Narodowe Centrum Lekkoatletyczne w Budapeszcie,
projekt: Napur Architect
Budapeszt zyskał nową ikonę architektury – Narodowe Centrum Lekkoatletyczne, zaprojektowane przez pracownię Napur Architect. To nie tylko stadion, ale także symbol przemiany całej południowej części miasta i dowód na to, że obiekty sportowe mogą pełnić rolę wielofunkcyjnych przestrzeni publicznych. Powstały na terenie dawnego zakładu przemysłowego Vituki obiekt stał się osią wielkiego programu urbanistycznego, łącząc w sobie sport, rekreację i nowoczesne myślenie o mieście.
Narodowe Centrum Lekkoatletyczne w Budapeszcie — widok z lotu ptaka
fot. Molnar, Jozsef © Napur Architect
rewitalizacja nad Dunajem
Projekt nie ograniczył się do samego stadionu. Dzięki rewitalizacji 20 hektarów terenów poprzemysłowych powstał rozległy park miejski, nowa kładka pieszo-rowerowa prowadząca na wyspę Csepel oraz Centrum Treningowe Lekkoatletyczne. Wzdłuż nabrzeża ukształtowano promenady, ścieżki rowerowe i miejsca do cumowania łodzi, które połączyły północny i południowy fragment Pesztu. W efekcie powstał spójny teren rekreacyjny, włączony w sieć ekologicznych przestrzeni Budapesztu i odpowiadający na potrzeby mieszkańców w codziennym użytkowaniu.
Narodowe Centrum Lekkoatletyczne w Budapeszcie — całość przypomina białą koronę – symboliczny ukłon w stronę lekkoatletyki nazywanej „królową sportu”
fot. Molnar, Jozsef © Napur Architect
bryła i plan
Forma stadionu podporządkowana jest idei pierścienia. Najważniejszym elementem konstrukcyjnym jest stalowa obręcz o ażurowej, krystalicznej strukturze, która podtrzymuje lekkie, linowe zadaszenie. Całość przypomina białą koronę – symboliczny ukłon w stronę lekkoatletyki nazywanej „królową sportu”. Rzut obiektu odzwierciedla klasyczną logikę areny lekkoatletycznej otoczonej trybunami. Stadion jest elastyczny —podczas dużych wydarzeń mieścił 35–40 tysięcy widzów, a dzięki modułowej konstrukcji górne sektory można było zdemontować. Ich miejsce zajęła otwarta przestrzeń rekreacyjna „Open City Ring” – bieżnie, strefy street workout i miejsca spotkań pod wspólnym zadaszeniem. To unikatowy przykład elastyczności w projektowaniu stadionów.
Narodowe Centrum Lekkoatletyczne w Budapeszcie — dzięki rewitalizacji 20 hektarów terenów poprzemysłowych powstał rozległy park miejski, nowa kładka pieszo-rowerowa prowadząca na wyspę Csepel oraz Centrum Treningowe Lekkoatletyczne
fot. Molnar, Jozsef © Napur Architect
stadion w dwóch odsłonach
Podczas Lekkoatletycznych Mistrzostw Świata w 2023 roku obiekt działał w pełnym trybie, oferując infrastrukturę na miarę największych wydarzeń sportowych. Już rok później przeszedł planowaną transformację – tymczasowe trybuny usunięto, a w ich miejsce powstała ogólnodostępna przestrzeń rekreacyjna. Zadaszona powierzchnia o łącznej wielkości 15 tysięcy metrów kwadratowych stała się areną codziennej aktywności mieszkańców: od biegania, przez treningi rodzinne, po wydarzenia plenerowe. Takie podejście pozwoliło uniknąć problemu „białych słoni” – stadionów imponujących rozmiarem, lecz niewykorzystywanych na co dzień.
