowiedzialna za administrację budynku i wsparcie mieszkańców. W gabinecie regenta znajduje się również biuro pracownika socjalnego oraz psychologa, którzy oferują wsparcie mieszkańcom.
dziedziniec
© Piotr Gajdka
funkcje dodatkowe
Lokale od strony ulicy zostaną wynajęte w celu finansowania utrzymania hofje oraz stworzenia możliwości zatrudnienia dla mieszkańców. Przed budynkiem powstanie zielony skwer z ogródkami kawiarnianymi, co ma na celu ożywienie przestrzeni publicznej. Skwer graniczy z kanałem Oude Rijn, oferując widok na malownicze kamienice.
Piotr GAJDKA
Ilustracje © Autor
