Czy architektura może wpływać na koncentrację, emocje i poczucie bezpieczeństwa? Projekt „Przestrzeń NeuroPrzyjazna” z Politechniki Gdańskiej i Uniwersytetu SWPS udowadnia, że tak – i że w przypadku dzieci z ADHD ma to znaczenie fundamentalne. Inicjatywa rozwijana przez interdyscyplinarny zespół studentek architektury i psychologii podejmuje temat wciąż marginalizowany: wpływu środowiska przestrzennego na codzienne funkcjonowanie neuroróżnorodnych użytkowników i użytkowniczek.
Zespół Neurodivy
© Marcelina Rudzińska, Weronika Przychodzeń, Jagoda Gawryś
interdyscyplinarność jako fundament
Punktem wyjścia nie była teoria, lecz praktyka. Twórczynie projektu zauważyły, że nawet w placówkach z wysokiej jakości opieką specjalistyczną przestrzeń często działa przeciwko dzieciom – generując nadmiar bodźców, hałas i chaos. To właśnie ta luka stała się impulsem do stworzenia narzędzia, które realnie pomoże projektować lepiej.
Za projektem stoi zespół NeuroDivy:
Marcelina Rudzińska (liderka), Weronika Przychodzeń oraz Jagoda Gawryś, pracujące pod opieką dr Dominiki Wróblewskiej. Połączenie architektury, matematyki i psychologii pozwoliło stworzyć podejście oparte na danych, badaniach i realnych doświadczeniach użytkowników.
To właśnie interdyscyplinarność staje się tu kluczowa – przestrzeń nie jest analizowana wyłącznie formalnie, lecz jako środowisko wpływające na funkcjonowanie człowieka.
przestrzeń jako narzędzie wsparcia
Celem projektu jest stworzenie ogólnodostępnego poradnika projektowego w formie e-booka, zawierającego konkretne wytyczne dla architektów, nauczycieli i rodziców. Opracowanie obejmie m.in.:
-
akustykę i redukcję hałasu,
-
oświetlenie i jego wpływ na koncentrację,
-
kolorystykę ograniczającą przebodźcowanie,
-
ergonomię i organizację przestrzeni,
-
strefy sensoryczne wspierające regulację emocji.
Najważniejsze jest jednak to, że rozwiązania mają charakter praktyczny i możliwy do wdrożenia, a nie wyłącznie teoretyczny.
Projekt rozwijany jest w oparciu o metodologię Design Thinking. Oznacza to jedno: użytkownik współtworzy rozwiązania. W proces włączani są rodzice, nauczyciele i dzieci, których doświadczenia stają się podstawą do formułowania wytycznych.
To podejście pozwala uniknąć projektowania „z góry” i tworzyć przestrzenie odpowiadające na realne potrzeby.
ADHD jako „czujnik jakości przestrzeni”
Jednym z najciekawszych wniosków projektu jest spojrzenie na osoby z ADHD jako na naturalne wskaźniki jakości środowiska. Ich większa wrażliwość na bodźce sprawia, że szybciej ujawniają błędy projektowe – nadmiar hałasu, złe światło czy brak miejsc wyciszenia. To, co dla nich jest problemem, wpływa na wszystkich – tylko często mniej zauważalnie.
architektura inkluzywna przyszłości
Projekt wpisuje się w ideę projektowania inkluzywnego, w którym architektura przestaje być tłem, a staje się aktywnym narzędziem wsparcia. Neuroprzyjazne przestrzenie nie są rozwiązaniem niszowym – poprawiają komfort wszystkich użytkowników, niezależnie od diagnozy.
Na obecnym etapie zespół prowadzi badania i zaprasza do współpracy zarówno użytkowników, jak i instytucje. Efektem będzie darmowy poradnik, który ma szansę stać się realnym narzędziem zmiany w projektowaniu przestrzeni edukacyjnych i domowych. To projekt, który pokazuje, że dobra architektura zaczyna się od uważności na człowieka.
Aleksandra Skorupa
Jesteś rodzicem dziecka z ADHD?
Zapraszamy do wzięcia udziału ankiecie, dzięki której lepiej zrozumiemy, jak warunki w domu wpływają na funkcjonowanie dziecka z ADHD oraz jakie rozwiązania pomagają lub stanowią bariery.
Ankieta jest anonimowa i trwa około 10-15 minut.
Link do ankiety: https://forms.gle/GunZoU3fakawsC218
