Jak projektować przestrzeń historycznej dzielnicy, która jednocześnie pozostaje miejscem codziennego życia mieszkańców, ważnym punktem turystycznym i częścią dynamicznie rozwijającego się miasta? Na to pytanie próbują odpowiedzieć autorki projektu „Oliwa Slow”, opracowanego na Wydziale Architektury Politechniki Gdańskiej. Projekt powstał w ramach studia projektowego dla studentów pierwszego semestru studiów magisterskich i dotyczył rewitalizacji oraz przekształceń przestrzennych w obrębie Starej Oliwy w Gdańsku. Autorkami koncepcji są Amelia Domisch, Maria Kuczyńska-Szulcbacher oraz Weronika Zając. Zajęcia prowadziły prof. Agnieszka Błażko, prof. Małgorzata Skrzypek-Łachińska oraz dr Magdalena Rembeza.
plan zagospodarowania terenu
© Amelia Domisch, Maria Kuczyńska-Szulcbacher i Weronika Zając
architektura prospołeczna w złożonej tkance miasta
Punktem wyjścia dla projektu było zrozumienie wyjątkowo złożonej struktury dzielnicy. Oliwa jest jednocześnie miejscem zamieszkania, ważnym ośrodkiem turystycznym oraz punktem codziennych usług i mobilności miejskiej. W sezonie turystycznym pojawia się tu szczególnie silne napięcie pomiędzy potrzebami mieszkańców a intensywnym ruchem odwiedzających.
Projekt „Oliwa Slow” stawia więc pytanie o możliwość zachowania równowagi pomiędzy mieszkańcami, turystami i użytkownikami miasta, przy jednoczesnym zachowaniu charakteru historycznej dzielnicy.
Jak podkreślają prowadzące zajęcia:
Celem wiodącym zajęć realizowanych w ramach studia projektowego dla studentów pierwszego semestru na studiach II stopnia na Wydziale Architektury Politechniki Gdańskiej było wykształcenie w studentach umiejętności przeprowadzenia wieloaspektowego procesu projektowego w ramach działań rewitalizacyjnych (przestrzennych, społecznych i ekonomicznych) wybranych obszarów miasta.
Istotnym elementem pracy projektowej były pogłębione analizy urbanistyczne i społeczne, które pozwoliły zdiagnozować problemy przestrzeni oraz określić potencjał miejsca.
aksonometria
© Amelia Domisch, Maria Kuczyńska-Szulcbacher i Weronika Zając
projektowanie razem z mieszkańcami
Ważną częścią procesu projektowego były konsultacje społeczne prowadzone z mieszkańcami Oliwy, którzy aktywnie uczestniczyli w kolejnych etapach prac. Studenci przeprowadzili warsztatowe spotkania, podczas których określono lokalne potrzeby i priorytety dotyczące funkcjonowania dzielnicy.
Na tej podstawie powstały scenariusze rozwoju inspirowane ideami slow city, miasta piętnastominutowego oraz miasta zrównoważonego. Celem było stworzenie przestrzeni przyjaznej dla codziennego życia mieszkańców, a jednocześnie atrakcyjnej dla odwiedzających.
przekroje, sylwety
© Amelia Domisch, Maria Kuczyńska-Szulcbacher i Weronika Zając
nowy kręgosłup komunikacyjny Oliwy
Jednym z najważniejszych elementów projektu jest koncepcja stworzenia osi komunikacyjnej w kierunku wschód–zachód, która mogłaby stać się kręgosłupem przestrzennym dzielnicy.
Proponowana oś obejmuje m.in. Plac Dworcowy, aleję Grunwaldzką, ulicę Opata J. Rybickiego, Stary Rynek Oliwski oraz ulicę Spacerową. W ramach projektu zaproponowano przekształcenie ulicy Opata J. Rybickiego w reprezentacyjny ciąg pieszo-jezdny, w którym ruch samochodowy zostaje uspokojony, a przestrzeń oddana pieszym i rowerzystom.
Projekt przewiduje również reorganizację systemu transportowego, w tym budowę tunelu pod Wzgórzem Pachołek, który przejąłby ruch tranzytowy pomiędzy Oliwą a węzłem Osowa. Dzięki temu centrum dzielnicy mogłoby stać się bardziej przyjazne dla mieszkańców i użytkowników przestrzeni publicznej.
wizualizacja
© Amelia Domisch, Maria Kuczyńska-Szulcbacher i Weronika Zając
sieć nowych przestrzeni publicznych
Integralnym elementem koncepcji jest także stworzenie systemu miejsc spotkań i aktywności społecznej. W projekcie wskazano pięć lokalizacji, które mogą stać się nowymi punktami integrującymi przestrzeń dzielnicy.
Wśród nich znajdują się:
-
Brama Oliwska 2.0 przy Stawie Młyńskim – punkt informacyjny rozpoczynający historyczny szlak oliwskich destynacji
-
Plac Inwalidów Wojennych – przestrzeń integrująca funkcje dla mieszkańców i odwiedzających
-
Zielona Pętla przy pętli tramwajowej – ogród miejski połączony z usługami codziennymi
-
N121 przy dworcu kolejowym – miejsce łączące funkcje transportowe z nowymi usługami
-
Oliwa Green Flow przy pętli autobusowej – węzeł zintegrowanej mobilności, handlu i usług
W zaproponowanych rozwiązaniach architektonicznych szczególną rolę odgrywa tworzenie przestrzeni wspólnych, które sprzyjają spotkaniom i naturalnym interakcjom pomiędzy różnymi grupami użytkowników miasta.
wizualizacja
© Amelia Domisch, Maria Kuczyńska-Szulcbacher i Weronika Zając
Projekt „Oliwa Slow” pokazuje, że architektura i urbanistyka mogą pełnić rolę narzędzia budowania równowagi pomiędzy różnymi funkcjami miasta. Poprzez połączenie analiz urbanistycznych, konsultacji społecznych oraz koncepcji przestrzennych autorki proponują wizję dzielnicy, która rozwija się w sposób zrównoważony i zachowuje swoją lokalną tożsamość.
