Centrum Obsługi Odwiedzających
Parku Narodowego Snæfellsjökull,
projekt: Arkis Architects
Na zachodnim krańcu Islandii, w małej wiosce rybackiej Hellissandur, w otoczeniu pola lawowego, oceanu i lodowca Snæfellsjökull, powstał projekt, który łączy funkcjonalność z wyjątkową wrażliwością na krajobraz. Centrum Obsługi Odwiedzających Parku Narodowego Snæfellsjökull, zaprojektowane przez pracownię Arkis Architects, zdobyło pierwszą nagrodę w otwartym konkursie w 2006 roku. Budowa, rozpoczęta w 2020 roku i zakończona w 2022, przebiegała w pełnej zgodności z certyfikacją BREEAM, co zapewniało zastosowanie ekologicznych materiałów i minimalizację wpływu na otoczenie.
Centrum Obsługi Odwiedzających Parku Narodowego Snæfellsjökull, Islandia — widok z lotu ptaka
fot. Karl Vilhjálmsson © Arkis Architects
forma i bryła w dialogu z krajobrazem
Budynek Centrum Obsługi Odwiedzających Parku Narodowego Snæfellsjökull jest spójną, dwuczłonową strukturą, w której subtelnie wyodrębniono funkcje administracyjne i publiczne. Jedna część, nazwana przez projektantów „Lodowy Cypel” (Ice Promontory / Jökulhöfði), mieści zaplecze administracyjne i techniczne: biura, magazyny oraz pomieszczenia serwisowe. Druga część, „Fishbone” (Rybia Ość), obejmuje przestrzeń publiczną – wystawy interaktywne, kawiarnię i salę wykładową.
Centrum Obsługi Odwiedzających Parku Narodowego Snæfellsjökull, Islandia — projekt, który łączy funkcjonalność z wyjątkową wrażliwością na krajobraz
fot. Karl Vilhjálmsson © Arkis Architects
Centralną osią układu jest ścieżka piesza, prowadząca przez przeszklone atrium i łącząca obie części budynku. Wyposażona w punkty edukacyjne – modele 3D lodowca, panele o bioróżnorodności – pozwala zwiedzającym na intuicyjne odkrywanie przestrzeni.
Centrum Obsługi Odwiedzających Parku Narodowego Snæfellsjökull, Islandia — rzut budynku
© Arkis Architects
Bryła budynku harmonijnie wpisuje się w islandzki krajobraz: konstrukcja części administracyjnej unosi się nad polem lawowym na stalowych wspornikach, co minimalizuje ingerencję w teren, natomiast część publiczna integruje się z otoczeniem, tworząc spójną kompozycję w dialogu z mchem, trawami i skałami lawowymi. Elewacje wykonano z drewna cedrowego – poziome deskowanie w części administracyjnej i pionowe w części publicznej – co wprowadza rytm wizualny i subtelnie podkreśla różnicę funkcji, nie naruszając spójności całości. Smukłe, wysokie okna części wystawowej wpuszczają światło, tworząc dynamiczne cienie i wizualne powiązanie wnętrza z otaczającym krajobrazem.
Centrum Obsługi Odwiedzających Parku Narodowego Snæfellsjökull, Islandia
fot. Karl Vilhjálmsson © Arkis Architects
taras widokowy i perspektywa
Centralna ścieżka prowadzi na taras widokowy, dostępny zewnętrznymi schodami po obu stronach bryły. Z tego punktu roztacza się nieprzerwany widok na lodowiec Snæfellsjökull, wioskę Hellissandur i Atlantyk wraz z odległymi klifami. Konstrukcja Cypla unosi się nad krawędzią pola lawowego na stalowych wspornikach, a fundamenty oparto na palach odpornych na sejsmiczne drgania, zgodnie z normami Eurocode 8. Ta „lewitacja” bryły minimalizuje ingerencję w teren i sprawia, że budynek wydaje się naturalnym przedłużeniem krajobrazu.
Centrum Obsługi Odwiedzających Parku Narodowego Snæfellsjökull, Islandia — poprzez przemyślaną formę, precyzyjnie zdefiniowane funkcje i wybór materiałów, budynek integruje się z surowym islandzkim krajobrazem, minimalizując wpływ na środowisko
fot. Karl Vilhjálmsson © Arkis Architects
materiały i ekologia
Projekt zakładał wykorzystanie ekologicznych materiałów, w tym drewna certyfikowanego FSC, a elewacje zaprojektowano tak, by mogły naturalnie starzeć się w islandzkim klimacie. Certyfikacja BREEAM wymagała kontroli odpadów, monitorowania materiałów i minimalizacji wpływu budowy na środowisko. Obiekt jest w pełni dostępny, a sieć ścieżek pieszych i rowerowych integruje go z parkiem narodowym.
Centrum Obsługi Odwiedzających Parku Narodowego Snæfellsjökull, Islandia — widok wnętrza centrum
fot. Karl Vilhjálmsson © Arkis Architects
funkcja edukacyjna i kulturowa
Centrum pełni rolę punktu informacyjnego, edukacyjnego i rekreacyjnego. Interaktywne ekspozycje, warsztaty i prezentacje umożliwiają odwiedzającym poznanie lodowca, lokalnego ekosystemu i kultury regionu. Przestrzeń sprzyja kontaktowi z krajobrazem i eksploracji terenu, a układ funkcjonalny budynku wspiera naturalny przepływ odwiedzających między częścią administracyjną a przestrzenią publiczną.
Centrum Obsługi Odwiedzających Parku Narodowego Snæfellsjökull, Islandia
fot. Karl Vilhjálmsson © Arkis Architects
Centrum Obsługi Odwiedzających Parku Narodowego Snæfellsjökull to więcej niż infrastruktura turystyczna. Poprzez przemyślaną formę, precyzyjnie zdefiniowane funkcje i wybór materiałów, budynek integruje się z surowym islandzkim krajobrazem, minimalizując wpływ na środowisko, a jednocześnie umożliwiając pełne doświadczenie lodowca, pola lawowego i oceanu. Ten projekt stanowi przykład, jak nowoczesna architektura może łączyć funkcjonalność, edukację i estetykę, pozostając subtelnym, ale wyraźnym elementem krajobrazu, który inspiruje i angażuje każdego, kto przekracza jego próg.
Oprac.: Anastazja Gibas
Ilustracje udostępnione dzięki uprzejmości pracowni Arkis Architects.