Narodowe Centrum Lekkoatletyczne w Budapeszcie
fot. Molnar, Jozsef © Napur Architect
pierwsza na świecie „Otwarta Arena”
Narodowe Centrum Lekkoatletyczne jest pionierską realizacją koncepcji „Otwartej Areny”. Zamiast monumentalnego obiektu działającego jedynie przy okazji wielkich imprez, powstało miejsce dostępne przez cały rok. Architektura nie dominuje nad przestrzenią, lecz staje się jej ramą – otwartym pierścieniem, w którym mieszkańcy odnajdują codzienną funkcję sportową i społeczną. To przykład, jak stadion może przeobrazić się w pełnoprawny fragment miasta.
Narodowe Centrum Lekkoatletyczne w Budapeszcie — zamiast monumentalnego obiektu działającego jedynie przy okazji wielkich imprez, powstało miejsce dostępne przez cały rok
fot. Molnar, Jozsef © Napur Architect
ekologia i technologia
W projekcie duży nacisk położono na zrównoważony rozwój. Ogrzewane są tylko niezbędne pomieszczenia wewnętrzne – około 10 procent powierzchni użytkowej. W całości korzystają one z energii geotermalnej. Konstrukcja dachu zoptymalizowana pod kątem zużycia stali pozwoliła zmniejszyć koszty budowy i ślad środowiskowy. Dzięki modułowej koncepcji pojemność obiektu w trybie podstawowym to 15 tysięcy miejsc, co znacząco obniża koszty utrzymania, a jednocześnie zapewnia pełną funkcjonalność w codziennym użytkowaniu.
Narodowe Centrum Lekkoatletyczne w Budapeszcie
fot. Molnar, Jozsef © Napur Architect
nowa brama miasta
Stadion i jego otoczenie stały się południową bramą Budapesztu. Park, kładka i rekreacyjny pierścień wkomponowały się w strukturę miasta, tworząc atrakcyjny fragment tkanki miejskiej. Od 2025 roku przestrzeń wokół obiektu cieszy się ogromnym zainteresowaniem mieszkańców. To nie tylko arena sportowa, lecz także miejsce odpoczynku, spacerów i spotkań. Dzięki temu Budapeszt zyskał nowe centrum rekreacji, które w naturalny sposób włącza sport w życie codzienne miasta.
Narodowe Centrum Lekkoatletyczne w Budapeszcie — to nie tylko arena sportowa, lecz także miejsce odpoczynku, spacerów i spotkań
fot. Molnar, Jozsef © Napur Architect
międzynarodowe uznanie
Wyjątkowość stadionu szybko została dostrzeżona poza granicami Węgier. W 13. edycji Architizer A+ Awards obiekt zdobył Nagrodę Publiczności w dwóch kategoriach: „Stadiony i Areny” oraz „Zrównoważone Obiekty Sportowe i Rekreacyjne”. Fakt, że projekt znalazł się wśród pięciu najlepszych realizacji świata, a następnie został wybrany w głosowaniu globalnej publiczności, pokazuje jego znaczenie w dyskusji o współczesnej architekturze sportowej. To nie tylko prestiżowe wyróżnienie, lecz także dowód na to, że idea „Otwartej Areny” spotkała się z szerokim odzewem i uznaniem.
Narodowe Centrum Lekkoatletyczne w Budapeszcie
fot. Molnar, Jozsef © Napur Architect
nowa definicja stadionu
Narodowe Centrum Lekkoatletyczne w Budapeszcie pokazuje, że stadion przyszłości nie jest zamkniętym monumentem. Może stać się elastyczną, przyjazną i dostępną przestrzenią miejską, która służy zarówno sportowcom, jak i mieszkańcom. To przykład, jak architektura i urbanistyka mogą współpracować, by tworzyć miejsca odpowiadające na współczesne potrzeby – od widowisk sportowych po codzienną aktywność. Budapeszteński stadion to nie tylko architektoniczny sukces, lecz także inspiracja dla miast na całym świecie. Udowadnia, że sportowe inwestycje mogą zmieniać tkankę miejską, kształtować nowe przestrzenie publiczne i stawać się symbolem zrównoważonego rozwoju.
Oprac.: Anastazja Gibas
Ilustracje udostępnione dzięki uprzejmości pracowni Napur Architect.
